QTO - Thực hiện chủ đề năm học 2026-2027 “Đổi mới tư duy-Chuyển biến mạnh mẽ-Kết quả thực chất”, ngành Giáo dục và Đào tạo (GD-ĐT) Quảng Trị đang quyết liệt chuyển đổi phương thức chỉ đạo và triển khai công tác an toàn giao thông (ATGT) học đường: Dứt khoát chuyển trọng tâm từ “tuyên truyền là chính” sang “quản trị hành vi”, kiên quyết lấy sự an toàn và chuyển biến thực chất của học sinh làm thước đo duy nhất.

Chuyển đổi căn bản tư duy chỉ đạo và quản lý

Bảo đảm trật tự, an toàn giao thông cho học sinh trên đường đến trường luôn là trách nhiệm lớn của gia đình, nhà trường và toàn xã hội. Dù vậy, thực tiễn nhiều năm qua cho thấy nếu chỉ dừng lại ở các buổi sinh hoạt lý thuyết một chiều hoặc chạy theo số lượng phong trào bề nổi, vi phạm giao thông ở lứa tuổi học sinh vẫn khó có thể kéo giảm bền vững.

Những buổi sinh hoạt ngoại khóa chuyên đề giúp học sinh hình thành phản xạ tự bảo vệ mình và tự giác chấp hành pháp luật khi đến trường - Ảnh: H.L

Trước đòi hỏi cấp thiết từ thực tiễn, Sở GD-ĐT xác định phải đổi mới căn bản cách làm: Lấy kết quả thực chất làm thước đo, tập trung triển khai đồng bộ 4 nhóm giải pháp đột phá.

Trước hết là quản lý chặt chẽ từ phương tiện, ngành chỉ đạo các cơ sở giáo dục nắm chắc danh sách, chủng loại xe học sinh sử dụng đến lớp; phối hợp lực lượng Công an tổng kiểm tra, kiểm soát nghiêm ngặt các điểm trông giữ xe quanh khu vực trường học nhằm ngăn chặn triệt để tình trạng học sinh chưa đủ tuổi điều khiển phương tiện. Cùng với đó là việc chuyển hướng quản trị bằng dữ liệu số, kịp thời tiếp nhận thông tin vi phạm do lực lượng chức năng chuyển giao để phân tích, xác định chính xác các “điểm nóng”, nhóm hành vi nguy cơ cao và lập hồ sơ theo dõi sát các trường hợp tái phạm.

Song song với quản lý, công tác giáo dục có bước ngoặt quan trọng khi chuyển mạnh từ “biết luật” sang “có kỹ năng”, giảm tải lý thuyết thuần túy, tăng thời lượng thực hành và đánh giá thực chất kỹ năng xử lý tình huống an toàn của học sinh. Cuối cùng, ngành xác định rõ cơ chế trách nhiệm liên đới giữa học sinh, gia đình, nhà trường và các lực lượng phối hợp, kiên quyết nói không với bệnh thành tích và chỉ công nhận hiệu quả khi số vụ vi phạm, tái phạm thực tế được kéo giảm. Mục tiêu cốt lõi là hình thành ý thức tự giác chấp hành pháp luật cho mỗi học sinh, đưa văn hóa an toàn giao thông đi vào chiều sâu.

Chuẩn hóa kỹ năng từ sân trường

Tại các cơ sở giáo dục, định hướng đổi mới của ngành nhanh chóng được cụ thể hóa thành những mô hình giáo dục trực quan, phù hợp với tâm sinh lý lứa tuổi.

Học sinh Trường THCS Cam Hồng hào hứng tham gia buổi thực hành điều khiển phương tiện trên sa hình chướng ngại vật dưới sự hướng dẫn trực tiếp của lực lượng Công an cơ sở - Ảnh: H.L

Ghi nhận tại Trường THCS Cam Hồng, các buổi tuyên truyền phối hợp cùng Công an xã đã thay đổi hoàn toàn cách truyền đạt một chiều khô cứng. Thay vào đó, sân trường trở thành không gian thực hành sa hình sinh động. Các em học sinh được cán bộ, chiến sĩ công an hướng dẫn trực tiếp từng thao tác kỹ thuật: Từ cách đội mũ bảo hiểm và cài quai mũ đúng quy cách, kỹ năng kiểm tra phanh, lốp xe trước khi lăn bánh, cho đến việc nhận diện đúng độ tuổi sử dụng phương tiện (dưới 16 tuổi không được phép điều khiển xe gắn máy, xe máy điện).

Thầy giáo Võ Thanh Liêm, Phó Hiệu trưởng phân hiệu Trường THCS Cam Hồng cho biết, nhà trường chủ trương lồng ghép kiến thức ATGT linh hoạt qua các môn học chính khóa, tiết sinh hoạt Đội và câu lạc bộ trải nghiệm. Nhờ sự gắn kết chặt chẽ giữa 3 lực lượng: Ban Công an xã, Ban đại diện cha mẹ học sinh và chính quyền thôn, tình trạng học sinh đi xe dàn hàng ngang, không đội mũ bảo hiểm hay điều khiển xe vượt quá phân khối quy định đã giảm hẳn so với trước.

Thiếu tá Hoàng Văn Trung, Phó trưởng Công an xã Cam Hồng đánh giá cao việc đưa lực lượng công an trực tiếp lên bục giảng ngoại khóa, giúp học sinh nắm vững kiến thức thực tế và hình thành phản xạ tự bảo vệ mình.

Trách nhiệm và sự gương mẫu của phụ huynh

Không chỉ dừng lại ở các bài giảng trong khuôn viên nhà trường, sự chuyển biến rõ nét nhất về văn hóa giao thông học đường đang hiện hữu ngay khu vực trước cổng trường vào mỗi giờ cao điểm.  

Thầy cô giáo túc trực đón học sinh ngay tại cổng Trường tiểu học số 1 Nam Lý, ô tô đưa đón dừng trả trật tự theo luồng tuyến, không gây ùn tắc giao thông - Ảnh: H.L

Tại Trường tiểu học số 1 Nam Lý (phường Đồng Hới), mô hình “Cổng trường an toàn giao thông” đã xóa bỏ dứt điểm cảnh ùn tắc giao thông cục bộ. Bất kể thời tiết mưa hay nắng, thầy cô giáo đều túc trực trước cổng đón học sinh. Khi phụ huynh đưa con đến trường bằng ô tô, thầy cô trực tiếp hỗ trợ mở cửa đón các em vào lớp, giúp phương tiện di chuyển ngay và rút ngắn tối đa thời gian dừng đỗ. Phụ huynh đi xe máy cũng tự giác xếp xe ngay ngắn sát mép đường theo đúng phân luồng.

Anh Nguyễn Duy Thông, phụ huynh học sinh chia sẻ: “Thấy thầy cô nhiệt tình đón các cháu tận cửa xe, phụ huynh chúng tôi tự nhắc nhau dừng đỗ đúng chỗ, không quay đầu xe tùy tiện giữa đường để giữ gìn sự an toàn cho các con”.  

Hình ảnh trật tự, chuẩn mực ấy cũng được ghi nhận tại Trường tiểu học Lương Ninh (xã Quảng Ninh). Tại đây, việc xây dựng văn hóa giao thông bắt đầu từ việc uốn nắn những hành vi nhỏ nhất: Học sinh hào hứng học cách nhận diện biển báo, tự giác kiểm tra và cài quai mũ bảo hiểm vừa vặn trước giờ tan trường. Sự thay đổi tích cực của các em đã tác động ngược trở lại, nhắc nhở chính cha mẹ nâng cao ý thức chấp hành luật pháp khi đưa đón con em mình.

Giáo viên tỉ mỉ hướng dẫn học sinh Trường tiểu học Lương Ninh thao tác đội mũ bảo hiểm và cài quai mũ đúng quy cách ngay trong tiết học kỹ năng trên lớp - Ảnh: H.L

Cô giáo Phan Thị Sâm Nương, Tổng phụ trách Đội, Trường tiểu học Lương Ninh cho biết: “Nhà trường đưa ra nội quy rất rõ ràng, học sinh di chuyển theo luồng tuyến quy định, phụ huynh dừng đỗ xe đón con ngăn nắp phía ngoài cổng trường. Đồng thời, Liên đội liên tục đổi mới cách tuyên truyền qua phát thanh măng non, video và poster trực quan để các quy định ATGT ngấm sâu, trở thành ý thức tự giác mỗi ngày của các em”.

Văn hóa giao thông không thể hình thành từ những phong trào bề nổi, mà kết tinh từ chính ý thức tự giác của mỗi học sinh và sự nêu gương của phụ huynh qua từng việc làm cụ thể. Từ chiếc quai mũ cài đúng quy cách, làn xe dừng đỗ thẳng lối trước cổng trường, cho đến sự vào cuộc quyết liệt, đồng bộ bằng dữ liệu quản trị của toàn ngành giáo dục và lực lượng chức năng. Sự cộng hưởng trách nhiệm ấy chính là điểm tựa vững chắc nhất để mỗi ngày đến lớp của các em thực sự là một ngày an toàn.

Hoàng Linh