QTO - Phát huy phẩm chất Bộ đội Cụ Hồ trong thời bình, nhiều cựu chiến binh (CCB) đã ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất, từng bước chuyển đổi phương thức canh tác theo hướng xanh, an toàn và bền vững. Điểm chung trong cách làm của họ là mạnh dạn đổi mới tư duy, lựa chọn mô hình phù hợp với điều kiện thực tế, sử dụng hiệu quả nguồn lực và gắn lợi ích kinh tế với trách nhiệm bảo vệ môi trường.

CCB Nguyễn Văn Tuần, ở xã Vĩnh Thủy, là một trong những người mạnh dạn đưa công nghệ hiện đại vào sản xuất lúa, hướng đến nền nông nghiệp sạch và hiệu quả. Xuất phát từ điều kiện đồng đất địa phương, gia đình ông duy trì 20ha lúa theo hướng hữu cơ nhằm nâng cao chất lượng nông sản, hạn chế tác động tiêu cực đến môi trường, bảo vệ sức khỏe người sản xuất và tiêu dùng. Để giảm chi phí, tiết kiệm nhân công và nâng cao hiệu quả sản xuất, ông Tuần đã đầu tư 3 máy bay không người lái (drone), với tổng giá trị hơn 1 tỉ đồng, phục vụ nhiều khâu trong quá trình canh tác.

Không chỉ phục vụ sản xuất của gia đình, ông Tuần còn cung cấp dịch vụ sử dụng drone cho hàng trăm hộ nông dân trong và ngoài địa phương, phục vụ diện tích khoảng 1.000ha lúa mỗi năm. Giai đoạn 2021-2026, tổng doanh thu từ sản xuất lúa sạch kết hợp dịch vụ drone của gia đình ông đạt khoảng 8 tỉ đồng, mang về lợi nhuận gần 4 tỉ đồng. Mô hình còn tạo việc làm thường xuyên và thời vụ cho khoảng 50 lao động địa phương.

Mô hình cánh đồng lúa hữu cơ của cựu chiến binh Nguyễn Văn Tuần - Ảnh: Nh.V

CCB Nguyễn Văn Tuần cho rằng: “Giá trị thiết thực nhất của việc ứng dụng công nghệ là sự thay đổi trong nhận thức của người nông dân. Từ chỗ còn e ngại phương thức sản xuất mới, nhiều hộ đã chủ động tìm hiểu, đầu tư thiết bị và sử dụng drone trong canh tác, góp phần hình thành phương thức sản xuất chuyên nghiệp, tiết kiệm và hiệu quả hơn”.

Nếu CCB Nguyễn Văn Tuần lựa chọn hướng đi từ canh tác lúa sạch kết hợp công nghệ hiện đại thì CCB Nguyễn Duy Viên, ở thôn Thống Nhất, xã Trường Ninh, lại tập trung tổ chức sản xuất theo hướng liên kết, phát huy vai trò của hợp tác xã (HTX) trong nâng cao giá trị nông sản.

Trên cương vị Bí thư Chi bộ, Chủ tịch Hội đồng quản trị HTX sản xuất, kinh doanh dịch vụ nông nghiệp Thống Nhất, ông Viên xác định rằng muốn nâng cao thu nhập cho người trồng lúa cần khắc phục tình trạng sản xuất manh mún, chi phí đầu vào cao, năng suất thiếu ổn định và đầu ra phụ thuộc vào thương lái. Từ đó, ông chủ động đổi mới phương thức điều hành, tăng cường ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật và kết nối với các đơn vị chuyên môn để tổ chức sản xuất bài bản hơn.

HTX đã phối hợp triển khai các mô hình canh tác lúa theo hướng hữu cơ, áp dụng quy trình VietGAP, từng bước phát triển sản xuất theo chuỗi giá trị trên những cánh đồng lớn. Nhờ đó, nông dân có thêm điều kiện tiếp cận kỹ thuật tiên tiến, nâng cao chất lượng sản phẩm và sử dụng hiệu quả các nguồn lực sản xuất. Diện tích sản xuất 2 vụ của HTX tăng từ khoảng 120ha lên 250ha, năng suất lúa đạt 75-76 tạ/ha/vụ, thuộc nhóm dẫn đầu tại địa phương. Diện tích liên kết sản xuất đạt từ 80-150ha, góp phần tăng giá trị thu nhập trên đơn vị diện tích từ 3%-7%.

Bên cạnh lúa thương phẩm, HTX còn tổ chức sản xuất giống lúa chất lượng cao để cung ứng cho nông dân trong tỉnh. Hiện tổng diện tích sản xuất lúa của đơn vị đạt 370ha, sản lượng thu hoạch khoảng 3.100-3.200 tấn mỗi năm, doanh thu gần 10 tỉ đồng.

Cùng với nhiệm vụ phát triển sản xuất, ông Viên còn chú trọng thực hiện trách nhiệm xã hội của HTX. Đơn vị tạo việc làm thường xuyên cho 19 lao động, trong đó có 9 CCB; hỗ trợ giống, phân bón và thuốc bảo vệ thực vật cho các gia đình khó khăn, đối tượng chính sách; hướng dẫn kỹ thuật cho hội viên nghèo, cận nghèo. Đặc biệt, HTX đã phối hợp hỗ trợ đầu tư máy móc phục vụ cơ giới hóa nông nghiệp cho 4 CCB, với tổng kinh phí trên 350 triệu đồng.

Tinh thần đổi mới của những người lính năm xưa còn được thể hiện qua các mô hình phát triển cây trồng ứng dụng công nghệ cao, gắn với nhu cầu thị trường và định hướng phát triển nông nghiệp xanh, thân thiện với môi trường.

Cựu chiến binh Lê Xuân Tế sử dụng diện tích sân thượng công ty để trồng cây ăn quả, rau màu theo hướng hữu cơ - Ảnh: Nh.V

Tại xã Cam Lộ, CCB Thái Thị Bang lựa chọn phát triển kinh tế gia đình bằng nghề ươm giống cây lâm nghiệp. Sinh sống ở địa bàn có điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, đất đai khô cằn, thường xuyên chịu ảnh hưởng của gió Lào, thiên tai và dịch bệnh, bà nhận thấy muốn phát triển kinh tế bền vững phải kiên trì học hỏi, tích lũy kinh nghiệm và tìm hướng sản xuất phù hợp. Năm 2006, gia đình bà bắt đầu xây dựng vườn ươm với quy mô nhỏ.

Những ngày đầu, hoạt động sản xuất gặp nhiều trở ngại do thiếu kinh nghiệm, hạn chế về kỹ thuật, thị trường tiêu thụ chưa ổn định và phụ thuộc nhiều vào thời tiết. Bà chủ động tham gia các lớp tập huấn, tìm hiểu kiến thức chuyên môn và tham quan những mô hình hiệu quả tại nhiều địa phương để tích lũy kinh nghiệm.

Sau quá trình nghiên cứu, năm 2020, bà quyết định đầu tư hơn 1,8 tỉ đồng xây dựng mô hình “Vườn ươm giống cây lâm nghiệp công nghệ cao”. Vườn ươm được đầu tư nhà kính, quy hoạch hệ thống vườn, lắp đặt hệ thống chiếu sáng, tưới tiêu và phun thuốc tự động, giúp nâng cao khả năng kiểm soát quá trình chăm sóc cây giống, giảm sự phụ thuộc vào thời tiết và bảo vệ môi trường…

Mỗi năm, vườn ươm cung cấp hơn 120.000 cây giống các loại cho thị trường trong tỉnh và những địa phương lân cận. Mô hình đạt doanh thu bình quân hơn 1,2 tỉ đồng/năm, lợi nhuận sau khi trừ chi phí trên 650 triệu đồng/năm, tạo việc làm thường xuyên cho 4 lao động và việc làm thời vụ cho khoảng 25-30 lao động, ưu tiên hội viên CCB và người thuộc hộ nghèo.

Cùng hướng đến nông nghiệp xanh, CCB Lê Xuân Tế, ở phường Đồng Hới, lại tận dụng diện tích sân thượng của công ty để trồng dưa lưới, cây ăn quả và rau màu theo phương thức hữu cơ. Ông đầu tư nhà giàn, hệ thống tưới tự động, không sử dụng phân bón hóa học; đồng thời phát triển trang trại cây ăn quả tại phường Đồng Sơn theo hướng công nghệ sạch và đang triển khai dự án Khu sinh thái nông nghiệp công nghệ cao Phú Cát tại xã Bảo Ninh.

CCB Lê Xuân Tế chia sẻ: “Xuất phát từ niềm đam mê với nông nghiệp, tôi luôn trăn trở và khát khao tạo ra những nông sản thực sự sạch và an toàn. Mỗi sản phẩm làm ra không chỉ để chăm sóc sức khỏe cho chính gia đình mình, mà còn mang đến cho thị trường những giá trị lành mạnh. Qua đó, chúng tôi hướng tới một nền nông nghiệp xanh, thân thiện, góp phần chung tay gìn giữ môi trường sinh thái bền vững”.

Mỗi mô hình có quy mô, phương thức tổ chức và điều kiện phát triển khác nhau, song đều thể hiện khát vọng làm giàu chính đáng bằng lao động, tri thức và sự chủ động của các CCB trong tìm kiếm hướng đi mới. Việc ứng dụng công nghệ, tận dụng hiệu quả nguồn lực và hướng đến sản xuất thân thiện với môi trường đang mở ra những cơ hội phát triển kinh tế phù hợp với yêu cầu của nền nông nghiệp hiện đại.

Nhật Văn