Bao giờ sản phẩm OCOP thoát cảnh sản xuất mùa vụ?

  • 06:29, 19/11/2026
  • icon facebook
  • icon youtube
  • icon titok

QTO - Đạt chứng nhận OCOP là một trong những “tấm vé” mở ra cơ hội để sản phẩm bước ra thị trường. Tuy nhiên, đó chưa phải là điểm dừng cuối cùng trong hành trình đến với người tiêu dùng. Thực tế hiện nay, sau khi có sản phẩm OCOP, nhiều chủ thể sản xuất chưa mặn mà với việc tiếp tục đầu tư, cải tiến, hoàn thiện và phát triển sản phẩm, nhằm đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Điều đó khiến quy mô sản xuất của nhiều đơn vị, chủ thể OCOP sau nhiều năm xây dựng vẫn chưa thoát cảnh sản xuất mùa vụ.

Khó phát triển vì nhiều nguyên nhân

Từ một nông sản mang tính mùa vụ trên vùng đất cát xã Cam Hồng, sản phẩm khoai deo của Hợp tác xã (HTX) Sản xuất, kinh doanh và dịch vụ khoai lang Lâm Hường (gọi tắt là HTX Lâm Hường) nhiều người biết đến và tin dùng. Sản phẩm trở thành món quà đặc trưng của nhiều du khách mỗi khi đến mảnh đất “gió Lào cát trắng” này.

Sau khi sản phẩm khoai deo được công nhận sản phẩm OCOP 3 sao và công nhận lại năm 2026, năm 2015, HTX tiếp tục cho ra đời sản phẩm khoai deo sấy gừng và tiếp tục đạt OCOP 3 sao. Từ đây, các sản phẩm của HTX đã dần có mặt ở nhiều cửa hàng trên địa bàn tỉnh. Thế nhưng, hơn 10 năm qua, HTX này cũng chỉ sở hữu 2 sản phẩm và chỉ sản xuất khoảng 3 tháng/năm (từ tháng 2-4).

Bà Lê Thị Hường, Giám đốc HTX Lâm Hường cho biết: “So với những ngày đầu làm thủ công, giờ đây nhiều công đoạn như: Sấy, đảo, đóng gói đã có máy móc hỗ trợ, nên sản xuất nhanh và thuận lợi hơn rất nhiều. Chúng tôi cũng có ý định phát triển thêm sản phẩm tinh bột khoai, nhưng vì tuổi cao, nên chỉ muốn duy trì quy mô sản xuất 2 sản phẩm nói trên”.

Thiếu vùng nguyên liệu sản xuất tập trung quy mô khiến Hợp tác xã Dược liệu sạch Thủy Mai khó nhận được những đơn hàng lớn - Ảnh: NVCC
Thiếu vùng nguyên liệu sản xuất tập trung quy mô khiến Hợp tác xã Dược liệu sạch Thủy Mai khó nhận được những đơn hàng lớn - Ảnh: NVCC

Cùng với tâm lý thỏa mãn, ngại đổi mới, vì nhiều nguyên nhân, nhiều chủ thể sản xuất chưa có điều kiện mở rộng quy mô sản xuất, cải tiến và nâng cao chất lượng để làm gia tăng giá trị của sản phẩm. Sau 5 năm thành lập và không ngừng nỗ lực sáng tạo, HTX Dược liệu sạch Thủy Mai, xã Đồng Lê đã tạo ra được nhiều sản phẩm dược liệu có uy tín trên thị trường.

Đến nay, HTX đã sản xuất 12 sản phẩm, trong đó có 2 sản phẩm cà gai leo và trà túi lọc cà gai leo đạt OCOP 4 sao, 2 sản phẩm cao xạ đen, cao thìa canh đạt OCOP 3 sao. HTX cũng đang hoàn thiện hồ sơ để công nhận một số sản phẩm dược liệu khác. Mặc dù sở hữu nhiều sản phẩm dược liệu có chất lượng, thế nhưng việc tiêu thụ các sản phẩm chủ yếu qua các kênh phân phối nhỏ lẻ và qua “truyền miệng” là chủ yếu.

Năm 2025, HTX đưa một số sản phẩm lên nền tảng Shopee (một nền tảng thương mại điện tử hàng đầu tại Đông Nam Á và Việt Nam), nhưng số lượng cũng chỉ hạn chế (chiếm tỉ lệ 20%). Bà Nguyễn Mai Thủy, Phó Giám đốc HTX Dược liệu sạch Thủy Mai cho hay, với vùng nguyên liệu hiện có, việc tiêu thụ sản phẩm qua các kênh nói trên giúp HTX bảo đảm duy trì hoạt động sản xuất. Sở dĩ HTX chưa vội mở rộng quy mô là bởi sản xuất các sản phẩm dược liệu đòi hỏi nguồn nguyên liệu đạt tiêu chuẩn rất khắt khe. Quá trình sản xuất, từ điều kiện đất đai, môi trường, chăm sóc, thu hoạch và chế biến cần phải được kiểm soát, đánh giá chặt chẽ. Vì vậy, việc mở rộng sản xuất trên diện tích lớn cần phải tính toán, tìm hiểu và quy hoạch vùng nguyên liệu một cách bài bản, kỹ lưỡng.

Nâng cao năng lực, thay đổi tư duy chủ thể sản xuất

Tính đến tháng 10/2026, tỉnh Quảng Trị có 299 sản phẩm OCOP được chứng nhận còn thời hạn, trong đó có 3 sản phẩm OCOP 5 sao (chiếm 1%), 30 sản phẩm OCOP 4 sao (chiếm 10%), 266 sản phẩm OCOP 3 sao (chiếm 89%). Theo đánh giá, qua chương trình OCOP, nhiều cơ sở đã chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang quy mô tập trung và đạt các tiêu chuẩn quy định.

Bên cạnh nâng cao chất lượng sản phẩm, các chủ thể sản xuất đã quan tâm đầu tư nhiều hơn đến bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc, đăng ký bảo hộ nhãn hiệu. Nhận thức về chất lượng và thị trường cũng đã có chuyển biến rõ rệt. Nếu trước đây, người dân chủ yếu sản xuất theo kinh nghiệm, bán theo thói quen, thì nay nhiều chủ thể đã chú ý đến cải tiến dây chuyền, thiết bị, sản xuất an toàn theo quy định và các tiêu chuẩn chất lượng tiên tiến, có kênh phân phối hiện đại, thương mại điện tử. Tuy nhiên, nhìn chung quy mô sản xuất của các sản phẩm OCOP còn nhỏ, chuỗi liên kết giữa sản xuất-chế biến-tiêu thụ chưa chặt chẽ.

Việc tìm kiếm, mở rộng thị trường, tham gia vào chuỗi bán lẻ còn gặp nhiều khó khăn. Theo Phó Chánh Văn phòng Điều phối Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới tỉnh Nguyễn Quốc Tuấn, một số sản phẩm sau khi công nhận OCOP chưa làm tốt công tác phát triển sản phẩm, phát triển thị trường. Đáng nói, nhiều sản phẩm OCOP đã ký được biên bản ghi nhớ phân phối với các siêu thị, chuỗi bán lẻ, song do chưa thống nhất được chính sách bán hàng, chưa đáp ứng yêu cầu về mẫu mã, chất lượng và hồ sơ sản phẩm theo quy định, nên sản phẩm chưa lọt qua được “khe cửa hẹp” của các nhà phân phối.

“Thời gian tới, bên cạnh việc tăng cường truyền thông giúp các chủ thể sản xuất hiểu rõ hơn mục đích, ý nghĩa và yêu cầu của chương trình OCOP, nhằm phát huy nội lực, chính quyền các địa phương và đơn vị liên quan chú trọng hỗ trợ người dân nâng cao hiệu quả kinh tế và gia tăng giá trị của sản phẩm OCOP, nhất là đào tạo, tập huấn nâng cao năng lực và chuyển đổi tư duy cho cán bộ quản lý, các chủ thể OCOP trong thực hiện các yêu cầu chất lượng, an toàn thực phẩm, kỹ năng thiết kế nhãn mác, mẫu mã sản phẩm, truy xuất nguồn gốc và kỹ năng về marketing.

Việc phát triển sản phẩm OCOP phải gắn với thế mạnh, lợi thế về vùng nguyên liệu địa phương theo hướng liên kết chuỗi giá trị, sản xuất hữu cơ, kinh tế tuần hoàn, nông nghiệp sinh thái, phát huy giá trị văn hóa, bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và bảo vệ môi trường. Cùng với đó, cần siết chặt công tác đánh giá, công bố và kiểm tra chất lượng sản phẩm OCOP và giám sát, kiểm tra sản phẩm sau khi được đánh giá, phân hạng; đồng thời, hỗ trợ quảng bá, phát triển thương hiệu sản phẩm OCOP tham gia các sàn thương mại điện tử", ông Nguyễn Quốc Tuấn cho biết thêm.

Dương Công Hợp

 

tin liên quan

Phát triển nông nghiệp bền vững
Phát triển nông nghiệp bền vững
QTO - Nhìn lại chặng đường một năm triển khai thực hiện nhiệm vụ phát triển nông nghiệp, bức tranh kinh tế nông thôn tại xã Nam Trạch trong năm 2026 đã có nhiều chuyển biến tích cực, khẳng định sự chỉ đạo quyết liệt của cấp ủy, chính quyền địa phương cùng sự đồng lòng của người dân. Mặc dù đối mặt với không ít thách thức từ thời tiết cực đoan và dịch bệnh, sản xuất nông nghiệp của xã vẫn giữ vững đà tăng trưởng, gặt hái nhiều kết quả đáng ghi nhận.
Góp sức xây dựng nông thôn mới
Góp sức xây dựng nông thôn mới
QTO - Phát huy truyền thống, phẩm chất “Bộ đội Cụ Hồ”, thời gian qua, Hội Cựu chiến binh (CCB) xã Nam Trạch đã khẳng định vai trò nòng cốt trong các phong trào thi đua yêu nước, đặc biệt là mô hình chung sức xây dựng nông thôn mới (NTM) bằng những việc làm thiết thực, hiệu quả.
Ưu tiên kêu gọi đầu tư 103 dự án thuộc 7 lĩnh vực trọng điểm
Ưu tiên kêu gọi đầu tư 103 dự án thuộc 7 lĩnh vực trọng điểm
QTO - Giai đoạn 2026-2030, tỉnh Quảng Trị ưu tiên kêu gọi đầu tư 103 dự án thuộc 7 lĩnh vực trọng điểm, nhằm tăng cường thu hút nguồn lực đầu tư, khai thác tiềm năng, lợi thế của địa phương và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội trong giai đoạn tới.