QTO - Di sản thiên nhiên thế giới Vườn Quốc gia (VQG) Phong Nha-Kẻ Bàng là một trong rất ít các khu rừng đặc dụng trên thế giới trở thành khu đa danh hiệu quốc tế về bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học và phát triển bền vững. Đây cũng là khu vực có tính đa dạng sinh học cao, lưu giữ nhiều loài động, thực vật đặc hữu quý hiếm nằm trong sách đỏ Việt Nam và sách đỏ IUCN. Bởi vậy, ngoài thường xuyên thực hiện công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân nâng cao ý thức bảo vệ rừng (BVR), lực lượng chuyên trách BVR của VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đã ứng dụng khoa học công nghệ, đẩy mạnh chuyển đổi số trong quản lý, BVR để theo dõi diễn biến tài nguyên rừng và giám sát đa dạng sinh học.

Giám đốc Trung tâm BVR và Di sản thế giới (Ban Quản lý VQG Phong Nha-Kẻ Bàng) Phạm Văn Tân cho biết, VQG Phong Nha-Kẻ Bàng được giao nhiệm vụ quản lý, bảo vệ 123.326ha rừng đặc dụng, 3.153,8ha rừng phòng hộ và 20,24ha rừng sản xuất. Hiện trạng tài nguyên rừng trong khu vực phần lớn là rừng giàu và rừng trung bình (chiếm 64% tổng diện tích rừng gỗ tự nhiên).

“Với địa hình VQG Phong Nha-Kẻ Bàng hiểm trở, độ dốc lớn và chia cắt mạnh bởi các dãy núi đá vôi, BVR ở VQG Phong Nha-Kẻ Bàng không chỉ cần những bước chân tuần tra bền bỉ của lực lượng chuyên trách, mà còn cần một hệ thống công nghệ đủ linh hoạt để hỗ trợ con người trong điều kiện địa hình rộng lớn, hiểm trở.

Từ chiếc điện thoại tích hợp phần mềm tuần tra, máy định vị GPS, flycam đến bẫy ảnh, camera giám sát và phần mềm quản lý dữ liệu, công nghệ đang giúp việc phát hiện, ghi nhận và xử lý các nguy cơ xâm hại rừng trở nên nhanh hơn, chính xác hơn…”, ông Phạm Văn Tân thông tin.

Thiết bị bay không người lái hỗ trợ quan sát từ trên cao tại các khu rừng có địa hình hiểm trở, khó tiếp cận - Ảnh: N.H

Hiện nay, Trung tâm BVR và Di sản thế giới đang sử dụng một số trang thiết bị điện tử để phục vụ cho công tác tuần tra, kiểm tra, kiểm soát BVR, như: Điện thoại di động tích hợp phần mềm tuần tra, máy định vị GPS, thiết bị bay không người lái, máy ảnh, máy bẫy ảnh, bộ đàm, máy tính, camera giám sát tại các cần barie…

“Đây là những thiết bị có vai trò rất thiết thực, giúp cán bộ tuần tra trong quá trình làm nhiệm vụ có thể chụp ảnh, quay video hiện trường, ghi nhận dấu vết vi phạm, hình ảnh động vật rừng hoặc những biến động bất thường của rừng; xác định vị trí của tổ công tác, đánh dấu nơi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Các thiết bị sẽ ghi lại tuyến đường tuần tra và khoanh vùng các khu vực có nguy cơ bị xâm hại; hỗ trợ lập sơ đồ hiện trường, kiểm tra ranh giới lâm phận quản lý và đối chiếu thông tin trong quá trình xác minh; hỗ trợ kiểm tra hiện trạng rừng, quan sát các điểm nghi có phá rừng, khai thác lâm sản trái phép, phát hiện đường mòn, lán trại hoặc dấu hiệu xâm nhập rừng…”, ông Phạm Văn Tân cho hay.

Đặc biệt, trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học Trung tâm BVR và Di sản thế giới đã sử dụng máy bẫy ảnh, đây là thiết bị có thể tự động chụp ảnh hoặc ghi hình khi phát hiện chuyển động tại khu vực được lắp đặt. Qua dữ liệu từ bẫy ảnh, cán bộ chuyên môn có thêm thông tin về thành phần loài, tần suất xuất hiện và sự phân bố của động vật rừng. Đây là cơ sở quan trọng để theo dõi đa dạng sinh học, đánh giá hiệu quả bảo tồn và nhận diện các khu vực cần được bảo vệ nghiêm ngặt hơn.

Đồng thời, bẫy ảnh cũng có thể hỗ trợ phát hiện dấu hiệu săn bắt, đặt bẫy hoặc các hoạt động xâm hại động vật hoang dã. Với thiết bị này, từ đầu năm 2026 đến nay, trên toàn lâm phận VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đã tiến hành lắp đặt được 30 máy bẫy ảnh, qua đó, ghi nhận sự xuất hiện của rất nhiều loài động vật quý hiếm.

Tại chốt kiểm soát của Trạm BVR số 6 (Trung tâm BVR và Di sản thế giới) thiết bị camera giám sát tại cần barie đã được lắp đặt nhằm giám sát, ghi hình và lưu trữ hình ảnh, video về người, phương tiện ra vào khu vực quản lý; hỗ trợ kiểm soát, phát hiện và xác minh các trường hợp vận chuyển lâm sản, động vật hoang dã, công cụ săn bắt hoặc các vật dụng có dấu hiệu phục vụ hoạt động xâm hại rừng trái phép. Đồng thời, cung cấp dữ liệu phục vụ công tác kiểm tra, truy xuất thông tin, phối hợp xử lý vi phạm và nâng cao hiệu quả quản lý, BVR…

Từ đầu năm đến nay, Trung tâm BVR và Di sản thế giới đã tiến hành 1.875 đợt tuần tra, BVR với 2.970  ngày, 1.095 đêm; quãng đường tuần tra trên 16.750km; phát hiện và tháo gỡ 530 sợi dây bẫy; 2 điểm nghỉ trái phép; quan sát và ghi nhận được 1.709 lượt cá thể động vật rừng với 286 lượt đàn. Không để xảy ra cháy rừng, xảy ra điểm nóng về phá rừng, khai thác lâm sản, săn bắn, bẫy bắt động vật, vận chuyển, mua bán lâm sản trái pháp luật trên toàn lâm phận VQG Phong Nha-Kẻ Bàng.

N.Hải