QTO - Trong bối cảnh chuyển đổi số mạnh mẽ như hiện nay, những người làm báo không thể đứng ngoài cuộc mà phải thực sự trở thành chủ thể, thừa hưởng các thành tựu của cuộc cách mạng kỷ nguyên số. Bên cạnh nỗ lực tự trau dồi, học hỏi kỹ năng số của mỗi một cán bộ, phóng viên, biên tập viên, sự hỗ trợ tích cực từ cơ quan báo chí, sở, ngành, đoàn thể đóng vai trò quan trọng đối với quá trình tập huấn, bồi dưỡng, nâng cao năng lực số cho đội ngũ này. Tuy nhiên, để nỗ lực đó thực sự chất lượng, hiệu quả, đi vào thực tiễn và bảo đảm sự bền vững lâu dài vẫn rất cần sự đổi mới mạnh mẽ, tránh hình thức, rập khuôn, “chạy theo phong trào” và khó ứng dụng vào thực tiễn.

“Mỗi lớp học AI, một kho tàng kiến thức mới…!”

Không ít người làm báo đã thốt lên như vậy khi tham gia một lớp tập huấn về trí tuệ nhân tạo (TTNT) AI. Bởi, những kiến thức mang lại đã góp phần thay đổi tư duy nhận thức làm báo thế hệ mới; đồng thời tác động không nhỏ đến quá trình tác nghiệp ngay sau mỗi lớp học.

Biên tập viên Nguyễn Thị Hà Trang, Phòng Thư ký-Biên tập, Báo và Phát thanh, truyền hình (PT-TH) Quảng Trị chia sẻ, trước đây, chị có cơ hội tham gia một số lớp tập huấn bồi dưỡng về ứng dụng TTNT cũng như kỹ năng tác nghiệp trong thời đại chuyển đổi số do Hội Nhà báo tỉnh phối hợp tổ chức.

Mới đây nhất, chị và đồng nghiệp tham gia khóa học trực tuyến “Nâng cao năng lực AI: Chìa khóa cho kỷ nguyên số Việt Nam”. Đây là khóa đào tạo do Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ báo chí, Hội Nhà báo Việt Nam phối hợp với tổ chức giáo dục phi lợi nhuận STEAM for Vietnam và ZTP LABS tổ chức.

Kéo dài từ tháng 4 đến hết tháng 6/2026, khóa học hướng đến mục tiêu trang bị tư duy nền tảng để sử dụng AI như một “trợ lý báo chí thông minh”. Người học có thể sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm và đúng chuẩn nghề nghiệp, cũng như khai thác AI để nghiên cứu sâu, phân tích đa chiều và kiểm tra thông tin.

Qua khóa học, học viên hoàn toàn có thể ứng dụng AI cho hình ảnh, âm thanh và video trong sản xuất nội dung; đồng thời, hiểu và áp dụng AI Agent trong quy trình làm việc báo chí. Khóa học thực sự rất hữu ích, hỗ trợ những người làm báo, nhất là báo địa phương có được góc nhìn toàn cảnh về tác động của AI trong báo chí hiện đại và thực hành ứng dụng AI trong quá trình tác nghiệp, cho ra đời những tác phẩm báo chí thế hệ mới.

Một lớp bồi dưỡng về trí tuệ nhân tạo cho những người làm báo do Hội Nhà báo tỉnh phối hợp tổ chức - Ảnh: Hội Nhà báo Việt Nam tỉnh

Nhà báo Lê Hoài Nam, Phòng Thời sự, Báo và PT-TH Quảng Trị chia sẻ, các lớp bồi dưỡng, tập huấn đóng vai trò rất quan trọng trong việc định hướng cho người làm báo “những việc cần làm ngay” trong bối cảnh TTNT tác động mạnh mẽ đến mọi ngành nghề, lĩnh vực trong đời sống xã hội… Những nội dung các lớp tập huấn được lựa chọn bám sát nhu cầu thực tiễn nghề nghiệp của những người làm báo. Đội ngũ đứng lớp không chỉ bao gồm các giảng viên báo chí mà còn có những nhà báo giàu kinh nghiệm ứng dụng TTNT trong quá trình tác nghiệp.

Chính vì vậy, học viên được tiếp cận với các ứng dụng, phần mềm AI hiện đại, cập nhật các tính năng hỗ trợ rất hiệu quả trong công việc. Sau khi kết thúc lớp học, thông qua nhóm liên hệ zalo, học viên nào có thắc mắc hay khó khăn liên quan đến ứng dụng TTNT đều được giảng viên hỗ trợ nhiệt tình.

 Thời gian qua, Hội Nhà báo tỉnh Quảng Trị phối hợp với các sở, ban, ngành, đơn vị liên quan nỗ lực quan tâm đến việc nâng cao chất lượng công tác tập huấn, bồi dưỡng về chuyển đổi số nói chung, TTNT nói riêng cho đội ngũ những người làm báo. Tính riêng trong năm 2025, hội đã phối hợp với Trung tâm Bồi dưỡng nghiệp vụ, Hội Nhà báo Việt Nam mở 3 lớp tập huấn nghiệp vụ với 3 chủ đề: “Ứng dụng TTNT (AI) trong trong tác nghiệp báo chí đa phương tiện” và “Kỹ năng phân phối nội dung trên các nền tảng số”; “Ứng dụng TTNT (AI) trong trong sản xuất truyền hình” cho các phóng viên, hội viên, cộng tác viên trong tỉnh.

Để chất lượng xứng tầm kỳ vọng

Có một thực tế hiện nay không chỉ đối với ngành báo chí-truyền thông mà của nhiều ngành khác, đó là thực trạng “nhà nhà học AI, người người học AI”. Phải làm sao để các lớp tập huấn, bồi dưỡng về TTNT nói riêng, chuyển đổi số nói chung thực sự chất lượng, hiệu quả, bám sát thực tiễn và quan trọng hơn, sau khi cánh cửa lớp học khép lại, đội ngũ những người làm báo có thể tự tin vận dụng kiến thức đã học vào chính công việc tác nghiệp hằng ngày của mình?

Trang fanpage “English Mastery-Làm chủ Tiếng Anh” của Báo và PT-TH Quảng Trị tích cực ứng dụng thành tựu chuyển đổi số, AI, thu hút lượng tương tác, lượt xem lớn - Ảnh: M.N

Nhà báo Trương Quang Hiệp, Phó trưởng phòng Chuyên đề, Báo và PT-TH Quảng Trị cho rằng: Việc cần làm đầu tiên trước khi tổ chức mỗi lớp tập huấn chính là khảo sát nhu cầu của phóng viên, biên tập viên về ứng dụng chuyển đổi số, AI trong thực tiễn tác nghiệp, từ đó mới bắt tay xây dựng kế hoạch tổ chức lớp học phù hợp nhu cầu và bám sát đòi hỏi thực tiễn làm báo hiện đại.

Thực tế cho thấy, TTNT thay đổi từng ngày, do đó, sau mỗi lớp học, luôn cần giữ mối liên hệ giữa học viên-người dạy và học viên-học viên để tiếp tục cập nhật kiến thức, trao đổi, chia sẻ kỹ năng, kinh nghiệm. Không để hoàn thành khóa học là “mỗi người một phương”, rất lãng phí tri thức, kỹ năng. Ngoài ra, trong mỗi cơ quan báo chí, việc hình thành các nhóm học sâu về AI cũng là ý tưởng rất hay để tiếp tục phổ cập AI và lan tỏa các kiến thức, kỹ năng chuyên sâu ứng dụng trong quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí.

 Còn theo nhà báo Lê Hoài Nam, để nâng cao chất lượng các lớp đào tạo, tập huấn, bồi dưỡng về chuyển đổi số, TTNT, cần xây dựng kế hoạch tổ chức lớp học hợp lý, bám sát thực tiễn. Theo đó, mỗi lớp chỉ nên gói gọi số lượng học viên hạn chế để tạo thuận lợi hơn trong quá trình học tập thay vì quy tụ một lớp quá đông học viên, gây khó khăn trong việc kết nối giữa giảng viên-học viên cũng như quá trình thực hành, ứng dụng.

Từng trực tiếp giảng dạy về TTNT cho đội ngũ những người làm báo Quảng Trị, ông Nguyễn Phong Anh, chuyên gia AI đánh giá cao tinh thần học hỏi, rất cầu thị của các phóng viên, biên tập viên tỉnh nhà. Tuy nhiên, do còn một số hạn chế về trình độ tin học văn phòng của học viên, thời gian tập huấn tương đối ngắn nên chất lượng của lớp tập huấn vẫn chưa đạt như kỳ vọng.

Thực tế cho thấy, hiện nay, nhiều lớp tập huấn về chuyển đổi số, AI còn theo tính “phong trào”, hình thức, “cưỡi ngựa xem hoa”, chưa nhiều học viên có thể vận dụng ngay sau khi kết thúc khóa học. Thêm vào đó, nhiều cơ quan báo chí chưa mạnh dạn có cơ chế, chính sách đổi mới, ứng dụng AI vào quá trình sản xuất tác phẩm báo chí truyền thông. Nên chăng cần chú trọng kéo dài thời gian tập huấn bảo đảm chất lượng, hoặc chuyển sang tập huấn trực tuyến-cũng là một giải pháp hay, tiết kiệm thời gian, chi phí. Các cơ quan báo chí cũng cần linh hoạt, sáng tạo khuyến khích, kiểm tra, giám sát việc phóng viên, biên tập viên ứng dụng năng lực số trong quá trình sáng tạo tác phẩm báo chí.

Mai Nhân