QTO - Thay vì những tiết học lý thuyết trên lớp, xu hướng đưa học sinh trải nghiệm thực tế tại các di tích lịch sử đang mở ra hướng đi mới cho du lịch địa phương. Các chương trình ngoại khóa được đẩy mạnh không chỉ giúp thế hệ trẻ bồi đắp lòng yêu nước mà còn tạo cơ hội để ngành du lịch và giáo dục tăng cường phối hợp, đánh thức tiềm năng vốn có của hệ thống các di tích cách mạng.

Hiệu quả từ mô hình học tập trải nghiệm

Từ năm 2016, đơn vị lữ hành Sepon Travel, phường Đông Hà đã bắt đầu triển khai các tour giáo dục trải nghiệm dành riêng cho học sinh. Xuất phát điểm là những chuyến đi nửa ngày tham quan các địa điểm như Di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Quảng Trị, các nghĩa trang liệt sĩ quốc gia Trường Sơn, Đường 9… đến nay, chương trình đã mở rộng quy mô với các tour từ 1-2 ngày để phù hợp với từng độ tuổi và cấp học. Bên cạnh các di tích, các chương trình còn mở rộng điểm đến tới các làng nghề truyền thống, tạo không gian cho học sinh trực tiếp trải nghiệm và tìm hiểu quy trình sản xuất thủ công.

Sự phát triển của du lịch giáo dục tại Quảng Trị thời gian qua có tác động rất lớn từ việc triển khai chương trình Giáo dục phổ thông 2018. Theo chia sẻ của thầy giáo Phan Đình Trình, giáo viên Trường THPT chuyên Lê Quý Đôn, bộ môn Lịch sử đã chủ động xây dựng chuyên đề “Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa Việt Nam” kết hợp chặt chẽ với giáo dục truyền thống địa phương một cách bài bản. Qua 3 năm kiên trì theo đuổi mô hình “học tập trải nghiệm”, nhà trường đã cùng Sepon Travel thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận môn Lịch sử vốn dĩ được coi là khô khan đối với học sinh.

Di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Quảng Trị là một trong những địa chỉ mà Sepon Travel lựa chọn tổ chức cho học sinh tham quan học tập - Ảnh: Đ.V.C.C

Vào khoảng tháng 3-4 hằng năm, nhà trường tổ chức các đợt du lịch trải nghiệm cho học sinh với lịch trình thay đổi linh hoạt. Nếu năm trước các em được tìm hiểu về Di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương-Bến Hải, địa đạo Vịnh Mốc, thì năm nay, chương trình hướng về Di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ Quảng Trị, Khu lưu niệm Tổng Bí thư Lê Duẩn, hay các điểm đến khác như Thành Tân Sở và Khu Chính phủ Cách mạng lâm thời Cộng hòa miền Nam Việt Nam...Thầy Trình cho biết: “Điểm khác biệt của chương trình là học sinh đóng vai trò chủ động. Trước mỗi chuyến đi, chúng tôi hướng dẫn để các em tự tìm hiểu tư liệu, làm báo cáo và thuyết trình nhóm ngay tại các điểm di tích. Đây là cách giúp các em tiếp cận kiến thức một cách tự nhiên và ghi nhớ sâu sắc nhất”.

Nhiều năm nay, Công ty Du lịch và Tư vấn Phong Nha Việt, phường Đồng Hới cũng chú trọng tổ chức những tour du lịch với các điểm đến mang đậm giá trị lịch sử và văn hóa. Học sinh được tham quan các địa điểm như Quảng trường Hồ Chí Minh, Bảo tàng Quảng Trị, Thành cổ Đồng Hới, Tượng đài Mẹ Suốt, hay dâng hương tại mộ Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Nói về tiêu chí chọn điểm đến, anh Nguyễn Đức Khánh, điều phối viên tour của Phong Nha Việt cho biết, đơn vị luôn chú trọng kết hợp giữa việc tìm hiểu nhu cầu của các trường, lứa tuổi học sinh với nội dung giáo dục thực tiễn tại mỗi điểm đến để nâng cao hiệu quả của các chương trình trải nghiệm.

Từ những hiệu quả thiết thực đó, ngày càng có nhiều đơn vị lữ hành trên địa bàn tỉnh chú trọng đầu tư và triển khai các chương trình du lịch giáo dục dành riêng cho học sinh.

Chuyên nghiệp hóa các mô hình trải nghiệm

Dù mang lại hiệu quả trong việc rèn luyện kỹ năng sống cho học sinh, du lịch giáo dục tại Quảng Trị vẫn gặp không ít khó khăn. Ngoài một số điểm đến đã được đầu tư, nhiều nơi vẫn chưa đủ điều kiện cơ sở vật chất để đón các đoàn khách lớn. Bên cạnh đó, tâm lý lo ngại về vấn đề an toàn khiến nhiều chuyến ngoại khóa hiện nay còn mang tính hình thức, chưa đạt được mục tiêu giáo dục như kỳ vọng.

Sự phát triển của loại hình này phụ thuộc chặt chẽ vào mối liên kết giữa gia đình, nhà trường và doanh nghiệp. Để nâng cao tính chuyên nghiệp, các đơn vị lữ hành cần cải thiện năng lực tổ chức, xây dựng nội dung tham quan thiết thực và bảo đảm an toàn cho học sinh. Các bậc cha mẹ nên coi các chuyến đi thực tế là cơ hội để con em học hỏi và hiểu thêm về truyền thống quê hương, thay vì chỉ xem đó là một chuyến đi chơi thông thường.

Mặt khác, cần tăng cường gắn kết chặt chẽ giữa ngành giáo dục và các đơn vị lữ hành trên địa bàn tỉnh trong xây dựng các chương trình du lịch giáo dục bài bản, phù hợp với từng độ tuổi và nhu cầu thực tế. Cách làm này giúp khai thác hiệu quả mảng lịch sử, văn hóa cùng các mô hình phát triển kinh tế địa phương.

Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ Văn Hoan đánh giá, đây là hướng đi tiềm năng của địa phương. Loại hình này không chỉ giúp học sinh tham quan di tích mà còn tạo điều kiện để các em tham gia trực tiếp vào các hoạt động thực tế, từ đó trau dồi kiến thức và bồi đắp lý tưởng. Ngành du lịch kỳ vọng hướng đi mới sẽ thu hút đông đảo thanh thiếu niên trong và ngoài tỉnh, để mỗi chuyến đi là một cơ hội học tập và mở rộng tầm nhìn.

Để phát huy tốt giá trị từ các di tích lịch sử, văn hóa, các địa phương cần đa dạng hóa sản phẩm, kết hợp giữa tham quan với trải nghiệm văn hóa, ẩm thực và đời sống cộng đồng. Sự đổi mới này sẽ giúp các sản phẩm du lịch giáo dục trở nên hấp dẫn và thực sự thu hút khách du lịch.

Thanh Trúc