Iran đã đồng ý mở lại eo biển Hormuz trong thời gian ngừng bắn nhưng lại thông báo về việc thiết lập hệ thống thu phí để tài trợ cho việc tái thiết đất nước.

Ngày 9/4, người phát ngôn của Ủy ban châu Âu (EC), ông Anouar El Anouni, đã nêu dẫn chứng luật pháp quốc tế về tự do hàng hải nhằm phản đối ý tưởng của Iran thu phí qua eo biển Hormuz.

Phát biểu họp báo tại Brussels, ông El Anouni nhấn mạnh: "Luật pháp quốc tế quy định quyền tự do hàng hải, có nghĩa là... về cơ bản, không thu bất kỳ khoản phí nào." Ông cũng nói rõ quyền tự do hàng hải là "lợi ích công cộng cần được đảm bảo".

Tàu hàng chờ ở ngoài khơi Oman để di chuyển qua eo biển Hormuz, sau 2 tuần bị gián đoạn do xung đột Mỹ-Israel với Iran. (Ảnh: Anadolu Agency/TTXVN)

Việc mở cửa hoàn toàn tuyến đường thủy quan trọng qua eo biển Hormuz là điểm mấu chốt gây tranh cãi trước thềm các cuộc đàm phán giữa Mỹ và Iran, dự kiến sẽ bắt đầu vào ngày 10/4 sau khi hai bên tuyên bố ngừng bắn 2 tuần.

Iran đã đồng ý mở lại tuyến đường thủy này trong thời gian ngừng bắn nhưng lại thông báo về việc thiết lập hệ thống thu phí để tài trợ cho việc tái thiết đất nước.

Trong khi đó, Tổng thống Donald Trump đề xuất Mỹ và Iran có thể cùng điều hành hệ thống quản lý eo biển này, còn Nhà Trắng nhấn mạnh eo biển Hormuz nên được mở cửa ngay lập tức mà không có bất kỳ hạn chế nào.

Theo phóng viên TTXVN tại Trung Đông, hiện đang có hơn 800 tàu bị mắc kẹt tại eo biển Hormuz và giới chủ tàu đang gấp rút tìm hiểu các thông tin liên quan để giải phóng số tàu này.

Dữ liệu từ Kpler-công ty chuyên theo dõi hoạt động của tàu biển theo thời gian thực-cho thấy phần lớn các tàu bị mắc kẹt là tàu chở nhiên liệu, gồm 426 tàu chở dầu thô, 34 tàu chở khí dầu mỏ hóa lỏng (LPG) và 19 tàu chở khí thiên nhiên hóa lỏng (LNG). Ngoài ra còn có các tàu chở hàng như nông sản, khoáng sản và container.

Trong khi đó, Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) cho biết, tính đến cuối tháng 3, có khoảng 20.000 thủy thủ dân sự đang mắc kẹt trên các tàu nói trên, cùng với các tàu dịch vụ và hỗ trợ khác.

Mặc dù thỏa thuận ngừng bắn giữa Mỹ và Israel chỉ mang tính tạm thời và các điều kiện đàm phán của hai bên vẫn còn nhiều cách biệt nhưng "quãng nghỉ" xung đột hiện nay vẫn mang lại phần nào hy vọng cho các chủ tàu.

Đa số chủ tàu cho biết họ cần có thông tin rõ ràng trước khi cho tàu di chuyển trở lại và ngay cả trong kịch bản tốt nhất cũng sẽ mất nhiều thời gian để khôi phục hoạt động vận tải.

Theo thông tin từ hãng tin bán chính thức Far News của Iran, lưu lượng tàu qua eo biển Hormuz vẫn ở mức không đáng kể sau hơn 24 giờ kể từ khi Mỹ và Iran đạt thỏa thuận ngừng bắn tạm thời.

Tính đến sáng 9/4 theo giờ địa phương, dữ liệu từ MarineTraffic cho thấy các cụm lớn tàu thuyền vẫn đang neo đậu trong Vịnh Persian và chỉ có số ít tàu đi qua eo biển, trong đó có tàu chở hàng rời NJ Earth thuộc sở hữu của Hy Lạp và tàu Daytona Beach treo cờ Liberia.

Các chuyên gia nhận định cần thêm thời gian trước khi lượng tàu qua lại tăng trở lại đáng kể và các tàu cần được cấp phép trước khi khởi hành.

Theo TTXVN/Vietnam+