QTO - Trong những năm gần đây, cơ cấu cây trồng tại các xã miền núi phía Nam Quảng Trị đã có những chuyển biến tích cực. Thay vì độc canh cây sắn, cà phê, người dân đã chủ động chuyển sang canh tác rau màu giá trị kinh tế cao. Quy trình sản xuất sạch không chỉ giúp nâng cao thu nhập mà còn bảo đảm sức khỏe người tiêu dùng, bảo vệ hệ sinh thái, mở ra hướng đi hiệu quả cho nông nghiệp địa phương.

Bà Nguyễn Thị Lưỡng chăm sóc vườn rau màu an toàn bên bãi bồi sông Sê Pôn - Ảnh: K.S

Hiệu quả từ những mô hình điểm

Dọc bãi bồi sông Sê Pôn, mô hình của bà Nguyễn Thị Lưỡng ở thôn Tân Kim, xã Lao Bảo là điển hình cho sự nhạy bén trong chuyển đổi cây trồng. Trên diện tích 1ha, bà canh tác hơn 15 loại rau màu như bắp cải, súp lơ, xà lách, hành, ngò… Để rau luôn tươi tốt, bà Lưỡng đầu tư hệ thống máy bơm dẫn nước trực tiếp từ sông lên vườn với tiêu chí sản xuất là không sử dụng hóa chất độc hại. Nhờ quy trình chăm sóc sạch, sản phẩm rau màu của bà luôn được thị trường ưa chuộng. Bình quân mỗi ngày cho thu nhập hơn 500 nghìn đồng; dịp lễ, Tết đạt gần 1 triệu đồng/ngày.

Bà Lưỡng chia sẻ: “Gia đình tôi luôn đặt sức khỏe người tiêu dùng lên hàng đầu. Dù tốn công làm cỏ, bắt sâu thủ công nhưng nhìn vườn rau an toàn, mình thấy rất yên tâm khi đưa ra thị trường”.

Tại xã Tân Lập, bà Nguyễn Thị Liên, ở thôn Tân Trung cũng duy trì hiệu quả mô hình trồng rau sạch gần 10 năm qua. Trên 1.000 m2 đất vườn, bà ứng dụng kỹ thuật mới kết hợp kinh nghiệm tích lũy và kiến thức từ các lớp tập huấn của Hội Phụ nữ để làm chủ quy trình canh tác an toàn. Bà Liên ưu tiên trồng các loại rau ngắn ngày như cải, cà, xà lách... phù hợp với thổ nhưỡng, cho giá trị kinh tế cao.

Đặc biệt, từ tháng 6-8 hàng năm, dù thời tiết khô hạn, nhờ nguồn nước giếng khoan, bà vẫn canh tác thành công các loại rau trái vụ. Với thu nhập từ 300-400 nghìn đồng mỗi ngày, bà Liên đã xây dựng được nhà cửa khang trang và nuôi con ăn học đầy đủ. Bà Liên phấn khởi: “Để đáp ứng nhu cầu khắt khe của thị trường, chúng tôi chăm sóc vườn rau rất cẩn thận, tưới nước giếng, bón phân hữu cơ, sản phẩm rau sạch chủ yếu tiêu thụ tại chợ Khe Sanh, luôn được khách hàng tin tưởng sử dụng”.

Mô hình rau an toàn của chị Trần Thị Búp, ở thôn Tân Linh, xã Khe Sanh cũng là một điểm sáng tiêu biểu. Nhờ được địa phương tạo điều kiện tham gia lớp học nghề kỹ thuật trồng trọt, chị Búp đã đầu tư cải tạo đất, lựa chọn các loại giống rau phù hợp để canh tác, mỗi năm sản xuất 2 vụ, thu lãi gần 150 triệu đồng. Chị Búp bày tỏ: “Việc học nghề đã giúp tôi thay đổi hoàn toàn tư duy, chuyển từ canh tác truyền thống sang ứng dụng tiến bộ kỹ thuật, giúp nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm rõ rệt”.

Tại xã Hướng Phùng, hộ ông Nguyễn Hữu Xảo (thôn Hướng Phú) đã duy trì mô hình trồng rau sạch quanh năm trên diện tích 1.000 m2, với các loại rau như bắp cải, cải bẹ, hành, ngò... Nhờ được chăm sóc kỹ lưỡng, tuân thủ theo quy trình sản xuất rau sạch, an toàn nên sản phẩm rau các loại được người tiêu dùng địa phương tin tưởng sử dụng, mang lại nguồn thu nhập ổn định hàng năm cho gia đình.

Hiệu quả từ các mô hình trồng rau sạch không chỉ khẳng định hướng đi đúng đắn trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng tại các xã vùng cao mà còn lan tỏa ý thức sản xuất trách nhiệm, cung ứng nguồn thực phẩm an toàn cho cộng đồng và bảo vệ hệ sinh thái địa phương.

Hướng tới sản xuất hàng hóa tập trung, hiệu quả

Bên cạnh sự nỗ lực của nông dân, vai trò đồng hành của Hội Phụ nữ và Hội Nông dân các cấp rất quan trọng. Tại xã Tân Lập, Hội Phụ nữ xã đã chủ động tín chấp với Ngân hàng Chính sách xã hội, giúp hội viên tiếp cận vốn vay ưu đãi. Song song với đó, hội trực tiếp hỗ trợ hạt giống và phối hợp tổ chức các lớp tập huấn kỹ thuật canh tác an toàn.

Mô hình trồng rau sạch mang lại thu nhập ổn định cho gia đình bà Nguyễn Thị Liên - Ảnh: K.S

Bà Hoàng Thị Thành Nhân, Chủ tịch Hội LHPN xã Tân Lập khẳng định: “Hỗ trợ phụ nữ khởi nghiệp, phát triển kinh tế là nhiệm vụ trọng tâm. Hội thường xuyên vận động hội viên phụ nữ tham gia các tổ hợp tác, hỗ trợ về vốn và kỹ thuật để nhân rộng mô hình trồng rau an toàn. Đây là hướng đi thiết thực nhằm cung ứng sản phẩm sạch cho xã hội, góp phần xây dựng nông thôn mới tại địa phương”. Tương tự, tại các xã Hướng Phùng, Khe Sanh và Lao Bảo, các cấp hội cũng tích cực tuyên truyền, vận động hội viên chuyển đổi cơ cấu cây trồng phù hợp nhằm cải thiện thu nhập.

Dù đạt kết quả bước đầu, việc phát triển rau sạch ở vùng cao vẫn đối mặt với nhiều khó khăn như thời tiết, đầu ra chưa ổn định, kỹ năng sản xuất của một bộ phận người dân còn hạn chế... Để phát triển hiệu quả mô hình trồng rau sạch, các địa phương cần tiếp tục định hướng xây dựng thương hiệu rau an toàn riêng biệt, tăng cường liên kết “4 nhà” (nhà nước-nhà nông-nhà khoa học-nhà doanh nghiệp) nhằm bảo đảm tiêu thụ sản phẩm ổn định cho người dân.

Việc nhân rộng các mô hình rau sạch thực sự là một hướng đi mới cho nông nghiệp vùng cao. Với sự vào cuộc tích cực của chính quyền địa phương và các cấp hội, tin rằng các mô hình sẽ tiếp tục phát triển, góp phần quan trọng vào phát triển kinh tế-xã hội tại địa phương.

Kô Kăn Sương