QTO - Trong bối cảnh sản xuất nông nghiệp phải đối mặt với nhiều biến động, mô hình hợp tác xã liên kết sản xuất đang trở thành chỗ dựa vững chắc cho nông dân. Không chỉ giúp tối ưu hóa chi phí, mô hình này còn giải quyết hiệu quả “bài toán” tiêu thụ sản phẩm, từng bước tháo gỡ vòng luẩn quẩn “được mùa, mất giá”, mở ra hướng phát triển bền vững cho nông nghiệp địa phương.
Vụ đông-xuân năm nay là lần đầu tiên nhiều hộ nông dân ở Hợp tác xã (HTX) Nông nghiệp Thượng Hòa, xã Vĩnh Linh sản xuất giống lúa J02 theo hợp đồng liên kết với Công ty CP Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị.
Ông Lê Văn Hà, một trong những hộ tham gia sản xuất phấn khởi cho biết, giống lúa J02 không chỉ cho năng suất cao, lên đến 4 tạ/sào, mà lúa tươi còn được phía công ty thu mua ngay tại ruộng với giá 8.000 đồng/kg, cao hơn so với bán lúa thường cho thương lái khoảng 3.000 đồng/kg.
“Với 0,5ha trồng giống lúa J02 theo hợp đồng liên kết của HTX, gia đình tôi thu được khoảng 4 tấn lúa tươi. Đặc biệt, toàn bộ đều được công ty bao tiêu với giá cao và ổn định nên người nông dân có thu nhập cao hơn hẳn”, ông Hà chia sẻ.
Theo Giám đốc HTX Nông nghiệp Thượng Hòa Trần Phước Hùng, vụ đông-xuân này HTX liên kết với Công ty CP Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị trồng 10ha lúa hữu cơ giống ST25 và 9ha giống J02. Dù là vụ thử nghiệm đầu tiên nhưng giống lúa J02 cho kết quả ngoài mong đợi, năng suất và giá bán đều cao hơn giống lúa truyền thống.
 |
| Mô hình sản xuất lúa giống J02 tại Hợp tác xã Nông nghiệp Thượng Hòa, xã Vĩnh Linh - Ảnh: L.A |
Cụ thể, các giống lúa truyền thống trồng đại trà tại đơn vị cho năng suất thu hoạch khoảng 3 tạ/sào, bán cho thương lái với giá khoảng 5.000-6.000 đồng/kg lúa tươi. Trong khi đó, giống lúa J02 năng suất đạt bình quân 4 tạ/sào và được phía công ty thu mua với giá 8.000 đồng/kg, cao hơn gần gấp rưỡi.
“Trong bối cảnh giá vật tư tăng, giá lúa giảm, bà con liên kết trồng giống lúa J02 có năng suất, giá bán cao nên ai cũng mừng. Tới đây HTX sẽ tiếp tục phối hợp với Công ty CP Tổng Công ty Thương mại Quảng Trị để mở rộng diện tích”, ông Hùng cho hay.
Không chỉ liên kết về giống và quy trình sản xuất, nhiều HTX trên địa bàn tỉnh còn chủ động tìm kiếm thị trường, liên kết với doanh nghiệp để tiêu thụ lúa gạo cho nông dân. Ông Nguyễn Thọ Hữu, Giám đốc HTX Nông nghiệp Bích La, xã Triệu Phong cho biết, để tiêu thụ lúa tươi cho nông dân, đơn vị đã duy trì liên kết với nhiều doanh nghiệp, mỗi vụ thu mua khoảng 300 tấn.
Theo ông Hữu, mô hình này mang lại nhiều lợi ích thiết thực, như: Giảm đáng kể công lao động cho nông dân vì lúa sau khi thu hoạch được doanh nghiệp đến thu mua ngay tại ruộng, không phải qua khâu phơi sấy, vận chuyển tốn thời gian và chi phí. Bên cạnh đó, giá thu mua được thỏa thuận từ đầu vụ nên người dân yên tâm sản xuất, hạn chế tình trạng bị thương lái ép giá khi vào mùa thu hoạch rộ.
Tương tự, tại HTX Nông sản sạch canh tác tự nhiên Triệu Phong, xã Triệu Cơ, thông qua việc ký kết hợp đồng tiêu thụ với các siêu thị, đại lý, cửa hàng trong và ngoài tỉnh, bình quân mỗi năm HTX cung ứng ra thị trường từ 150-200 tấn gạo sạch. Giám đốc HTX Nông sản sạch canh tác tự nhiên Triệu Phong Nguyễn Hữu Đạt thông tin, hiện tại HTX có 11ha sản xuất lúa hữu cơ và 50ha sản xuất lúa canh tác tự nhiên với trên 150 hộ tham gia. Toàn bộ diện tích đều sản xuất theo quy trình của HTX, tuyệt đối không sử dụng phân bón hóa học, thuốc bảo vệ thực vật hóa học mà chỉ được phép tận dụng rơm rạ, phân chuồng và chế phẩm sinh học để tạo phân hữu cơ; đồng thời sử dụng các nguyên liệu tự nhiên như gừng, tỏi, ớt để phòng trừ sâu bệnh.
“Hiện tại, mỗi năm HTX thu mua khoảng 300-400 tấn lúa canh tác tự nhiên và lúa hữu cơ với giá cao hơn thị trường từ 2.000-3.000 đồng/kg. Sản phẩm gạo sạch Triệu Phong của HTX không chỉ tiêu thụ trong tỉnh mà còn có mặt tại nhiều siêu thị, cửa hàng nông sản sạch ở Đà Nẵng, Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh…”, ông Đạt cho biết thêm.
Phó Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Quản lý chất lượng Trần Thị Hoa Lệ cho biết, theo thống kê sơ bộ, toàn tỉnh hiện có khoảng 700 HTX nông nghiệp với hơn 114.000 thành viên; trong đó có 195 HTX tham gia liên kết sản xuất và tiêu thụ sản phẩm, chiếm tỉ lệ hơn 27,6%. Hầu hết các HTX đóng vai trò quan trọng trong tổ chức sản xuất, liên kết tiêu thụ sản phẩm và phát triển kinh tế nông thôn.
Nhiều HTX đã chủ động ứng dụng máy móc, công nghệ vào sản xuất, xây dựng vùng nguyên liệu tập trung, liên kết với doanh nghiệp để bao tiêu sản phẩm đầu ra cho nông dân. Qua đó góp phần giảm chi phí đầu vào, nâng cao thu nhập cho thành viên và từng bước hình thành chuỗi giá trị nông sản bền vững.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, để liên kết sản xuất thực sự bền vững và nhân rộng, còn không ít thách thức cần tháo gỡ, như: Số lượng doanh nghiệp tham gia liên kết chưa nhiều; tình trạng phá vỡ hợp đồng liên kết vẫn còn xảy ra ở một số nơi; năng lực cán bộ HTX và cán bộ cơ sở sau khi bỏ cấp huyện còn mỏng, chưa đáp ứng kịp yêu cầu hỗ trợ kỹ thuật cho nông dân. Đây là những “bài toán” cần sự vào cuộc đồng bộ từ phía cơ quan quản lý nhà nước, doanh nghiệp và chính các HTX để mô hình liên kết thực sự trở thành chỗ dựa vững chắc cho nông dân trong chặng đường phát triển tiếp theo.
“Dù vậy, từ hiệu quả thực tế của các mô hình liên kết cho thấy, khi HTX đóng vai trò “cầu nối” giữa nông dân với doanh nghiệp và thị trường thì không chỉ giúp người dân yên tâm sản xuất mà còn góp phần nâng cao giá trị nông sản. Tạo động lực thúc đẩy phát triển nền nông nghiệp theo hướng an toàn, hiện đại và bền vững”, bà Lệ khẳng định.
Lê An
