QTO - Những năm gần đây, nhiều hộ dân trên địa bàn tỉnh đã mạnh dạn chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nâng cao thu nhập, cải thiện đời sống và thoát nghèo bền vững. Sự thay đổi này không chỉ ở cách làm mà còn thể hiện trong tư duy phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Vườn tạp thành... vườn mẫu!

Hơn chục năm về trước, cũng như nhiều hộ tại thôn Vân Hải, phường Ba Đồn, đời sống gia đình bà Cao Thị Cúc (SN 1965) chủ yếu phụ thuộc vào sản xuất nông nghiệp. Tuy nhiên, diện tích đất lúa và rau màu hạn hẹp nên thu nhập chẳng là bao. Nguồn thu chính của gia đình bà Cúc nhờ vào việc đi làm thuê, làm mướn nơi khác.

Một lần rảnh rỗi lúc nông nhàn, bà Cúc tham gia lớp tập huấn do địa phương tổ chức về chủ trương cải tạo vườn tạp để chuyển đổi sang các loại cây trồng có hiệu quả kinh tế cao hơn. Sau nhiều lần tìm hiểu, học hỏi những mô hình hay, vợ chồng bà Cúc quyết định cải tạo khu vườn gần 2 sào đất bấy lâu trồng rau màu, cây ăn quả kém hiệu quả sang trồng ổi. Buổi đầu “khởi nghiệp”, bà Cúc nhận được sự hỗ trợ tích của chính quyền địa phương từ nguồn vốn vay ưu đãi đến việc chuyển giao các kỹ thuật chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh.

Đến nay, vườn ổi của gia đình bà xanh rợp những hàng ổi cho trái ngọt đều đặn quanh năm. Những năm đầu thu hoạch, bà Cúc phải đi bán lẻ ở các chợ trên địa bàn. Còn nay thì thương lái về thu mua tận vườn. Nhiều gia đình quanh vùng cũng đến mua tại nhà nên không lo đầu ra.

Mô hình vườn mẫu của gia đình bà Cao Thị Cúc, ở phường Ba Đồn - Ảnh: X.P

Bà Cúc chia sẻ, giống ổi rất phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng tại đây nên phát triển tốt, thêm vào đó mình làm lâu năm nên có kinh nghiệm trong phòng trừ sâu hại. Thu hoạch đều quanh năm bởi vậy thu nhập cũng nâng cao hơn trước, gia đình có điều kiện hơn để mua sắm, chăm lo cuộc sống.

Theo Chủ tịch UBND phường Ba Đồn Trần Thanh Hưng, năm 2020, khu vườn của gia đình bà Cúc được công nhận là vườn mẫu trong xây dựng nông thôn mới. Từ mô hình vườn mẫu của gia đình bà Cúc, nhiều hộ gia đình tại địa phương đã áp dụng và thành công, không những mang lại thu nhập ổn định mà còn tạo cảnh quan nông thôn xanh - sạch - đẹp.

Đất khó... ló "trái ngọt"

Cũng lựa chọn chuyển đổi từ các mô hình vườn tạp, nhưng gia đình anh Nguyễn Trung Thành, thôn Thuận Hoan, Tuyên Phú lại chọn trồng các loại cây ăn quả có múi. Năm 2017, anh cải tạo khu vườn rộng hơn 0,5ha trước đây gần như để hoang bởi điều kiện khí hậu khắc nghiệt, đất đai khô cằn. Anh chia thành từng khu để trồng các loại cây giống như cam, bưởi da xanh, bưởi Phúc Trạch kết hợp chăn nuôi tổng hợp để tăng thu nhập; đồng thời áp dụng được kỹ thuật chiết cành gây giống và hệ thống nước tưới khắc phục mùa khô hạn.

Hiện, gia trại của anh Thành với các loại cây có múi thu hoạch theo mùa vụ kết hợp chăn nuôi gà, lợn tăng thu nhập đều đặn quanh năm, vừa bảo đảm cuộc sống gia đình vừa có đồng vốn để tái sản xuất. Anh Thành chia sẻ, quá nửa đời người bám trụ theo nghề nông nhưng chẳng khấm khá lên được, nay mới tìm được hướng đi phù hợp. Trước Tết, nhờ năng suất thu hoạch vụ cam và bưởi cao, được giá nên thu nhập cũng khá. Cuộc sống của gia đình ngày càng ổn định hơn.

Không chỉ chuyển đổi tư duy sản xuất để nâng cao thu nhập, nhiều hộ dân trên địa bàn tỉnh cũng đã mạnh dạn chuyển từ sản xuất nông nghiệp sang kinh tế nông nghiệp theo hướng kinh tế tập thể, gắn kết và chuyên nghiệp. Mô hình sản xuất của Hợp tác xã (HTX) rau sạch Dũng Na do ông Dương Văn Sánh làm chủ tại xã Đông Trạch là một điển hình như thế. Từ thế mạnh của địa phương là nghề trồng rau, ông Sánh quy tụ nhiều hộ gia đình, thuê thêm đất hoang hóa tại địa phương để cải tạo, mở rộng quy mô trồng rau hữu cơ và cây dược liệu.

Hiện nay, HTX rau sạch Dũng Na là lựa chọn hàng đầu của người dân địa phương và khu vực lân cận vì quy trình sản xuất hoàn toàn hữu cơ. Ông Sánh chia sẻ, quy trình sản xuất hoàn toàn bằng phương pháp hữu cơ nên sau nhiều năm xây dựng thương hiệu, sản phẩm thu hoạch hàng ngày gần như chỉ đáp ứng đủ nhu cầu của các trường học và nhập sĩ cho các đại lý. Và đặc biệt là không lo bị ép giá hay mất thị trường tiêu thụ…

Thay đổi tư duy trong sản xuất nông nghiệp đang là xu hướng tất yếu. Bên cạnh sự hỗ trợ tích cực từ các cấp, các ngành, rất cần sự nỗ lực, ý chí vươn lên của người dân để không chỉ tạo ra các sản phẩm chất lượng cao, nâng cao thu nhập, tăng khả năng cạnh tranh mà còn kiến tạo một nền nông nghiệp đa giá trị, bảo đảm sinh kế lâu dài.

Xuân Phú