QTO - Thực hiện đợt cao điểm chống khai thác bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), thời gian qua, cùng với công tác tuyên truyền, cơ quan chuyên môn và các địa phương ven biển đã tập trung rà soát, quản lý số lượng tàu cá; kiểm tra, xác minh và xử lý nghiêm các trường hợp sai phạm về IUU. Qua đó, quyết tâm cùng với cả nước gỡ “thẻ vàng” của Ủy ban châu Âu (EC).

Chấp hành nghiêm túc

Trong chuyến biển đầu tiên trên con tàu mới trị giá 2,5 tỉ đồng, số hiệu QT 96688TS, công suất 780CV, anh Bùi Văn Quý ở thôn Tân Lợi, xã Cửa Việt, không chỉ mang theo hy vọng về một mùa biển bội thu mà còn cả ý thức trách nhiệm của một ngư dân hiện đại. Anh Quý cho biết, trước khi xuất bến, tàu cá của anh đã hoàn tất các thủ tục từ đăng ký thuyền viên đến kẹp chì niêm phong thiết bị giám sát hành trình theo đúng quy định.

“Qua các buổi tuyên truyền của lực lượng chức năng và chính quyền địa phương, tôi đã nắm rất rõ các quy định về chống khai thác IUU. Khi ra khơi, tôi cam kết bật thiết bị giám sát hành trình 24/24 giờ; đánh bắt đúng ngư trường, không xâm phạm vùng biển nước ngoài. Đồng thời ghi chép nhật ký đầy đủ nhằm bảo đảm tính minh bạch trong truy xuất nguồn gốc hải sản”, anh Quý nói.

Với anh Nguyễn Văn Hợi, ở xã Đông Trạch, chủ tàu QB 92958TS, công suất 829 CV, tinh thần tự giác và trách nhiệm cao trong việc chấp hành các quy định về chống khai thác IUU được thể hiện qua việc anh đã chủ động đầu tư gần 50 triệu đồng để lắp đặt thêm 2 thiết bị giám sát hành trình do Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel) và Công ty TNHH MTV Thông tin Điện tử Hàng hải Việt Nam (Vishipel) cung cấp, nhằm thay thế thiết bị cũ thường xuyên mất tín hiệu.

Những hành động cụ thể này không chỉ góp phần bảo vệ nguồn lợi thủy sản bền vững mà còn khẳng định ý thức của ngư dân trong chống khai thác IUU. Anh Hợi cho biết, trong chuyến biển đầu tiên sau Tết Nguyên đán Bính Ngọ, tàu cá của anh đánh bắt được gần 10 tấn cá sơn, trừ chi phí mỗi thuyền viên được chia hơn 10 triệu đồng/người.

“Chuyến biển lần này tôi dự kiến sẽ trực chỉ ngư trường Hoàng Sa, vừa đánh bắt mang lại kinh tế cho gia đình vừa góp phần bảo vệ biển đảo quê hương”, anh Hợi cho hay.

Lực lượng chức năng kiểm tra tàu cá trước khi xuất bến tại cảng Cửa Việt - Ảnh: L.A

Anh Nguyễn Thanh Bình, cán bộ Văn phòng thanh tra, kiểm tra, kiểm soát nghề cá tại các cảng cá Cửa Tùng, Cửa Việt và bến cá chợ Cửa Việt cho biết, thời gian qua, việc kiểm tra, giám sát tàu cá ra vào cảng được đơn vị thực hiện đầy đủ, nghiêm túc. Các tàu cá trước khi rời cảng đi đánh bắt thủy sản phải hoàn tất đầy đủ các thủ tục, đặc biệt là việc lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS); chủ tàu, thuyền trưởng, máy trưởng và toàn bộ thuyền viên phải có đầy đủ hồ sơ, danh sách rõ ràng. Khi khai thác trở về đều được ghi nhận sản lượng, đối chiếu nhật ký khai thác.

Đặc biệt, đã hỗ trợ, hướng dẫn ngư dân thực hiện đăng ký rời cảng, cập cảng trên phần mềm truy xuất nguồn gốc điện tử eCDT được trên 9.200 lượt tàu cá. Đây là phần mềm có các ưu điểm vượt trội như: Giúp ngư dân khai báo rời cảng, cập cảng và sản lượng nhanh chóng, chính xác, giảm thiểu sai sót nhật ký bằng giấy; đồng thời cơ quan chức năng quản lý đội tàu hiệu quả, minh bạch hóa nguồn gốc, hỗ trợ chống khai thác IUU và giúp doanh nghiệp xuất khẩu dễ dàng truy vết, xác nhận chứng nhận.

Tiếp tục xử lý nghiêm các vi phạm

Theo thống kê của Sở Nông nghiệp và Môi trường, toàn tỉnh hiện có trên 4.600 tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên. Tính đến cuối tháng 2/2026, đã có 100% tàu cá được đăng ký, gần 94% tàu cá đã đăng kiểm. Tỉ lệ cấp giấy phép khai thác thủy sản đạt trên 98%, trên 96% tàu cá đã được cấp giấy chứng nhận đủ điều kiện an toàn thực phẩm, trên 99% tàu cá được lắp thiết bị giám sát hành trình theo quy định. Công tác kiểm tra, giám sát tàu cá ra, vào cảng; truy xuất nguồn gốc thủy sản khai thác; xử lý vi phạm được các lực lượng chức năng triển khai nghiêm túc. Theo đó, từ năm 2024 đến nay đã xử lý vi phạm hành chính 307 tàu cá với tổng số tiền xử phạt gần 7,9 tỉ đồng; xử lý hình sự 1 vụ/1 bị cáo và đang điều tra, xác minh 1 vụ.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả đạt được, công tác chống khai thác IUU trên địa bàn tỉnh vẫn còn một số tồn tại như: Toàn tỉnh còn 116 tàu cá không đủ điều kiện hoạt động nhưng vẫn tồn tại trong quản lý; 18 tàu cá thực tế không còn nhưng chưa được xóa đăng ký. Tỉ lệ giám sát sản lượng khai thác nhìn chung còn thấp, đặc biệt chưa giám sát sản lượng đối với các tàu cá nhỏ có chiều dài dưới 12m ở vùng bãi ngang, đi khai thác trong ngày.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hữu Vinh cho biết, để cùng với cả nước tháo gỡ “thẻ vàng” của EC, sở đã đề xuất một số giải pháp khắc phục như: Các sở, ngành, địa phương tiếp tục tăng cường kiểm tra, rà soát các nhiệm vụ về chống khai thác IUU được giao. Khẩn trương xử lý các tàu cá vi phạm quy định chống khai thác IUU theo thẩm quyền.

Các địa phương có tàu cá tuyệt đối không để phát sinh tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài; đẩy mạnh tuyên truyền cho ngư dân thực hiện nghiêm các quy định về chống khai thác IUU; giao Chủ tịch UBND cấp xã chịu trách nhiệm trực tiếp và toàn diện về công tác này trên địa bàn; phối hợp với Chi cục Thủy sản và Kiểm ngư thực hiện xóa tàu cá không đủ điều kiện và hiện không còn tàu; tiếp tục thực hiện nghiêm việc quản lý tàu cá không đủ điều kiện hoạt động; phát huy trách nhiệm của toàn bộ hệ thống chính trị cơ sở trong việc vận động, yêu cầu chủ tàu cá có đủ điều kiện cấp phép, có nhu cầu hoạt động thực hiện thủ tục cấp giấy tờ tàu cá theo đúng quy định; đẩy nhanh tiến độ chi trả tiền hỗ trợ cước phí thuê bao giám sát hành trình cho ngư dân.

Lê An