QTO - Dưới chân đỉnh Giăng Màn quanh năm mây phủ, cánh đồng lúa nước ở bản K-Ai, xã Dân Hóa những ngày này đang vào vụ thu hoạch. Từ những sườn đồi từng gắn với tập quán làm lúa rẫy, bà con người Mày thuộc dân tộc Chứt nay đã biết làm lúa nước hai vụ, chủ động nguồn lương thực cho gia đình. Trong sự đổi thay ấy, suốt hơn 10 năm qua luôn có dấu chân của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cha Lo cùng bà con bám ruộng, giữ mùa nơi vùng biên nhiều nắng gió.

Những ngày cuối vụ đông-xuân, cánh đồng K-Ai rộn ràng tiếng nói cười của bà con xuống đồng thu hoạch lúa. Trên những thửa ruộng vàng óng dưới chân núi, từng tốp người hồ hởi cắt lúa, bó lúa rồi chuyển lên bờ chuẩn bị tuốt hạt.

Chị Hồ Nhung ôm bó lúa vừa cắt xong đưa lên bờ, gương mặt ánh lên niềm vui. Gia đình chị có hơn 1.200m² lúa nước và đã gắn bó với mô hình này suốt hơn 12 năm qua. “Năm nay thời tiết không thuận lợi, mưa ít nên bà con cũng lo lắm. Nhưng nhờ bộ đội biên phòng thường xuyên xuống đồng hướng dẫn chăm sóc nên lúa chắc hạt, được mùa. Gia đình rất phấn khởi”, chị Nhung chia sẻ.

Bà con bản K-Ai tất bật thu hoạch lúa vụ đông-xuân - Ảnh: Q.N

Cách đó không xa, chị Hồ Lan cùng chồng là ông Hồ Binh đang tất bật gom những bó lúa vừa gặt xong để đưa vào máy tuốt. Tiếng máy nổ vang đều giữa cánh đồng, hòa cùng tiếng cười nói của bà con làm ngày mùa nơi vùng biên thêm rộn ràng.

Trước đây người dân K-Ai chủ yếu trồng lúa rẫy trên núi, cuộc sống phụ thuộc nhiều vào thời tiết nên chuyện thiếu ăn vào mùa giáp hạt diễn ra thường xuyên. Từ khi được bộ đội biên phòng hướng dẫn làm lúa nước, cuộc sống của nhiều gia đình đã dần ổn định hơn trước.“Ngày trước, bà con chưa biết trồng lúa nước, chỉ lên rẫy phát nương trồng lúa. Năm nào mưa gió thất thường là thiếu ăn. Giờ dân bản biết cấy lúa, biết chăm ruộng, giữ nước rồi. Có lúa nước nên nhiều nhà đủ gạo ăn quanh năm”, chị Lan nói.

Ít ai nghĩ rằng, để có được cánh đồng lúa nước gần 5ha như hôm nay, cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Cửa khẩu quốc tế Cha Lo đã mất nhiều năm cùng bà con khai hoang, cải tạo đất và dẫn nước về ruộng. Dự án lúa nước ở K-Ai được đơn vị triển khai từ năm 2014. Những ngày đầu thực hiện, gần như toàn bộ diện tích đều là đất hoang hóa, người dân chưa quen với phương thức canh tác lúa nước.

Thiếu tá Bùi Văn Hải, Chính trị viên phó Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cha Lo cho biết: “Ban đầu bộ đội phải tự san gạt mặt bằng, làm hệ thống dẫn nước từ trên cao xuống đồng ruộng. Sau đó đơn vị tiếp tục tìm hiểu giống lúa phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu rồi mới hướng dẫn bà con kỹ thuật chăm sóc, gieo cấy”.

Trước đây đồng bào chủ yếu trồng lúa rẫy nên năng suất thấp, sản lượng bấp bênh. Vì vậy, việc đưa lúa nước về bản không chỉ nhằm thay đổi tập quán sản xuất mà còn giúp người dân ổn định nguồn lương thực lâu dài. Sau hơn 10 năm triển khai, đến nay đã có 86 hộ dân ở bản K-Ai tham gia trồng lúa nước cùng bộ đội biên phòng. Mỗi năm, bà con sản xuất 2 vụ, năng suất đạt khoảng 4-4,5 tấn/ha.

Thiếu tá Nguyễn Thành Trung, Đội trưởng Đội Trinh sát, Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cha Lo chia sẻ: “Điều đáng mừng nhất là đến nay bà con đã chủ động được việc sản xuất, từ khâu làm đất, gieo cấy đến chăm sóc và thu hoạch. Giống lúa PC6 đưa vào trồng ở K-Ai khá phù hợp với đất đai nơi đây, cho hạt gạo dẻo thơm, năng suất ổn định”.

Cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cha Lo cùng bà con bản K-Ai thu hoạch lúa - Ảnh: Q.N.

Năm nay, mặc dù thời tiết không mấy thuận lợi nhưng nhờ chủ động tiêu úng nên phần lớn diện tích lúa không bị ngập, đổ. Những bông lúa vẫn vàng đều, chắc hạt trên đồng. Trưởng bản K-Ai Hồ Hùng nhìn bà con gùi từng bao lúa mới về nhà, giọng đầy phấn khởi: “Nhờ có bộ đội biên phòng giúp đỡ nên 2 vụ lúa năm nay đều được mùa. Hôm nay trời nắng lên, bộ đội lại xuống đồng gặt lúa cùng bà con. Có nguồn lương thực tại chỗ nên dân bản yên tâm hơn trước rất nhiều”.

Hơn 10 năm qua, ngoài mô hình lúa nước, Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Cha Lo còn triển khai nhiều hoạt động hỗ trợ người dân vùng biên phát triển kinh tế, ổn định đời sống. Cán bộ, chiến sĩ đơn vị thường xuyên bám bản, cùng dân làm đường, hỗ trợ cây giống, vật nuôi và hướng dẫn sản xuất. Cuộc sống của nhiều hộ dân vùng biên cũng dần đổi khác.

Chiều xuống dần trên cánh đồng K-Ai. Trên những con đường nhỏ dẫn vào bản, từng bao lúa mới được bà con gùi về nhà. Với người dân nơi biên giới này, niềm vui lớn nhất là từ nay cái ăn đã dần ổn định trên chính những thửa ruộng của bản.

Quang Ngọc