QTO - Bắt đầu từ tháng 11 hằng năm, cà phê vào độ chín. Trên những sườn đồi ở Khe Sanh, Hướng Phùng… những trái Arabica đỏ thắm lặng lẽ tỏa hương giữa nắng gió miền cao, theo bước chân người dân đi từ nương rẫy đến bản làng. Mỗi một nụ cười là một lát cắt của mùa vụ, nơi đất trời, con người và hạt cà phê hòa quyện, kể câu chuyện dịu dàng về một vùng đất đang lớn lên bằng hương thơm của chính mình.

Người sáng lập thương hiệu BruLe Coffee-Lê Thị Phương Nhi cho biết: Năm 2025, cà phê Khe Sanh, Hướng Phùng được mùa, được giá cao kỷ lục, năng suất ấn tượng (có nơi 25 tấn/ha).

Theo bà Nhi, ở vùng Xa Ry, cà phê đang được canh tác theo hướng hữu cơ, vì vậy sản phẩm cà phê cũng được chuyển dần theo hướng đại trà thành đặc sản. Từ đó giúp nông dân tăng thu nhập đáng kể với giá cà phê tươi cao nhất từ trước đến nay, tạo động lực cho việc đầu tư vào chất lượng và mở rộng sản xuất.

Vào độ cuối năm là thời điểm thu hoạch cà phê.  Không khí tại các vùng chuyên canh cà phê của các xã phía Tây Nam Quảng Trị trở nên nhộn nhịp hơn bao giờ hết. Toàn vùng hiện có gần 4.000ha cà phê bước vào chính vụ. Người trồng cà phê rất phấn khởi vì đây là một vụ được mùa, được giá cao nhất từ trước đến nay.

Phó Chủ tịch UBND xã Hướng Phùng Phan Ngọc Long thông tin, toàn xã hiện có khoảng 2.100ha cà phê đang cho thu hoạch. Qua thống kê, năng suất bình quân đạt khoảng 8-10 tấn quả tươi/ha, đặc biệt có những hộ chăm sóc tốt, năng suất lên đến 15-20 tấn/ha. Đáng phấn khởi là chưa có năm nào giá cà phê tăng cao như năm nay, dao động từ 24.000-27.000 đồng/kg. Với mức giá này, sau khi trừ chi phí, kể cả trả công thu hái, người trồng cà phê thu lãi ròng khoảng 14.000-17.000 đồng/kg.

Phụ nữ Vân Kiều, Pa Kô thu hái những trái cà phê chín đỏ - Ảnh: N.T

Đặc biệt, mùa thu hoạch năm nay cũng tạo việc làm cho hàng nghìn lao động thời vụ, chủ yếu là đồng bào dân tộc thiểu số. Với mức tiền công từ 300.000-400.000 đồng/ngày, người lao động có nguồn thu ổn định, góp phần cải thiện cuộc sống, đặc biệt là vào những tháng cuối năm.

Bên cạnh đó, chính quyền địa phương có nhiều hoạt động hỗ trợ, liên kết tiêu thụ, bảo đảm chất lượng và giá cả minh bạch, chống gian lận. Trên nương rẫy, nụ cười của người phụ nữ Hướng Phùng ánh lên niềm tự hào khi nâng niu những hạt cà phê đặc sản-thành quả của sự cần mẫn. Cà phê chín được phân loại cẩn thận, bảo đảm chất lượng ngay từ khâu đầu tiên.

Cà phê Arabica Hướng Phùng được chế biến theo quy trình nghiêm ngặt: Từ sơ chế, phơi sấy trong nhà kính, đến rang xay bằng máy móc hiện đại. Mỗi công đoạn đều đòi hỏi sự tỉ mỉ, chính xác để giữ trọn hương vị thanh tao, chua dịu và hậu ngọt đặc trưng của cà phê vùng cao. Những mẻ cà phê quay đều trong lồng rang, tỏa ra mùi thơm quyến rũ-kết tinh của đất, trời và bàn tay con người.

Đó là hương vị của Hướng Phùng, của Quảng Trị, đang từng bước khẳng định chỗ đứng trên bản đồ cà phê đặc sản Việt Nam.

Để có được thành quả đó, cà phê Khe Sanh, Hướng Phùng cũng từng trải qua những năm tháng gian nan khi giá cả xuống thấp, nông dân không còn đủ kiên nhẫn để chăm trồng. Đặc biệt giai đoạn 2010-2015, nhiều diện tích cà phê bị chặt phá để thay thế các loại cây trồng mới. Giờ đây, cà phê đặc sản không chỉ mang đến sinh kế bền vững cho người dân, mà còn mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp xanh.

Nhắc đến Khe Sanh, người ta không chỉ nhớ một vùng đất từng đi qua chiến tranh ác liệt, mà còn biết đến nơi đây như cái nôi của cà phê Arabica đặc sản miền Trung. Trên những sườn đồi cao hơn 500m so với mực nước biển, giữa khí hậu mát mẻ quanh năm, cây cà phê đang bền bỉ lớn lên, mang theo khát vọng đổi thay của người dân vùng cao.

Việc thu hái được thực hiện thủ công, chọn lọc kỹ lưỡng, góp phần tạo nên chất lượng cà phê đặc sản - Ảnh: N.T

Chị Lương Thị Ngọc Trâm, Công ty TNHH Pun Coffee cho rằng: Điều kiện tự nhiên của Khe Sanh, Hướng Phùng phù hợp với cây cà phê Arabica, Catimor. Với địa hình lòng chảo, độ cao trung bình từ 500-900m so với mực nước biển không phải là vùng đất lý tưởng cho sự phát triển của giống cà phê này. Tuy nhiên, Arabica vẫn thích ứng được với điều kiện tự nhiên tại đây nhờ sự chênh lệch rất lớn về nhiệt độ giữa ngày và đêm (từ 7-9 độ C). Đó là lý do tại sao cà phê Arabica Khe Sanh được xem là dòng cà phê độc đáo nhất Việt Nam. Những yếu tố khác như khí hậu nhiệt đới-gió mùa, quanh năm nóng ẩm, nhiệt độ trung bình là 22 độ C, lượng mưa bình quân 2.262mm/năm cũng là điều kiện để giống cà phê này phát triển. Khe Sanh, Hướng Phùng cũng có nguồn nước dồi dào đến từ hệ thống ao hồ, sông suối, khe nhỏ chằng chịt. Nhờ đó, cây cà phê sinh trưởng tốt và cho ra sản lượng cao.

Cuối năm, khi cà phê vào vụ chín, vùng đất Khe Sanh, Hướng Phùng rộn ràng hơn bao giờ hết. Trên nương rẫy, những người phụ nữ Vân Kiều, Pa Kô khoác trang phục truyền thống, cần mẫn hái từng trái cà phê chín đỏ. Việc thu hái được thực hiện thủ công, chọn lọc kỹ lưỡng, chỉ hái những quả đạt độ chín hoàn hảo-yếu tố quan trọng tạo nên chất lượng cà phê đặc sản.

Cà phê Khe Sanh, Hướng Phùng hôm nay không chỉ là một sản phẩm nông nghiệp, mà còn là biểu tượng của sự hồi sinh, của nỗ lực vươn lên từ một vùng đất từng chịu nhiều mất mát. Trong hương cà phê lan tỏa giữa đại ngàn, người ta cảm nhận được nhịp sống mới-chậm rãi, bền bỉ và đầy hy vọng. Từ những sườn đồi Khe Sanh, Hướng Phùng, hạt cà phê Arabica đặc sản đang kể câu chuyện về Quảng Trị bằng hương thơm dịu dàng nhưng sâu lắng-câu chuyện của đất, của người và của một tương lai xanh đang được gieo trồng.

Lê Ngọc Tú