QTO - Trước những thách thức nghiêm trọng từ biến đổi khí hậu và tình trạng khai thác tài nguyên quá mức, thời gian qua, các địa phương, đơn vị trên địa bàn tỉnh đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhằm nâng cao nhận thức của cộng đồng về bảo tồn đa dạng sinh học. Mục tiêu cốt lõi là nâng cao ý thức tự giác, biến mỗi người dân thành một "mắt xích" quan trọng trong mạng lưới bảo vệ các loài động vật, thực vật và môi trường sống tự nhiên tại địa phương.

Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị hiện quản lý hơn 66.145ha rừng-nơi được ví như "mái nhà chung" của hàng nghìn loài động, thực vật quý hiếm. Tại Khu bảo tồn thiên nhiên (BTTN) Đakrông, các nhà khoa học đã ghi nhận 1.577 loài thực vật và 419 loài động vật có xương sống; trong đó có nhiều loài nguy cấp như vượn má vàng Trung bộ, chà vá chân nâu. Khu BTTN Bắc Hướng Hóa có 1.327 loài thực vật và 432 loài động vật, bao gồm các loài quý hiếm như hoàng đàn giả, lan hài đài cuộn, voọc Hà Tĩnh…

Tuy nhiên, “kho báu” này đang đối mặt với nhiều thách thức. Áp lực mưu sinh khiến một bộ phận người dân lén lút vào rừng chặt gỗ, đốt nương làm rẫy, lấn chiếm đất rừng. Đặc biệt, tình trạng săn bắt động vật hoang dã trái phép và khai thác cây dược liệu theo kiểu tận diệt đang làm suy giảm nghiêm trọng đa dạng sinh học.

Phó Giám đốc Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị Hồ Viết Thắng cho biết, xác định việc bảo vệ rừng không thể chỉ dựa vào lực lượng chuyên trách, đơn vị đã chủ động đổi mới công tác tuyên truyền. Các hoạt động bảo tồn đa dạng sinh học được triển khai bằng nhiều hình thức đa dạng, thiết thực, đưa các chủ trương bảo tồn đi sâu vào đời sống cộng đồng cư dân ở vùng đệm.

Tiêu biểu như các lễ mít tinh, diễu hành hưởng ứng Ngày Động vật hoang dã thế giới (3/3) với chủ đề “Cây thuốc và cây thơm: Bảo tồn sức khỏe, di sản và sinh kế” tại xã biên giới La Lay, hưởng ứng ngày quốc tế về rừng với chủ đề “Rừng và kinh tế” tại xã Đakrông, tạo sức lan tỏa mạnh mẽ.

Đẩy mạnh tuyên truyền bảo vệ rừng, bảo tồn đa dạng sinh học trong thế hệ trẻ - Ảnh: L.A

Bên cạnh đó, đơn vị cũng đã triển khai các hội nghị chuyên đề, hội thi tuyên truyền bảo vệ rừng và nhiều buổi sinh hoạt ngoại khóa tại các trường học trên địa bàn. Đồng thời, ứng dụng công nghệ số thông qua website cơ sở dữ liệu đa dạng sinh học và các nền tảng mạng xã hội đã giúp thông tin đến được với giới trẻ một cách nhanh chóng, hiện đại.

Qua đó, góp phần thay đổi cách ứng xử của người dân với rừng. Từng bước xem rừng là nguồn sống, là mái nhà chung, góp phần hạn chế tình trạng săn bắt, buôn bán động vật hoang dã, khai thác đúng quy định đối với lâm sản ngoài gỗ, cây thuốc…

Một điểm sáng trong công tác bảo tồn đa dạng sinh học tại Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị là việc gắn quyền lợi của người dân với bảo tồn đa dạng sinh học. Phó Chủ tịch UBND xã La Lay Hồ Văn Hiền cho biết, để hạn chế tình trạng người dân vì lợi ích trước mắt mà lén lút vào rừng bẫy bắt thú, khai thác gỗ hoặc nhổ trộm cây dược liệu, địa phương đã yêu cầu các trưởng thôn, già làng phát huy vai trò tiên phong, tăng cường tuyên truyền, nhắc nhở con em trong bản tuyệt đối không săn bắt, buôn bán, tiêu thụ động vật hoang dã. Ai vi phạm sẽ bị xử lý nghiêm theo quy định của pháp luật và hương ước của thôn, bản.

Đồng thời, phối hợp với Ban Quản lý rừng đặc dụng Nam Quảng Trị kiện toàn lực lượng nhận khoán bảo vệ rừng thông qua các chương trình Dịch vụ môi trường rừng và giảm phát thải khí nhà kính (ERPA). Tổ chức các lớp tập huấn hướng dẫn người dân thay đổi thói quen khai thác đối với cây thuốc và lâm sản ngoài gỗ, chuyển từ khai thác tự nhiên sang khoanh nuôi, trồng mới các loại cây dược liệu dưới tán rừng. Qua đó, vừa bảo vệ nguồn gen quý, vừa tạo sinh kế bền vững, giúp bà con “sống được nhờ rừng” một cách hợp pháp.

Theo Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Phan Văn Phước, toàn tỉnh hiện có hơn 841.200ha rừng, trong đó rừng tự nhiên chiếm gần 596.300ha. Nhằm hạn chế suy giảm đa dạng sinh học, bảo vệ và phát triển các hệ sinh thái tự nhiên, thời gian tới, ngành Nông nghiệp và Môi trường tiếp tục tăng cường các hoạt động thông tin, tuyên truyền, giáo dục nâng cao nhận thức của cộng đồng trong việc bảo tồn đa dạng sinh học, đặc biệt là cộng đồng dân cư sống trong và xung quanh các khu bảo tồn. Đẩy mạnh việc tuyên truyền bảo tồn đa dạng sinh học trong trường học bằng nhiều hình thức trực quan, sinh động.

Từ đó hình thành ý thức trách nhiệm về bảo vệ rừng, bảo vệ hệ sinh thái và sử dụng tài nguyên thiên nhiên một cách hợp lý trong thế hệ trẻ. Giải quyết dứt điểm tình trạng chồng lấn, xâm canh, xâm lấn rừng. Đồng thời, xây dựng các phương án kết hợp giữa bảo tồn với phát triển du lịch sinh thái gắn với sinh kế của người dân vùng đệm. Qua đó, góp phần nâng cao đời sống cộng đồng, phát triển kinh tế-xã hội và bảo tồn đa dạng sinh học.

Lê An