QTO - Ở các bản làng vùng sâu, vùng xa, địa bàn sinh sống của đồng bào dân tộc thiểu số, nơi sóng điện thoại chưa “vươn” tới được, chiếc smartphone dù hiện đại đến đâu thì cũng chỉ là “cục gạch”. Hành trình xóa vùng “lõm” sóng điện thoại trong thực hiện chuyển đổi số tại xã biên giới Trường Sơn đã mở ra một thế giới mới cho đồng bào Bru-Vân Kiều, gói gọn trong chiếc smartphone.

A lô... Dốc Mây nghe!

Nhắc đến Dốc Mây, rất nhiều thế hệ cán bộ bám bản xã Trường Sơn trước đây vẫn còn không ít ấn tượng về một bản Bru-Vân Kiều với gần 30 nóc nhà nằm biệt lập giữa núi rừng với nhiều cái không: Không đường, không trạm, không điện, không sóng điện thoại. Theo thời gian với những “cú hích”, người Dốc Mây hay tâm niệm là các cuộc “cách mạng” giúp Dốc Mây đổi thay. Đầu tiên, hoàn thiện nhà ở cho đồng bào nhân dịp Tết Nguyên đán 2025. Kế đến, hệ thống điện chiếu sáng-ánh sáng văn minh cũng kịp về bản và bây giờ: A lô... Dốc Mây nghe!

Tôi bấm số điện thoại 0974 653 02x. Sau mấy hồi chuông đổ, tiếng trả lời phía bên kia hồ hởi: “A lô, Đinh Xi nghe!”. Đinh Xi là Trưởng bản Dốc Mây, sau mấy câu hỏi thăm về sức khỏe, Đinh Xi chia sẻ: Đúng ngày 30/8/2026, cán bộ Chi nhánh Viettel Quảng Trị chính thức hòa sóng, cả bản vui như ngày hội. Không thể tin được từ đây Dốc Mây trở nên gần gũi hơn với thế giới bên ngoài, dù còn lắm cách trở về mặt địa lý. Với 27 hộ dân, 110 nhân khẩu, chỉ trong khoảng nửa tháng hòa sóng điện thoại, cả bản sắm được 30 cái smartphone.

Cán bộ Chi nhánh Viettel Quảng Trị cắt rừng, lội suối đưa sóng điện thoại vào bản Dốc Mây - Ảnh: T.L

Trưởng bản Đinh Xi thì đã lập được địa chỉ zalo kết nối liên thông các nhóm zalo phục vụ công việc. “Từ đây, mọi chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước; thông báo, giấy mời hội nghị, tập huấn... đều chuyển qua zalo chứ không phải cắt rừng, lội suối mà chuyển vào nữa.

Đặc biệt, đợt mưa lớn giữa tháng 9 vừa qua, nhờ sóng điện thoại mà mình cập nhật liên tục thông tin của bản Dốc Mây cho UBND xã Trường Sơn. Mong muốn của bà con Dốc Mây là Bộ đội Biên phòng, cán bộ xã nên tổ chức một đợt tập huấn về công nghệ thông tin, chuyển đổi số; cài đặt và hướng dẫn người dân sử dụng ứng dụng VNeID”, Đinh Xi chia sẻ.

Ý Đảng gần lòng dân hơn

Câu khẳng định này do chính Bí thư Chi bộ bản Cây Sú Hồ Văn Kiu xác nhận. “Khi bắt tay thực hiện chuyển đổi số, mình cứ nghĩ việc ni khó hơn vạn lần lên nương, lên rẫy. Nhưng khó cũng phải làm, đảng viên làm trước, bà con làm sau. Tổ chuyển đổi số cộng đồng của bản cùng cán bộ xã, Bộ đội Đồn Biên phòng Làng Mô đi từng nhà, gặp từng người “cầm tay, chỉ việc”. Một lần chưa được thì hai lần, ba lần. Đến giờ, 100% chủ hộ gia đình đều đã cài đặt ứng dụng VNeID và sử dụng thuần thục mỗi khi có nhu cầu thực hiện các giao dịch giấy tờ, văn bản”, Hồ Văn Kiu thông tin.

Bản Cây Sú có 41 hộ, 173 khẩu đồng bào dân tộc thiểu số Bru-Vân Kiều. Từ các chương trình, dự án; sự đồng hành của cấp ủy, chính quyền xã Trường Sơn và các hoạt động “bốn cùng” của cán bộ, chiến sĩ Đồn Biên phòng Làng Mô gắn với những hạt nhân là đảng viên và quần chúng tiêu biểu mà đời sống bà con bản Cây Sú thực sự khởi sắc.

Hồ Văn Kiu cùng các đảng viên trong chi bộ tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, vận động bà con phát triển kinh tế-xã hội, xóa đói, giảm nghèo dựa vào những tiềm năng, thế mạnh sẵn có của bản gắn với bảo vệ rừng, bảo vệ môi trường. Một điều đáng ghi nhận là tất cả các chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đều được tiếp nhận, triển khai qua các nền tảng số trên chiếc smartphone.

Bộ đội Đồn Biên phòng Làng Mô hướng dẫn cho đồng bào dân tộc thiểu số Bru-Vân Kiều xã Trường Sơn cài đặt ứng dụng VneID - Ảnh: T.L

Một trong những hướng thoát nghèo bền vững tại bản Cây Sú là người dân đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài. Hiện tại bản Cây Sú có hơn 10 lao động ở nước ngoài. Con em bản Cây Sú đi làm việc có thời hạn ở nước ngoài có của ăn, của để, làm được nhà to đẹp, con cái ăn học đàng hoàng. Người trước làm gương cho người sau, trở thành phong trào. Người ngoài nước, người ở nhà khoảng cách xích lại gần nhau hơn, tất cả chỉ một nút bấm trên các ứng dụng, nền tảng của chiếc điện thoại thông minh.

Thông qua nhóm zalo bản Cây Sú, tất cả bà con dân bản đều thống nhất cao về hướng thoát nghèo bền vững gắn với bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa bản địa. Câu lạc bộ văn hóa dân gian của bản với 25 thành viên đã phục dựng lại các điệu nhảy, bài hát, nhạc cụ dân tộc... sẵn sàng biểu diễn cho khách du lịch mỗi khi về thăm bản là một minh chứng. Thông qua các nền tảng số, mạng xã hội, rất nhiều du khách trong và ngoài nước biết đến bản Cây Sú, về hoạt động của câu lạc bộ văn hóa dân gian.

Khi bản làng bước vào không gian số

Xã Trường Sơn thành lập trên cơ sở sáp nhập toàn bộ diện tích tự nhiên và quy mô dân số của hai xã Trường Xuân, Trường Sơn, huyện Quảng Ninh cũ. Sau sáp nhập, tổng diện tích tự nhiên toàn xã gần 936 km2; dân số 2.117 hộ  và 8.405 nhân khẩu sinh sống tại 5 thôn và 10 bản. Đồng bào Bru-Vân Kiều xã Trường Sơn gồm 1.028 hộ, 4.263 nhân khẩu, chiếm tỉ lệ 48,56%.

Ông Hoàng Mạnh Hà, Chủ tịch UBND xã Trường Sơn cho biết: Trong triển khai các nhiệm vụ theo tinh thần Nghị quyết 57/NQ-TW của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, xã Trường Sơn luôn bám sát các văn bản chỉ đạo từ Trung ương đến địa phương, bước đầu đáp ứng yêu cầu sắp xếp tổ chức bộ máy của hệ thống chính trị và phục vụ tốt nhu cầu phát triển kinh tế-xã hội, đời sống Nhân dân, trong đó có đồng bào dân tộc thiểu số Bru-Vân Kiều, tạo sự thay đổi về tư duy của người dân.

Điểm đột phá rõ nét nhất chính là ưu tiên dành mọi nguồn lực đầu tư, nâng cấp, sửa chữa cơ sở hạ tầng thông tin và đăng ký các tài khoản, dữ liệu cần thiết đối với chính quyền mới sau sáp nhập. Các tổ công nghệ số cộng đồng góp phần đưa chủ trương về chuyển đổi số đến gần hơn với người dân, nhất là trong hướng dẫn sử dụng dịch vụ công trực tuyến và các tiện ích số, chú trọng các bản làng xa xôi, giao thông đi lại khó khăn, cách trở.

“Chính quyền số tiếp tục xây dựng, hoàn thiện, góp phần đổi mới phương thức quản trị. Hệ thống quản lý văn bản, điều hành điện tử, chữ ký số, thư điện tử công vụ, hội nghị trực tuyến và các nền tảng dùng chung khai thác hiệu quả. Công tác số hóa hồ sơ, giải quyết thủ tục hành chính (TTHC) trên môi trường điện tử được đẩy mạnh.

Tỉ lệ hồ sơ trực tuyến, hồ sơ giải quyết đúng hạn và thanh toán trực tuyến đều đạt mức cao, góp phần nâng cao chất lượng phục vụ người dân, doanh nghiệp và tăng tính công khai, minh bạch trong hoạt động cơ quan nhà nước. Kinh tế số và xã hội số có nhiều chuyển biến tích cực. Tỉ lệ người Bru-Vân Kiều sử dụng dịch vụ công trực tuyến, ứng dụng VNeID và các tiện ích số tiếp tục tăng”, ông Hoàng Mạnh Hà chia sẻ.

Ngô Thanh Long