QTO - Những năm qua, tỉnh Quảng Trị đặc biệt quan tâm bảo tồn và phát triển nghề truyền thống. Thông qua việc hỗ trợ chủ thể nâng cao năng lực cạnh tranh và xây dựng thương hiệu, địa phương đã tạo sinh kế bền vững, tăng thu nhập cho người dân.

Hiệu quả từ những mô hình sản xuất

Để hiện thực hóa mục tiêu phát triển kinh tế nông thôn, tỉnh Quảng Trị chú trọng xây dựng các mô hình điểm làm đòn bẩy. Tại làng nghề Mỹ Chánh, cơ sở “Bánh lọc Huệ” của anh Hồ Minh Thạnh là một trong những điển hình về đổi mới nâng cao hiệu quả sản xuất. Từ nguồn vốn khuyến công hỗ trợ 45 triệu đồng, anh đã đầu tư máy hút chân không và nồi hấp công nghiệp, nâng công suất từ 1.500 lên 3.000 cái bánh/ngày, doanh thu đạt trên 1,5 tỉ đồng/năm.

Không dừng lại ở sản xuất truyền thống, anh Thạnh đã chủ động cải tiến mẫu mã, đăng ký nhãn hiệu và đạt nhiều chứng nhận quan trọng, như: Sản phẩm OCOP 3 sao cấp tỉnh (năm 2021), sản phẩm công nghiệp nông thôn tiêu biểu cấp tỉnh (năm 2022). Đặc biệt, cơ sở đã xây dựng điểm bán hàng giới thiệu 10 sản phẩm OCOP tại Mỹ Chánh và đưa bánh lọc vào hệ thống siêu thị Co.opmart Đông Hà.

Chia sẻ về việc ứng dụng công nghệ vào kinh doanh, anh Hồ Minh Thạnh cho biết: “Cơ sở đã đăng ký vị trí bán hàng qua Google Maps để du khách dễ dàng tìm kiếm, đồng thời đẩy mạnh quảng bá trên các nền tảng số. Việc chuẩn hóa bao bì và hút chân không không chỉ giúp bảo quản tốt mà còn giúp sản phẩm đủ điều kiện hiện diện trên các sàn thương mại điện tử và siêu thị”. Sự chủ động này đã góp phần nâng tầm đặc sản địa phương, tạo tiền đề để sản phẩm vươn xa hơn trên thị trường.

Anh Hồ Minh Thạnh giới thiệu sản phẩm bánh lọc Huệ tại cửa hàng  - Ảnh: K.S

Cùng với bánh lọc, nghề bánh kẹo truyền thống cũng ghi nhận những chuyển biến tích cực về quy mô và chất lượng. Tại xã Triệu Cơ, chị Lê Thị Thùy Nhung, chủ cơ sở sản xuất bánh kẹo Ngọc Thắng đã có 22 năm giữ nghề. Từ năm 2004, chị đầu tư hơn 400 triệu đồng để cơ giới hóa sản xuất kẹo mè xửng. Hiện nay, cơ sở tạo việc làm cho 10 lao động với thu nhập 6 - 7 triệu đồng/tháng, lãi ròng hơn 300 triệu đồng/năm. Chị Nhung khẳng định, yếu tố "sống còn" của nghề truyền thống là chất lượng và an toàn thực phẩm, tuyệt đối không dùng chất bảo quản độc hại.

Gỡ khó để phát triển bền vững

Tính đến cuối năm 2025, toàn tỉnh có 44 đơn vị nghề, làng nghề được công nhận, thu hút hơn 9.200 hộ và gần 17.700 lao động. Các nghề tập trung chủ yếu vào nhóm chế biến nông, lâm, thủy sản và sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ, đồ gỗ, mây tre đan. Nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh, tỉnh đã hỗ trợ máy móc cho 17 cơ sở, giúp hoàn thiện quy trình sản xuất và nâng cao chất lượng sản phẩm OCOP.

Tuy nhiên, quy mô sản xuất nhìn chung vẫn nhỏ lẻ, sức cạnh tranh thấp. Nhiều làng nghề có tỉ lệ hộ tham gia chưa đạt 20% theo quy định và thiếu vắng đội ngũ nghệ nhân được công nhận chính thức. Nguyên nhân do nguồn vốn đầu tư hạ tầng hạn chế, vùng nguyên liệu bị thu hẹp bởi đô thị hóa và sự liên kết du lịch còn lỏng lẻo.

Theo Phó Chi cục trưởng Chi cục Kinh tế hợp tác và Quản lý chất lượng Nguyễn Quốc Tuấn, để tháo gỡ khó khăn, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp đột phá. Trước hết, tỉnh tập trung rà soát, lựa chọn những nghề có lợi thế để đầu tư chiều sâu, xây dựng vùng nguyên liệu ổn định gắn với truy xuất nguồn gốc, trong đó khoa học công nghệ và chuyển đổi số được xác định là động lực mới để hỗ trợ các cơ sở số hóa dữ liệu, ứng dụng thương mại điện tử và xây dựng gian hàng số.

Bên cạnh đó, địa phương chú trọng tạo đột phá về thương hiệu, phấn đấu mỗi làng nghề có sản phẩm chủ lực gắn với chương trình OCOP và kết nối mạnh mẽ vào hệ thống siêu thị. Song song với việc ưu tiên phát triển kinh tế tập thể nhằm liên kết chuỗi giá trị...

Định hướng xuyên suốt của tỉnh là phát triển nghề truyền thống, làng nghề gắn với du lịch nông thôn và du lịch trải nghiệm. Việc bảo tồn bản sắc gắn liền với tổ chức lại sản xuất và đẩy mạnh chuyển đổi số sẽ giúp nghề truyền thống ở Quảng Trị phát triển bền vững.

Minh Long