QTO - Quảng Trị là tỉnh “đầu cầu” về phía Việt Nam trên Hành lang kinh tế Ðông-Tây, nối Việt Nam với các nước trong tiểu vùng sông Mê kông mở rộng; là cửa ngõ thông ra Thái Bình Dương và Ấn Ðộ Dương thông qua hệ thống cảng biển trên địa bàn. Ðây là lợi thế quan trọng để Quảng Trị biến hành lang giao thông thành hành lang kinh tế nhằm khai thác tối đa các dư địa phát triển về giao thông, cảng biển, dịch vụ logistics và kinh tế cửa khẩu.

Kết nối giao thông

Quảng Trị sở hữu mạng lưới giao thông đa dạng gồm đường bộ, đường sắt, đường biển, đường thủy và hàng không. Trong đó có các tuyến giao thông huyết mạch đi qua như Quốc lộ 1, đường Hồ Chí Minh, Quốc lộ 9, 12A, 15D; cao tốc Bắc-Nam hay tuyến đường ven biển kết nối Hành lang kinh tế Đông-Tây nhằm mục đích kết nối kinh tế-xã hội (KT-XH) của tỉnh, của khu vực miền Trung với các nước trong khu vực ASEAN. Chính vì thế, tỉnh Quảng Trị đang tập trung hoàn thiện các hạ tầng giao thông kết nối Đông-Tây, trong đó có 2 công trình trọng điểm mang tính chiến lược là đường 15D kết nối từ La Lay về cảng biển Mỹ Thủy và cao tốc Cam Lộ-Lao Bảo.

Ngoài ra, Quảng Trị đã chủ động phối hợp với phía Lào đề xuất xây dựng tuyến đường từ huyện Tà Ôi (Salavan) đến Sê Pôn (Sa-vẳn-na-khệt) bằng vốn ODA của Việt Nam nhằm rút ngắn khoảng cách vận chuyển hàng hóa, đặc biệt là than đá về Việt Nam.

Cửa khẩu quốc tế Cha Lo có vai trò quan trọng trong giao thương xuất nhập khẩu giữa Việt Nam và Lào - Ảnh: H.H

Hiện nay, tỉnh Quảng Trị đã khởi động tuyến Quốc lộ 15D, đoạn từ cảng Mỹ Thủy đến cao tốc Cam Lộ-La Sơn với tổng mức đầu tư 1.940 tỉ đồng để từng bước hoàn thành tuyến Quốc lộ 15D nối Quốc lộ 15B của nước bạn Lào, hệ thống đường bộ của Thái Lan và Myanmar, tạo thành Hành lang kinh tế Đông-Tây kết nối thuận lợi với Biển Đông tại cảng Mỹ Thủy với các nước Đông Nam Á qua Cửa khẩu quốc tế (CKQT) La Lay mà Quốc lộ 15D là trục chính; nối với tỉnh Salavan của Lào và tỉnh Ubon Ratchathani của Thái Lan và ngược lại.

Sau khi hoàn thành, tuyến đường sẽ kết nối với các trục giao thông huyết mạch, gồm cao tốc Bắc-Nam phía Đông, Quốc lộ 1, đường sắt Bắc-Nam và đường ven biển hình thành hệ thống giao thông liên tỉnh, liên vùng phục vụ phát triển KT-XH. Dự án được kỳ vọng là đòn bẩy nhằm khai thác lợi thế riêng có của Quảng Trị, tạo đột phá cho sự phát triển trong tương lai.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Quảng Trị Lê Đức Tiến cho biết, trong giai đoạn 2025-2030, tỉnh sẽ ưu tiên nguồn lực phát triển và hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông theo hướng đồng bộ, hiện đại, đáp ứng yêu cầu phát triển KT-XH. Trong đó, ưu tiên xây dựng nâng cấp các tuyến đường kết nối liên vùng và các công trình đầu mối hạ tầng trọng yếu, gồm Quốc lộ 15D từ cảng Mỹ Thủy đi CKQT La Lay; trục Quốc lộ 12A kết nối cảng Hòn La với CKQT Cha Lo; trục Quốc lộ 9 nối cảng Cửa Việt với CKQT Lao Bảo...Việc nâng cấp 3 trục giao thông kết nối liên vùng  sẽ là tiền đề quan trọng để Quảng Trị xây dựng các mối quan hệ liên kết vùng hiệu quả với các tỉnh Bắc Trung bộ, Lào, Thái Lan và Myanmar, thúc đẩy phát triển KT-XH địa phương.

Tạo đột phá từ kinh tế biên mậu

Với 3 CKQT: Lao Bảo, La Lay và Cha Lo cùng hệ thống giao thông trục Đông-Tây ngày càng hoàn thiện, Quảng Trị giữ vai trò là điểm trung chuyển quan trọng kết nối Việt Nam với Lào và Thái Lan. Qua thực tế, tỉnh Quảng Trị mở rộng hợp tác với các địa phương đông bắc Thái Lan, các tỉnh trên Hành lang kinh tế Đông-Tây (EWEC), từng bước khẳng định vai trò là điểm kết nối hợp tác tiểu vùng. Hoạt động thương mại biên giới duy trì ổn định, kim ngạch xuất nhập khẩu qua các cửa khẩu quốc tế trong thời gian qua đạt cao, đóng góp tích cực cho ngân sách địa phương. Điều này cho thấy, lĩnh vực kinh doanh, thương mại ở khu vực cửa khẩu sẽ tạo ra đột phá tích cực thúc đẩy nền kinh tế tỉnh nhà.

Gỗ dăm là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực qua cảng Cửa Việt - Ảnh: N.K

Dư địa kinh tế biên mậu chính là động lực lớn để tỉnh Quảng Trị chọn làm “đòn bẩy” thu hút nhà đầu tư xây dựng hạ tầng giao thông hiện đại. Trong đó phải kể đến Tập đoàn Sơn Hải đề xuất đầu tư 4.800 tỉ đồng làm cao tốc Cam Lộ-Lao Bảo; Liên danh Công ty TNHH Nam Tiến-Hoành Sơn đang thực hiện dự án Hệ thống băng tải vận chuyển than đá từ Lào về Việt Nam trị giá 1.500 tỉ đồng... Bởi trên thực tế nguồn thu từ hoạt động xuất nhập khẩu tại các cửa khẩu luôn tăng qua các năm.

Chỉ tính riêng nguồn thu từ nhập khẩu than đá đã nộp ngân sách khoảng 300 tỉ đồng/năm. Theo số liệu thống kê của Cục Hải quan Quảng Trị, tính đến 31/12/2025, các cửa khẩu trên địa bàn tỉnh đã tiếp nhận và làm thủ tục xuất nhập khẩu 2.260 nghìn tấn hàng hóa xuất khẩu, 5.737 nghìn tấn hàng hóa nhập khẩu với tổng giá trị hàng hóa là 5.131 triệu USD.

Để đưa kinh tế biên mậu thành động lực tăng trưởng, tỉnh Quảng Trị đang triển khai những giải pháp có tính đột phá như hoàn thiện đề án “Xây dựng khu kinh tế thương mại qua biên giới chung Lao Bảo-Densavan”. Đây sẽ là khu vực “mở” về chính sách, tạo bước ngoặt để thu hút đầu tư, lưu thông hàng hóa. Đặc biệt là tập trung đầu tư, khai thác 3 trục hành lang chiến lược được ưu tiên hình thành và hoàn thiện, gồm: Quốc lộ 12A từ cảng Hòn La đến CKQT Cha Lo, Quốc lộ 9 từ cảng Cửa Việt đến CKQT Lao Bảo và Quốc lộ 15D từ cảng Mỹ Thủy đến CKQT La Lay.

Bên cạnh hệ thống đường bộ đã được kết nối theo trục dọc từ Đông sang Tây, tỉnh Quảng Trị còn có hệ thống cảng biển Hòn La, Mỹ Thủy và 2 cảng hàng không Đồng Hới, Quảng Trị. Nhờ vào những lợi thế chiến lược này đã đưa Quảng Trị trở thành đầu mối giao thông quan trọng, mở ra cơ hội phát triển về dịch vụ logistics, cảng biển, kinh tế cửa khẩu, đồng thời là trục kết nối giao lưu văn hóa, du lịch của khu vực Bắc Trung bộ và các nước trong tiểu vùng Mê Kông mở rộng.

Hồ Nguyên Kha