QTO - Đánh thức tiềm năng kinh tế vùng gò đồi chưa bao giờ là “bài toán” dễ dàng. Nhưng tại vùng gò đồi Cao Quảng, xã Tuyên Hóa, bằng tư duy nhạy bén và khát vọng làm giàu, ông Nguyễn Văn Quang đã biến vùng đất khó thành trang trại tổng hợp trù phú, mở ra hướng đi mới đầy triển vọng.

Từ trăn trở tìm hướng đi mới...

Sinh ra và lớn lên tại xã Quảng Sơn (TX. Ba Đồn cũ), năm 2011, ông Quang ngược lên Cao Quảng lập nghiệp. Hưởng ứng phong trào trồng rừng kinh tế đang phát triển mạnh thời điểm ấy, ông mạnh dạn vay vốn, dồn toàn bộ tâm huyết để phủ xanh đồi trọc bằng cây keo tràm. Tuy nhiên, do chưa am hiểu về thổ nhưỡng, thời tiết cộng với giá cả thị trường bấp bênh nên hiệu quả kinh tế từ rừng keo không được như kỳ vọng.

Không chấp nhận thất bại, ông Quang lặn lội tìm đến những mô hình kinh tế giỏi trong và ngoài tỉnh, từ Nghệ An, Hà Tĩnh đến các tỉnh miền Nam để tham quan. Ông tìm hiểu qua sách báo, tivi, với mong muốn tìm được loại cây trồng thực sự phù hợp với vùng đất Cao Quảng. Sau nhiều trăn trở, ông nhận ra rằng, vùng gò đồi này có độ dốc vừa phải, tầng đất canh tác phù hợp với các loại cây có múi, đặc biệt là giống cam Xã Đoài nổi tiếng xứ Nghệ.

Năm 2016, sau khi đã trang bị đủ kiến thức và quyết tâm, ông Quang quyết định thực hiện cuộc “cách mạng” trên vùng đất đồi của gia đình. Ông trực tiếp đến Viện Khoa học  Nông nghiệp để chọn mua những cây giống sạch bệnh, chất lượng nhất; bắt tay vào quy hoạch lại vườn tược, cải tạo đất và xuống giống hàng trăm gốc cam Xã Đoài và bưởi da xanh.

Tại vùng gò đồi Cao Quảng, ông Nguyễn Văn Quang đã phát triển vườn cam trên 1ha - Ảnh: Th.H

Những ngày đầu, khó khăn chồng chất khó khăn nhưng ông Quang không nản chí. Ông mày mò nghiên cứu cách tưới tiêu tiết kiệm, học cách ủ phân hữu cơ để cải tạo đất và áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh tổng hợp. Trời không phụ lòng người, nhờ sự cần cù và áp dụng đúng tiến bộ khoa học kỹ thuật, vườn cây của ông bắt đầu bén rễ, xanh tốt và kết trái.

Ông Quang cho biết: “Qua thực tế canh tác, tôi nhận thấy cam Xã Đoài rất phù hợp với khí hậu Cao Quảng. Đây là giống cam “tiến vua” nức tiếng, vỏ mỏng, khi chín có màu vàng óng, ruột vàng đậm, vị ngọt thanh và hương thơm rất đặc trưng không lẫn vào đâu được. Đặc biệt, giống cam này thường cho thu hoạch đúng vào dịp Tết Nguyên đán nên giá trị kinh tế cao, đầu ra ổn định”.

Đến nay, sau nhiều năm vun trồng, khu vườn rộng hơn 1ha cam Xã Đoài và 1ha bưởi da xanh của ông đã đi vào giai đoạn kinh doanh ổn định. Mỗi vụ thu hoạch, thương lái vào tận vườn thu mua. Với giá bán ổn định, chỉ riêng cam Xã Đoài, mỗi năm gia đình ông thu về gần 300 triệu đồng.

...Đến tư duy sản xuất hàng hóa đa dạng

Ông Nguyễn Văn Quang hiểu rằng để phát triển nông nghiệp bền vững, không thể độc canh một loại cây trồng. Ông bắt đầu tư duy về một mô hình trang trại tổng hợp khép kín, đa cây, đa con để “lấy ngắn nuôi dài” và giảm thiểu rủi ro thị trường.

Bên cạnh cam và bưởi là cây chủ lực, ông mở rộng trồng thử nghiệm các loại cây có giá trị cao khác như mít, ổi. Ông tận dụng diện tích mặt nước đào ao thả cá và tận dụng nguồn hoa từ vườn cây ăn quả để nuôi hơn 20 đàn ong lấy mật.

Đặc biệt, nhận thấy diện tích đất dưới tán cây và các vùng ven đồi còn bỏ trống, ông mạnh dạn đầu tư trồng sả. Với giá bán dao động từ 800.000 đến 1.000.000 đồng/lít, nguồn thu từ tinh dầu sả mang lại cho gia đình ông hàng trăm triệu đồng mỗi năm.

Không dừng lại ở việc mở rộng quy mô, ông Quang còn là người tiên phong trong việc thay đổi tư duy sản xuất. Năm 2024, được sự hỗ trợ của Trung tâm Khuyến nông-Khuyến ngư tỉnh Quảng Bình (cũ), gia đình ông thực hiện mô hình thâm canh cam Xã Đoài theo hướng hữu cơ.

Ông tuân thủ nghiêm ngặt quy trình “3 không”: Không thuốc trừ sâu hóa học, không phân bón hóa học, không chất kích thích tăng trưởng; đồng thời chú trọng xây dựng nhãn mác, tem truy xuất nguồn gốc để liên kết tiêu thụ sản phẩm.

“Làm nông nghiệp hữu cơ vất vả hơn nhiều. Cam Xã Đoài trồng theo hướng này tuy mẫu mã không bóng bẩy, bắt mắt như phương pháp trồng đại trà, nhưng đổi lại chất lượng cao hơn hẳn, vị đậm đà và quan trọng nhất là an toàn tuyệt đối cho người tiêu dùng. Nhờ đó, sản phẩm của tôi ngày càng được thị trường tin tưởng, khách hàng sành ăn luôn đặt hàng từ sớm”, ông Quang chia sẻ.

Với tầm nhìn xa, hiện gia đình ông còn đang đầu tư trồng 3ha gừng. Dự kiến sau khoảng 10 tháng trồng, đến tháng 3/2026 thông qua liên kết với các công ty, những củ gừng trồng trên đất Cao Quảng sẽ được thu hoạch, sơ chế và xuất khẩu sang thị trường châu Âu. Nếu thành công, đây sẽ là bước đột phá, mở ra cánh cửa đưa nông sản Tuyên Hóa vươn ra biển lớn.

“Mô hình kinh tế trang trại tổng hợp của ông Nguyễn Văn Quang không chỉ phát triển kinh tế gia đình mà còn tạo ra sức lan tỏa mạnh mẽ tại địa phương thông qua việc chia sẻ kinh nghiệm và kỹ thuật. Với những nỗ lực không biết mệt mỏi và những đóng góp thiết thực, ông Nguyễn Văn Quang được bình chọn là “Nông dân sản xuất, kinh doanh giỏi”, vinh dự được UBND tỉnh Quảng Bình cũ tặng Bằng khen và là đại biểu điển hình tham dự Đại hội Thi đua yêu nước cấp tỉnh”, Trưởng phòng Kinh tế xã Tuyên Hóa Phan Huy Hoàng trao đổi thêm.

Th.H