QTO - Từ những hộ chăn nuôi nhỏ lẻ chuyển sang quy trình khép kín, tận dụng phụ phẩm để phục vụ trồng trọt với các vùng lúa được tổ chức sản xuất theo hướng hữu cơ, xã Vĩnh Thủy đang thay đổi cách làm nông nghiệp. Cùng với liên kết doanh nghiệp, địa phương quan tâm đến hiệu quả kinh tế, bảo vệ môi trường và giảm phát thải trong quá trình sản xuất.

Thay đổi cách làm nông nghiệp

Sau thời gian học tập, anh Phan Ngọc Trung, ở thôn Tân Thủy trở về quê lập nghiệp. Được UBND xã hỗ trợ 50% kinh phí mua con giống, anh đầu tư xây dựng chuồng trại, tham gia chuỗi liên kết chăn nuôi bò hữu cơ, đồng thời kết hợp trồng cây ăn quả, nuôi vịt và cá.

Ban đầu, gia đình anh mua hai con bò nái và một con nái hậu bị. Sau khoảng 5 tháng, đàn bò phát triển lên 5 con. Cùng với chăn nuôi, gia đình anh trồng khoảng 500 cây bưởi, trong đó 100 cây đã cho quả. Nguồn phân chăn nuôi được xử lý để bón cho cây trồng, các nguồn thức ăn sẵn có cũng được tận dụng.

Mô hình chăn nuôi bò hữu cơ của gia đình anh Phan Ngọc Trung ở thôn Tân Thủy, xã Vĩnh Thủy - Ảnh Q.N

Anh Trung cho biết: “Mô hình tuần hoàn hữu cơ giúp gia đình giảm chi phí mua phân bón, hạn chế ô nhiễm môi trường. Với bò, vịt, cá và cây ăn quả, gia đình dự kiến có tổng thu nhập khoảng 200 triệu đồng mỗi năm sau khi trừ chi phí”.

Không chỉ thay đổi cách sản xuất, anh Trung còn tham gia chuỗi liên kết với Tập đoàn Quế Lâm. Đối với bò hơi, Tập đoàn Quế Lâm ký hợp đồng bao tiêu sản phẩm trong 5 năm, với giá thu mua 130.000 đồng/kg.

Cũng thay đổi phương thức chăn nuôi, anh Lê Vĩnh Sơn, ở thôn Đức Xá tham gia chuỗi liên kết với Tập đoàn Quế Lâm. Sau 6 tháng thực hiện, gia đình anh nhận thấy rõ sự khác biệt ở môi trường chuồng nuôi.

Anh Sơn chia sẻ: “Qua 6 tháng áp dụng mô hình liên kết với Tập đoàn Quế Lâm, tôi thấy quy trình này mang lại nhiều lợi ích. Con giống, thức ăn và men vi sinh được cung ứng đầy đủ. Chuồng nuôi không phát sinh mùi hôi. Trong quá trình nuôi không sử dụng chất cấm, kháng sinh nên sản phẩm tạo ra an toàn.”

Một trong hai con lợn nái ban đầu của gia đình anh Sơn đã sinh lứa đầu với 8 lợn con khỏe mạnh. Theo cam kết trong chuỗi liên kết, khi lợn đạt thời gian nuôi theo quy trình, Tập đoàn Quế Lâm sẽ thu mua sản phẩm.

Anh Phan Ngọc Trung, xã Vĩnh Thủy chăm sóc vườn bưởi 500 gốc trồng theo hướng hữu cơ - Ảnh Q.N

Với các hộ chăn nuôi nằm xen trong khu dân cư, việc xử lý chất thải cũng là yêu cầu được địa phương quan tâm. Theo quy trình liên kết, chăn nuôi lợn sử dụng men vi sinh để xử lý, hạn chế phát sinh mùi và tận dụng nguồn phân hữu cơ bón cho các vườn cây ăn quả. Đến nay, toàn xã đang triển khai 21 mô hình chăn nuôi hữu cơ theo chuỗi liên kết với Tập đoàn Quế Lâm. Trong đó, 10 mô hình nhận hỗ trợ từ nguồn kinh phí khuyến nông của tỉnh và 11 mô hình được hỗ trợtừ xã.

Từ những hộ dân đầu tiên, cách làm này đang dần được mở rộng thành các mô hình có sự tham gia của chính quyền và doanh nghiệp. Người dân thay đổi quy trình sản xuất, doanh nghiệp cung cấp đầu vào, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm; địa phương hỗ trợ nguồn lực và tạo điều kiện để các hộ tham gia.

Liên kết để mở rộng vùng sản xuất

Ngay từ đầu năm 2026, xã Vĩnh Thủy đã ban hành nghị quyết chuyên đề, bố trí 500 triệu đồng vốn hỗ trợ các mô hình sản xuất và liên kết với Tập đoàn Quế Lâm xây dựng chuỗi giá trị. Với các hộ tham gia, doanh nghiệp cung ứng con giống, thức ăn, chế phẩm sinh học, hướng dẫn kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm.

Từ chăn nuôi, Vĩnh Thủy đang mở rộng liên kết sang trồng trọt. Toàn xã duy trì diện tích gieo cấy lúa ổn định trên 3.000 ha/năm; diện tích liên kết sản xuất, tiêu thụ với doanh nghiệp đạt 400ha. Địa phương đang liên kết với Trung tâm Giống nông nghiệp tỉnh Quảng Trị, Tổng Công ty thương mại Quảng Trị và Công ty TH True Milk; trong đó, lúa hữu cơ đang trở thành một hướng sản xuất được chú trọng.

Ông Thái Nam Sơn, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Thủy cho biết: “Vụ đông-xuân 2025-2026, toàn xã sản xuất 49,5ha lúa hữu cơ, năng suất bình quân đạt 60 tạ/ha, thu nhập khoảng 49 triệu đồng/ha. Sau khi trừ chi phí, bình quân mỗi ha cho thu nhập cao hơn sản xuất lúa thông thường từ 3-4 triệu đồng. Việc thực hiện quy trình khép kín, thu hoạch lúa tươi ngay tại ruộng cũng giúp giảm tổn thất sau thu hoạch từ 5-7%. Từ kết quả này, xã đặt mục tiêu đến năm 2030 đạt 200ha lúa hữu cơ”.

Vĩnh Thủy triển khai 49,5ha lúa hữu cơ trong vụ đông-xuân 2025-2026 - Ảnh Q.N

Kết quả bước đầu từ vụ đông-xuân 2025-2026 cho thấy sản xuất lúa hữu cơ không chỉ đáp ứng yêu cầu về quy trình, an toàn sản phẩm mà còn mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn so với cách sản xuất thông thường.

Với mức thu nhập cao hơn lúa thông thường từ 3-4 triệu đồng/ha sau khi trừ chi phí, mô hình đang tạo thêm động lực để người dân tiếp tục tham gia. Đây cũng là cơ sở để Vĩnh Thủy mở rộng diện tích, hướng tới hình thành những vùng sản xuất hữu cơ ổn định. Theo kế hoạch, năm 2027, địa phương dự kiến triển khai 95,5ha lúa hữu cơ tại các hợp tác xã, tổ hợp tác trên địa bàn.

Cùng với sản xuất theo hướng hữu cơ, yêu cầu giảm phát thải cũng đang được địa phương đưa vào sản xuất. Theo số liệu của xã, các hợp tác xã đang triển khai mô hình giảm khí thải trên 521,5ha, với sự tham gia của 2.684 hộ tại hơn 12 hợp tác xã. Trong chăn nuôi, người dân chú trọng xử lý chất thải, sử dụng men vi sinh và tận dụng phân hữu cơ. Trên đồng ruộng, yêu cầu giảm phát thải đang được gắn với quy trình sản xuất.

Mục tiêu mở rộng diện tích lúa hữu cơ, cùng các mô hình giảm phát thải, đang đặt ra yêu cầu tiếp tục duy trì liên kết với doanh nghiệp và hỗ trợ người dân trong quá trình chuyển đổi. Cách làm nông nghiệp ở Vĩnh Thủy đang từng bước thay đổi, hướng đến sản xuất hiệu quả hơn, an toàn hơn và thân thiện với môi trường.

Quang Ngọc