QTO - Những yêu cầu khắt khe từ các thị trường lớn về tính hợp pháp, khả năng truy xuất nguồn gốc và chứng chỉ rừng đang buộc ngành gỗ phải thay đổi ngay từ khâu trồng và quản lý rừng. Với hơn 217.000ha rừng trồng sản xuất và trên 64.100ha đã đạt chứng chỉ FSC/PEFC, Quảng Trị đang chủ động bắt tay cùng doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế để hình thành chuỗi cung ứng gỗ minh bạch, mang lại hiệu quả kinh tế vượt trội cho người trồng rừng.

Nâng giá trị từ trồng rừng gỗ lớn

Toàn tỉnh hiện có hơn 217.000ha rừng trồng sản xuất, trong đó 23.500ha đã chuyển hóa sang rừng gỗ lớn và trên 64.100ha đạt chứng chỉ quản lý rừng bền vững (FSC, VFCS/PEFC). Đóng góp lớn vào diện tích rừng có chứng chỉ này là Hội các nhóm hộ có chứng chỉ rừng Quảng Trị với 43 chi hội.

Đến nay, hội quản lý trực tiếp hơn 5.600ha rừng FSC tại 15 xã, phường khu vực Nam Quảng Trị, bao gồm vùng nguyên liệu 3.400ha rừng trồng của 557 hộ dân và 2.100ha rừng tự nhiên giao cho 5 cộng đồng quản lý.

Nhu cầu thị trường đối với nguyên liệu gỗ lớn có chứng chỉ FSC tăng cao mở ra cơ hội để người dân kéo dài chu kỳ rừng, gia tăng giá trị trên từng ha. Khảo sát thị trường cho thấy, mức giá thu mua gỗ keo tròn làm nguyên liệu xẻ hiện đạt khoảng 1,6-1,7 triệu đồng/tấn tùy kích thước, gỗ dăm cũng giữ mức giá dao động từ 1,42-1,55 triệu đồng/tấn.

Thống kê từ tháng 10/2025 đến nay, các chi hội Triệu Thượng, Ái Tử, Rừng Xanh, Phú Hưng, Giang Xuân Hải đã bán ra thị trường hơn 20.470 tấn gỗ FSC, bao gồm gần 14.000 tấn gỗ xẻ và hơn 6.500 tấn gỗ dăm. Trong đó, riêng Chi hội Triệu Thượng đóng góp hơn 11.400 tấn.

Hội các nhóm hộ có chứng chỉ rừng Quảng Trị phối hợp với UBND xã Hướng Lập và Công ty CP Acecook Việt Nam tổ chức buổi lễ phát động trồng cây tại thôn Trăng-Tà Puồng - Ảnh: T.T

Ông Trần Quang Diệu, Chi hội Triệu Thượng cho hay: “Chuyển từ trồng rừng gỗ nhỏ ngắn hạn chu kỳ 5 năm sang rừng gỗ lớn chu kỳ 8-10 năm có chứng chỉ FSC giúp người dân thu lợi nhuận cao hơn khoảng 50 triệu đồng/ha. Rừng trồng dài ngày cho tỉ lệ gỗ xẻ cao, đáp ứng tiêu chuẩn từ các nhà máy chế biến xuất khẩu. Việc kéo dài chu kỳ còn bớt đi một lần tái đầu tư, tiết kiệm 20-25 triệu đồng/ha chi phí giống, làm đất và nhân công. Tham gia mô hình, người dân còn được hỗ trợ tập huấn kỹ thuật và nguồn giống keo nuôi cấy mô thông qua Hội các nhóm hộ có chứng chỉ rừng Quảng Trị cùng các chương trình khuyến nông”.

Một điển hình khác trong triển khai trồng rừng FSC là Hợp tác xã (HTX) Dịch vụ sản xuất nông nghiệp Phú Hưng, xã Hải Lăng. Xác định kinh tế rừng là mũi nhọn, HTX đã triển khai làm chứng chỉ FSC trên 500ha rừng trồng từ năm 2013, đến nay phát triển được hơn 178ha rừng gỗ lớn có chứng chỉ FSC.

Nguồn nguyên liệu đạt chuẩn quốc tế này trở thành “tấm vé thông hành” để gỗ xẻ của HTX Phú Hưng đáp ứng yêu cầu các thị trường khó tính như Mỹ và châu Âu, mang lại giá trị cao hơn nhiều so với trồng rừng truyền thống. Năm 2025, HTX đạt lợi nhuận hơn 6 tỉ đồng, góp phần nâng cao đời sống cho 581 hộ thành viên, đồng thời vinh dự nhận giải thưởng “Ngôi sao Hợp tác xã 2026”.

Hướng phát triển bài bản và bền vững này cũng giúp HTX Phú Hưng trở thành điểm tham quan mô hình của nhiều đơn vị, tổ chức trong và ngoài nước. Chia sẻ về chuyến khảo sát thực tế của đoàn chuyên gia WWF tại đơn vị vừa qua, ông Văn Thông, Phó Giám đốc HTX Phú Hưng cho biết: “Chúng tôi đã trao đổi kinh nghiệm cũng như những khó khăn, thách thức trong trồng rừng gỗ lớn có chứng chỉ FSC, những kết quả ban đầu khi triển khai trồng cây bản địa dọc đường bao rừng trồng do WWF-Việt Nam hỗ trợ. Phương pháp này giúp củng cố đai rừng phòng hộ, giảm rủi ro gãy đổ mùa mưa bão, từng bước nâng cao tính đa dạng sinh thái cho toàn bộ vùng nguyên liệu”.

Mở rộng hợp tác

Mối liên kết chặt chẽ giữa vùng nguyên liệu với các doanh nghiệp chế biến và tiêu thụ là yếu tố quan trọng nhằm bảo đảm sự minh bạch trong chuỗi cung ứng. Nhờ sự hỗ trợ, hợp tác thiết thực của các đơn vị, tổ chức, khoảng cách giữa người trồng rừng và thị trường dần được thu hẹp.

Mới đây nhất, sự kiện “Kết nối vì quản lý rừng bền vững” đã quy tụ hơn 100 đại biểu đến từ các cơ quan quản lý, doanh nghiệp, chủ rừng, HTX và tổ chức chứng nhận FSC. Điểm nhấn tại sự kiện là lễ ký kết 2 biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Sepon Group với WWF-Việt Nam và giữa Sepon Group với Hội các nhóm hộ có chứng chỉ rừng Quảng Trị nhằm mở rộng diện tích rừng FSC và xây dựng chuỗi cung ứng gỗ có trách nhiệm tại khu vực.

Đánh giá về ý nghĩa của các hoạt động liên kết này, ông Phan Văn Phước, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường cho biết: “Quảng Trị xác định quản lý rừng bền vững và phát triển chứng chỉ FSC là định hướng quan trọng nhằm nâng cao giá trị kinh tế, bảo đảm hài hòa giữa môi trường và sinh kế lâu dài cho người dân. Đây cũng là mục tiêu nằm trong Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến 2050. Chúng tôi kỳ vọng các thỏa thuận hợp tác sẽ tạo kết nối hiệu quả giữa các bên trong chuỗi giá trị lâm nghiệp, góp phần tháo gỡ khó khăn và nâng cao hiệu quả phát triển rừng bền vững trên địa bàn”.

Trước kỳ thu hoạch, rừng trồng được tiến hành đánh giá trữ lượng và kích thước thân cây bảo đảm tiêu chí khai thác - Ảnh: T.T

Trong thời gian qua, Hội các nhóm hộ có chứng chỉ rừng Quảng Trị đã chủ động phối hợp với nhiều tổ chức và doanh nghiệp để huy động thêm nguồn lực. Giai đoạn 2026-2029, hội tiếp tục đồng hành với WWF-Việt Nam triển khai 2 dự án thành phần, hướng tới mục tiêu tăng từ 300-500ha rừng keo FSC mỗi năm.

Từ giữa năm 2026, hội đã tổ chức các buổi truyền thông cho khoảng 200 hộ trồng rừng, phối hợp với chuyên gia  Trường đại học Nông lâm Huế xây dựng phương án quản lý rừng bền vững giai đoạn 2026-2030 và rà soát dữ liệu hiện trường để phục vụ kỳ đánh giá. Dự án cũng dành nguồn lực hỗ trợ 20.000 cây giống bản địa và phân bón để người dân trồng dọc đường bao rừng keo.

Bên cạnh đó, hội đã ký hợp tác giai đoạn 2026-2030 với Nhà máy Viên năng lượng Cam Lộ (thuộc Sepon Group) nhằm duy trì vùng nguyên liệu FSC tối thiểu 3.500ha và cung ứng ít nhất 20.000 tấn nguyên liệu/năm. Ngoài việc cử cán bộ trực tiếp phối hợp, Sepon Group còn tài trợ 3 tấn phân bón hữu cơ phục vụ trồng cây bản địa tại 5 rừng cộng đồng.

Tại khu vực rừng tự nhiên thuộc 2 xã Hướng Phùng và Hướng Lập, Công ty CP Acecook Việt Nam cũng tài trợ gói kinh phí 205 triệu đồng để trồng 10.500 cây bản địa cho 5 cộng đồng. Cùng với đó, Công ty TNHH Scansia Pacific tiếp tục bao tiêu sản phẩm gỗ xẻ FSC và hỗ trợ kinh phí cho các đợt đánh giá chứng chỉ định kỳ của hội.

Ông Mai Thanh Long, Chủ tịch Hội các nhóm hộ có chứng chỉ rừng Quảng Trị khẳng định: “Hội sẽ tiếp tục phát huy vai trò cầu nối, góp phần nâng cao giá trị lâm sản có chứng chỉ FSC, ổn định đầu ra và cải thiện sinh kế cho các hộ trồng rừng. Đây cũng là nền tảng để cùng thúc đẩy quản lý rừng bền vững, bảo vệ tài nguyên, bảo tồn đa dạng sinh học và nâng cao khả năng ứng phó với biến đổi khí hậu”.

Sự đồng hành của các doanh nghiệp và tổ chức quốc tế đã tạo điểm tựa quan trọng cho người trồng rừng trong hành trình xây dựng chuỗi cung ứng gỗ minh bạch. Khi gỗ FSC bán được giá cao và có đầu ra ổn định, người trồng rừng càng có thêm động lực để gắn bó, yên tâm “nuôi” rừng gỗ lớn để thu về nguồn lợi kinh tế bền vững hơn.

Thanh Trúc