QTO - Vườn Quốc gia (VQG) Phong Nha-Kẻ Bàng được đánh giá là một trong những trung tâm đa dạng sinh học quan trọng của khu vực Đông Nam Á. Sự đa dạng về địa hình và điều kiện tự nhiên đã tạo nên nhiều hệ sinh thái đặc trưng, là môi trường sống của nhiều loài động, thực vật quý hiếm. Tại đây, với những nỗ lực bền bỉ trong công tác chăm sóc, cứu hộ của đội ngũ cán bộ, các loài động vật hoang dã (ĐVHD) được tái thả đã và đang góp phần quan trọng vào việc phục hồi hệ sinh thái rừng, bảo tồn đa dạng sinh học (ĐDSH).

Kết quả điều tra ĐDSH cho thấy, VQG Phong Nha - Kẻ Bàng hiện ghi nhận 2.957 loài thực vật, thuộc 1.008 chi, 198 họ, 63 bộ, 12 lớp, 6 ngành; trong đó có 111 loài được ghi trong Sách đỏ Việt Nam và 119 loài thuộc Danh lục đỏ IUCN. Đối với động vật, đã ghi nhận 1.404 loài, thuộc 842 giống, 294 họ, 68 bộ, 12 lớp, 4 ngành; gồm 83 loài nằm trong Sách đỏ Việt Nam và 110 loài thuộc Danh lục đỏ IUCN. Đặc biệt, các nhà khoa học đã phát hiện 53 loài mới cho khoa học, gồm 46 loài động vật và 7 loài thực vật.

Giám đốc Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật Trần Ngọc Anh cho biết, nhằm bảo tồn và phát huy các giá trị của di sản, thời gian qua, Ban Quản lý VQG Phong Nha-Kẻ Bàng đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp trong công tác quản lý, bảo vệ rừng và bảo tồn ĐDSH. Lực lượng bảo vệ rừng thường xuyên tăng cường tuần tra, kiểm soát tại các khu vực trọng điểm; công tác cứu hộ, chăm sóc và tái thả ĐVHD về môi trường tự nhiên được chú trọng; hoạt động nghiên cứu khoa học, điều tra, giám sát ĐDSH tiếp tục được đẩy mạnh. Đồng thời, nhiều chương trình hợp tác với các tổ chức trong nước và quốc tế đã góp phần phát hiện thêm các loài mới, nâng cao giá trị khoa học và khẳng định tầm quan trọng toàn cầu của VQG Phong Nha - Kẻ Bàng.

Thả động vật hoang dã về môi trường tự nhiên ở Vườn Quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng - Ảnh: N.H

Cơ sở bảo tồn ĐVHD Phong Nha - Kẻ Bàng những năm qua đã tiếp nhận, cứu hộ hơn 1.500 cá thể ĐVHD. Trong số này có nhiều loài nguy cấp, quý hiếm, như: Hổ, vượn siki, voọc Hà Tĩnh, chà vá chân nâu, chim hồng hoàng… Với quy trình chăm sóc khoa học, đội ngũ cán bộ giàu kinh nghiệm, tỉ lệ cứu hộ thành công luôn đạt 93%.

Cơ sở hiện đang chăm sóc, cứu hộ 52 cá thể ĐVHD. Tất cả đều trong tình trạng sức khỏe tốt, sinh trưởng ổn định, sẵn sàng cho hành trình trở về với môi trường tự nhiên. Từ đầu năm đến nay, cơ sở đã tái thả 24 cá thể ĐVHD về môi trường tự nhiên. Bên cạnh đó, các hoạt động nghiên cứu nhân giống, trồng bổ sung, lưu giữ các loài thực vật bậc cao có mạch; nhân giống, trồng bảo tồn nguồn gen các loài thực vật quý hiếm của VQG tại cơ sở được triển khai hiệu quả.

“Khó khăn lớn nhất của công tác chăm sóc, cứu hộ ĐVHD tại cơ sở vẫn là nguồn kinh phí hạn hẹp, hệ thống chuồng nuôi chuyên biệt theo loài còn ít, đội ngũ nhân lực có chuyên môn cao còn thiếu. Sau khi sáp nhập tỉnh, địa bàn tiếp nhận ĐVHD rộng, trải dài gây khó khăn trong thực hiện nhiệm vụ…”, ông Trần Ngọc Anh cho hay.

Để công tác bảo tồn ĐDSH, chăm sóc, cứu hộ động, thực vật hoang dã bảo đảm hiệu quả, chất lượng, đáp ứng nhu cầu và điều kiện thực tế, Ban Quản lý VQG Phong Nha - Kẻ Bàng đã xây dựng, đưa vào hoạt động 3 cơ sở phục vụ mục đích bảo tồn, cứu hộ động, thực vật. Đồng thời, nâng chất lượng điều tra - giám sát từ “ghi nhận” sang “cảnh báo sớm”; hợp tác với các tổ chức bảo tồn, cơ sở bảo tồn ĐDSH, VQG, trường đại học, các viện nghiên cứu trong nước, quốc tế trong việc nghiên cứu, bảo tồn và phát triển các giá trị về ĐDSH, nhất là đối với các loài nguy cấp quý hiếm, loài có giá trị về dược liệu, cảnh quan; tập trung nhân giống, gieo ươm cây bản địa, cây quý hiếm phục vụ trồng rừng và phục hồi hệ sinh thái; kiểm soát chặt chất lượng cây giống theo tiêu chí kỹ thuật và từng bước xây dựng quy trình theo hướng chuẩn hóa và hiệu quả đầu tư.

Ban Quản lý cũng phối hợp với cơ quan chức năng liên quan và chính quyền địa phương thực hiện tốt các quy định, quy trình về tiếp nhận, cứu hộ, chăm sóc và tái thả ĐVHD; tăng cường hợp tác với các tổ chức, chuyên gia trong nước và quốc tế để chăm sóc, điều trị, khám sức khỏe định kỳ đối với động vật cứu hộ, đặc biệt là các loài nguy cấp, quý, hiếm…

Đình Phong