QTO - Từ những bài thuốc, phương pháp chữa bệnh được lưu truyền qua nhiều thế hệ, y học cổ truyền (YHCT) đang từng bước đổi mới, khẳng định vị thế trong hệ thống y tế hiện nay. Trước yêu cầu phát triển nền YHCT Việt Nam theo hướng khoa học, hiện đại, dân tộc và hội nhập, lĩnh vực này đứng trước nhiều cơ hội nhưng cũng không ít thách thức cần được tháo gỡ.

Kỳ 1: Khẳng định vị thế trong hệ thống chăm sóc sức khỏe

Từng được xem là phương pháp điều trị hỗ trợ, YHCT ngày nay đang hiện diện ngày càng rõ nét trong hệ thống khám chữa bệnh (KCB) tại các cơ sở y tế trên địa bàn tỉnh. Sự kết hợp giữa YHCT và y học hiện đại (YHHĐ) không chỉ mở ra cơ hội nâng cao hiệu quả điều trị mà còn góp phần khẳng định vị thế của nền y học dân tộc trong giai đoạn mới.

Không chỉ là “phương pháp hỗ trợ”

Cùng với sự gia tăng các bệnh mạn tính, bệnh lý cơ xương khớp, di chứng tai biến mạch máu não và nhu cầu phục hồi chức năng sau điều trị, YHCT ngày càng được người dân lựa chọn là một giải pháp chăm sóc sức khỏe hiệu quả.

Tại Quảng Trị, mạng lưới KCB bằng YHCT đã có bước phát triển đáng kể. Hiện nay, trong hệ thống các cơ sở KCB do Sở Y tế quản lý, có 180 cơ sở KCB bằng YHCT, chiếm khoảng 19% tổng số cơ sở KCB; 23/28 bệnh viện công lập và ngoài công lập triển khai KCB bằng YHCT, trong đó 20 bệnh viện đã thành lập khoa YHCT riêng biệt. Toàn tỉnh hiện có 1.047 giường bệnh YHCT.

Y học cổ truyền ngày càng được người dân lựa chọn là một giải pháp chăm sóc sức khỏe hiệu quả - Ảnh: H.L

Theo ông Hà Lâm Chi, Phó Giám đốc Sở Y tế, YHCT hiện nay giữ vai trò ngày càng quan trọng trong hệ thống chăm sóc sức khỏe Nhân dân trên địa bàn tỉnh. “Đây không chỉ là phương pháp điều trị mang đậm bản sắc y học dân tộc mà còn là một bộ phận cấu thành của hệ thống y tế, góp phần nâng cao chất lượng KCB, phục hồi chức năng (PHCN) và chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người dân”, ông Chi khẳng định.

Nhiều cơ sở y tế đã triển khai ngày càng đa dạng các kỹ thuật, như: Châm cứu, điện châm, thủy châm, xoa bóp, bấm huyệt, cấy chỉ, kết hợp PHCN và sử dụng thuốc từ dược liệu. Việc kết hợp giữa YHCT và YHHĐ ngày càng chứng minh hiệu quả trong thực tiễn điều trị, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe ngày càng đa dạng của người dân.

Khi người bệnh tìm thấy niềm tin

Hiệu quả điều trị chính là yếu tố quan trọng nhất tạo nên sự phát triển của YHCT thời gian qua. Tại Bệnh viện YHCT và PHCN Bắc Quảng Trị, sự phát triển của YHCT được phản ánh rõ nét qua số lượng người bệnh ngày càng tăng.

Bác sĩ Vũ Việt Hưng, Giám đốc Bệnh viện cho biết, năm 2025, bệnh viện thực hiện hơn 13.800 lượt khám bệnh, điều trị nội trú cho gần 3.700 người bệnh, công suất sử dụng giường bệnh đạt 100% kế hoạch. Trong 4 tháng đầu năm 2026, bệnh viện tiếp tục thực hiện gần 3.700 lượt khám bệnh, điều trị nội trú cho 1.099 người bệnh. Số lượng bệnh nhân đến khám và điều trị tại bệnh viện tăng đều qua các năm, đặc biệt là các nhóm bệnh cơ xương khớp, di chứng tai biến mạch máu não, thoái hóa cột sống và PHCN sau chấn thương. 

Kỹ thuật điện châm được áp dụng trong điều trị cho bệnh nhân tại các cơ sở khám chữa bệnh - Ảnh: H.L

Kỹ thuật điện châm được áp dụng trong điều trị cho bệnh nhân tại các cơ sở khám chữa bệnh - Ảnh: H.L

Bà H.T.Y. (76 tuổi), một bệnh nhân đang điều trị tại đây cho biết: “Tuổi cao, tôi thường xuyên bị đau lưng, thoái hóa khớp và gai cột sống. Sau hai tuần điều trị, với sự quan tâm, hướng dẫn của bác sĩ và các kĩ thuật viên, tôi thấy bệnh đỡ hơn rất nhiều”.

Nếu như Bệnh viện YHCT và PHCN Bắc Quảng Trị là mô hình chuyên khoa đặc thù thì tại Bệnh viện Hữu Nghị Quảng Bình, một cơ sở y tế ngoài công lập, YHCT và PHCN cũng đang được xác định là lĩnh vực chiến lược.

Bác sĩ Nguyễn Thị Khuyên, Phó Giám đốc Bệnh viện cho biết, đơn vị xác định YHCT-PHCN là một trong những khoa sẽ phát triển thành khoa mũi nhọn để thu dung, điều trị bệnh nhân và có nguồn thu nhập ổn định. Từ quan điểm đó, bệnh viện đầu tư nguồn nhân lực, thiết bị và công tác đào tạo, cơ sở vật chất. Năm 2025, Khoa YHCT-PHCN của bệnh viện tiếp nhận và điều trị hơn 4.300 lượt bệnh nhân, tăng hơn 27% so với năm trước; 4 tháng đầu năm 2026 tiếp tục tăng hơn 21%. Lĩnh vực YHCT, PHCN từng bước tạo niềm tin cho các bệnh nhân.

Nhờ y học cổ truyền và phục hồi chức năng, ông Ng.Ng.H. ở tổ dân phố Hà Lời, xã Phong Nha hồi phục kỳ diệu sau những di chứng do tai biến mạch máu não - Ảnh: H.L

Được cứu sống sau cơn tai biến mạch máu não, ông Ng.Ng.H. ở TDP Hà Lời, xã Phong Nha từng đối mặt với nguy cơ mất khả năng vận động lâu dài. Sau quá trình điều trị Tây y, ông tiếp tục điều trị bằng các phương pháp YHCT và PHCN tại Bệnh viện Hữu Nghị Quảng Bình.

“Trước đây, tôi gần như không tự đi lại được. Sau 5 tháng, giờ đã có thể cầm gậy tập đi, vận động chân tay tốt hơn rất nhiều. Phải nói là YHCT-PHCN kỳ diệu thật. Các bác sĩ, kỹ thuật viên luôn tận tình hướng dẫn nên tôi có thêm động lực để tập luyện mỗi ngày”, ông Huy chia sẻ.

Tích hợp Đông Tây y theo hướng y học chứng thực

Nếu như trước đây nhiều người vẫn hình dung YHCT gắn với những thang thuốc sắc hay các phương pháp điều trị truyền thống thì ngày nay, lĩnh vực này đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng khoa học và hiện đại hơn.

Bác sĩ CKI Lê Thị Loan, Trưởng khoa Nội Tổng hợp, Bệnh viện YHCT và PHCN Bắc Quảng Trị cho rằng, với mô hình bệnh tật ngày càng phức tạp, người bác sĩ không thể chỉ dựa vào kinh nghiệm hay các phương pháp điều trị truyền thống nữa. Ngoài kiến thức chuyên sâu về YHCT, bác sĩ cần phải có kiến thức nền tảng về YHHĐ, biết sử dụng các phương pháp cận lâm sàng, chẩn đoán hình ảnh, thăm dò chức năng để đưa ra chẩn đoán và phương pháp điều trị phù hợp.

Ứng dụng các kỹ thuật chẩn đoán hiện đại góp phần nâng cao hiệu quả khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền - Ảnh: H.L

Đây cũng là định hướng mà nhiều cơ sở y tế đang theo đuổi. Bác sĩ Nguyễn Thị Khuyên, Phó Giám đốc Bệnh viện Hữu Nghị Quảng Bình cho rằng, YHCT hiện đại phải được phát triển trên nền tảng y học chứng cứ, trong đó hiệu quả điều trị cần được đánh giá bằng các chỉ số khoa học cụ thể thay vì chỉ dựa vào cảm nhận chủ quan của người bệnh. Việc lượng hóa kết quả điều trị giúp bác sĩ xây dựng phác đồ phù hợp, cá thể hóa cho từng người bệnh.

Xu hướng này đang từng bước đưa YHCT chuyển từ y học kinh nghiệm sang y học chứng cứ; từ những phương pháp điều trị đơn lẻ sang mô hình y học tích hợp lấy người bệnh làm trung tâm. Nhiều kĩ thuật hiện đại đã được ứng dụng song song với các phương pháp YHCT như điện châm, thủy châm, cấy chỉ, vận động trị liệu, PHCN chuyên sâu, kết hợp các kĩ thuật chẩn đoán hiện đại nhằm nâng cao hiệu quả KCB.

Những sự đổi mới của YHCT cho thấy sự nỗ lực của đội ngũ hoạt động trong lĩnh vực này, góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, từ đó khẳng định vị thế của YHCT trong giai đoạn mới. Tuy nhiên, để YHCT thực sự phát triển tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng, vẫn còn không ít “nút thắt” cần được tháo gỡ.

Hương Lê

>>> Kỳ 2: Tháo gỡ “nút thắt” cho y học cổ truyền