QTO - Ngoài những di tích, địa danh lịch sử, hang động kỳ vĩ… đã làm nên thương hiệu, bản đồ du lịch Quảng Trị hôm nay xuất hiện ngày càng nhiều chấm xanh mới mẻ gắn với các điểm đến, trải nghiệm về nông nghiệp. Sự dịch chuyển ấy không chỉ giúp đánh thức tiềm năng, thế mạnh mà còn mở ra hướng phát triển mới đầy triển vọng.

Một ngày làm nông dân

Một thế kỷ trước, cây cà phê bén rễ trên mảnh đất Khe Sanh. Trải qua bao dâu bể chiến tranh và thăng trầm của thị trường nông sản, loại cây này vẫn bền bỉ gắn bó với nông dân địa phương. Những năm gần đây, nương rẫy cà phê ở Khe Sanh có sự hiện diện của nhiều vị khách. Họ đến từ muôn phương, có người vượt cả đại dương tới Khe Sanh để được tự tay hái trái chín, rang xay cà phê, hòa mình vào nhịp sống phố núi.

Nhắc đến sự đổi thay ấy, ánh mắt ông Trần Thái Thiên, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Cà phê Khe Sanh, Chủ tịch Hội đồng quản trị Hợp tác xã Du lịch Nông nghiệp Việt Nam-Khe Sanh lấp lánh niềm vui. Ý tưởng giúp khách trải nghiệm “một ngày làm nông dân, cả đời nhớ mùi hương của đại ngàn” được ông Thiên và một số người dân Khe Sanh ấp ủ từ lâu, cuối năm 2023 mới hiện thực hóa ý tưởng đó. Mục tiêu đặt ra là thu hút du khách đến với Khe Sanh, nghe câu chuyện về cây cà phê, về sự hồi sinh của mảnh đất một thời máu lửa để trân quý hơn giá trị của hòa bình.

Ông Trần Thái Thiên luôn mong muốn đưa thương hiệu cà phê Khe Sanh vươn xa thông qua những sản phẩm du lịch nông nghiệp - Ảnh: Q.H

Ngày đầu đặt ý tưởng lên bàn thảo luận, ông Thiên và cộng sự đã xác định tour du lịch nông nghiệp này không thể tồn tại nếu chỉ dẫn khách đến một vườn cà phê nào đó. Họ khẩn trương liên lạc, kết nối với những người cùng chí hướng, đã và đang xây dựng các sản phẩm du lịch nông nghiệp trên địa bàn. Điều đáng mừng là đến đâu, các thành viên trong nhóm cũng nhận được sự ủng hộ.

“Ngay mùa đầu tiên của niên vụ cà phê 2024, tour của chúng tôi đã thu hút 12 đoàn khách tham gia trải nghiệm với hơn 100 khách. Trong đó, nhiều vị khách đến từ: Nhật Bản, Hàn Quốc, Hà Lan, Đức… Không ít người đã trở lại”, ông Thiên kể.

Từ Khe Sanh Coffee tour, các sản phẩm du lịch nông nghiệp khác ở Khe Sanh nói riêng, Quảng Trị nói chung dần được du khách chú ý. Họ trở lại để tham quan, nghỉ dưỡng ở các farmstay, trải nghiệm canh tác, thưởng thức ẩm thực, tìm hiểu văn hóa, tham gia trải nghiệm… Nói như ông Thiên: “Thành công của Khe Sanh Coffee tour không thể hiện riêng ở số lượng khách tham quan. Chúng tôi rất vui khi đã góp phần “mở cửa”, giúp khách biết thêm nhiều sản phẩm du lịch nông nghiệp khác ở Quảng Trị”.

Những bước chân tiên phong

Trong những điểm đến của Khe Sanh Coffee tour, nhiều du khách rất thích Valley Farm. Người chung tay xây dựng trang trại này là anh Hồ Hữu Thăng. Khác với nhiều bạn trẻ vùng cao, anh Thăng không mơ mộng đến những thành phố lớn, mà mong muốn được chung tay “đánh thức” tiềm năng, thế mạnh quê hương. Khởi đầu, anh cùng người thân cải tạo vùng thung lũng rộng 7ha của gia đình thành nơi sản xuất nông sản, cung cấp dịch vụ ăn uống và lưu trú. Anh Thăng chia sẻ: “Làm du lịch nông nghiệp dễ mà khó. Dễ vì công việc luôn có để làm. Khó là làm sao giúp khách đến, rung cảm và chọn quay trở lại?”.

Hiểu điều đó, anh Thăng đặt mục tiêu xây dựng “một điểm đến, nhiều trải nghiệm”. Vì nguồn vốn có hạn, anh và các thành viên trong gia đình xác định làm tuần tự từng bước, trước tiên là lấy nông nghiệp “bù” cho du lịch. Cách làm ấy sớm cho hiệu quả. “Là một trong những farm đầu tiên ở Khe Sanh, chúng tôi nhận được nhiều sự quan tâm của du khách. Vào mùa cao điểm, số nhân công chúng tôi thuê để làm việc cho farm lên đến 20 người. Chúng tôi làm ra nông sản sạch, đưa vào bếp chế biến, tạo ra những món ăn ngon phục vụ du khách”, anh Thăng chia sẻ.

Du khách trải nghiệm Khe Sanh Coffee tour - Ảnh: NVCC

Xu hướng kết hợp nông nghiệp với du lịch không chỉ xuất hiện ở vùng cao Khe Sanh. Xuôi về miền biển Cửa Tùng, chị Trần Thị Thu Trang, quản lý trang trại D-Farm cùng những người bạn đã mở ra hướng đi mới. Từng là cán bộ địa chính, chị Trang đã chọn rời công việc ổn định để về làm nông. Sau khi thành công với mô hình sản xuất hữu cơ, chị đầu tư ngay cho du lịch, mở cửa trang trại để đón khách tham quan và trải nghiệm.

“Ban đầu, tôi phân vân lắm. Làm nông sản sạch theo quy chuẩn vốn đã rất áp lực rồi. Thế nhưng, tôi hiểu, nếu không nâng tầm giá trị nông sản bằng du lịch thì mình mãi mãi chỉ là người bán thô”, chị Trang tâm sự.

Điểm chung giữa chị Trang, anh Thăng và nhiều người con Quảng Trị chọn lối đi kết hợp du lịch và nông nghiệp là đã đầu tư rất nhiều tâm sức. Vì thế, ai cũng vui khi trải nghiệm mà mình mang lại đã “chạm” vào thị hiếu của du khách. Ngày càng nhiều người tìm đến sản phẩm du lịch nông nghiệp của họ để không chỉ trải nghiệm, mà còn học hỏi xây dựng mô hình.

Để đi đường dài

Dù có nhiều tín hiệu đáng mừng nhưng bức tranh du lịch nông nghiệp tại Quảng Trị vẫn đang ở những nét vẽ phác thảo đầu tiên. Thực tế cho thấy, hiện nay, phần lớn các farmstay hay tour trải nghiệm trong tỉnh còn mang tính tự phát, manh mún, thiếu sự gắn kết vùng. Đặc biệt, những vướng mắc về cơ chế, chính sách vẫn tồn tại.

Từng nhiều lần đến Quảng Trị, trải nghiệm cà phê đặc sản, chung tay kiến tạo Khe Sanh Coffee tour và tham quan các mô hình du lịch nông nghiệp, ông Phạm Thanh Tùng, Giám đốc Trung tâm Tư vấn du lịch nông nghiệp Việt Nam nhận thấy rất rõ tiềm năng, thế mạnh của mảnh đất này. Tuy nhiên, ông cũng thấy rõ bài toán đặt ra cho du lịch nông nghiệp ở đây.

Ông Tùng cho biết, muốn du lịch nông nghiệp Quảng Trị đi đường dài, người dân phải có tư duy mới, tầm nhìn xa hơn. Điều cốt lõi là xây dựng một cộng đồng cùng chia sẻ giá trị, dựa trên một chiến lược phát triển đồng bộ của tỉnh, xã.

“Khi có cộng đồng gắn kết, những nguồn lực mới sẽ tới với địa phương. Nông sản sẽ tăng giá trị nhờ du lịch nông nghiệp. Khách sẽ có trải nghiệm khó quên. Bản sắc văn hóa được gìn giữ và phát huy… Quan trọng nhất, những người trẻ Quảng Trị sẽ thêm quyết tâm trở về, ở lại làm giàu cho quê hương”, ông Tùng khẳng định.

Cũng theo ông Tùng, du lịch nông nghiệp tuyệt đối không thể đi theo lối mòn của những điểm dừng chân tham quan thuần túy, trải nghiệm hời hợt hay dịch vụ ăn uống ồn ào, xô bồ. Giá trị cốt lõi cần nằm ở “chiều sâu tri thức” và “câu chuyện bản địa”. Vì thế, người làm du lịch nông nghiệp phải tự trang bị tâm thế học hỏi, lắng nghe phản hồi của thị trường và tích cực kết nối với các chuyên gia. Về phần mình, các cấp, ngành, đơn vị liên quan cần dành nhiều sự quan tâm, hỗ trợ về cơ chế, chính sách.

Khi các bên cùng đồng lòng, không còn rào cản chính sách và tri thức cộng đồng được nâng tầm, cuộc “gặp gỡ” giữa nông nghiệp và du lịch sẽ có cái kết viên mãn, trở thành động lực thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội. Đây không chỉ là câu chuyện làm kinh tế, mà là con đường xanh, bền vững giúp Quảng Trị vươn mình trong tương lai.

Quang Hiệp