QTO - Qua thanh tra tại Công ty CP Việt Trung Quảng Bình (gọi tắt là Công ty), Thanh tra tỉnh kết luận việc thiếu nghiên cứu đầy đủ các quy định của pháp luật và thực hiện không đúng các quy định của Luật Thuế giá trị gia tăng (GTGT), Luật Đất đai... là nguyên nhân dẫn đến những tồn tại, vi phạm xảy ra tại Công ty này.
Vi phạm trong thực hiện quy định pháp luật
Qua thanh tra cho thấy, năm 2024, việc kê khai, khấu trừ thuế GTGT đầu vào liên quan đến khoản doanh thu không chịu thuế GTGT, Công ty thực hiện không đúng quy định của Luật Thuế GTGT với số tiền 39,751 triệu đồng. Công ty cũng thực hiện không đúng quy định của Luật Đất đai khi chưa kê khai, nộp tiền thuê đất từ ngày 1/1/2023-30/12/2025 đối với diện tích 34,97ha, với số tiền 135,891 triệu đồng.
Sau khi Công ty thực hiện cổ phần hóa, đi vào hoạt động từ ngày 1/10/2017, việc xây dựng và thực hiện phương án sử dụng đất chưa sát với hiện trạng sử dụng đất. Cụ thể, một số diện tích xác định loại đất chưa phù hợp với thực tế như xác định trong phương án là đất trồng rừng sản xuất, nhưng thực tế lại là đất trồng cây lâu năm.
Bên cạnh đó, quá trình rà soát còn bỏ sót một số thửa đất và một phần thửa đất, dẫn đến khó khăn trong việc cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất (GCNQSDĐ), trong đó có nhiều thửa đất thuộc 15 trường hợp chưa được cấp GCNQSDĐ.
 |
| Công ty CP Việt Trung Quảng Bình, nơi qua thanh tra, phát hiện có nhiều vi phạm trong thực hiện quy định pháp luật - Ảnh: B.T |
Công tác hoàn thiện hồ sơ pháp lý về đất đai còn chậm, việc đăng ký biến động đất đai chưa được thực hiện đầy đủ, kịp thời. Cụ thể, đến thời điểm thanh tra, tổng diện tích đất Công ty đang quản lý, sử dụng là 2.218,93ha, có 34,97ha chưa được Công ty cấp đổi, cấp mới GCNQSDĐ theo quy định. Cùng với đó, có 10 thửa đất đã được cấp GCNQSDĐ, nhưng Công ty không tiến hành cấp đổi theo quy định sau cổ phần hóa từ ngày 1/10/2017.
Ngoài ra, còn có 3 thửa đất Công ty sử dụng từ năm 2017 đến nay vẫn chưa đề nghị cấp GCNQSDĐ theo quy định. Sau khi Nhà nước thu hồi đất để thực hiện các dự án trọng điểm, Công ty chưa thực hiện đăng ký biến động đất đối với diện tích đã thu hồi; đồng thời chưa chỉnh lý, đăng ký biến động đối với các GCNQSDĐ đã có thay đổi về diện tích, chủ sử dụng và hiện trạng sử dụng đất theo quy định của pháp luật về đất đai, với diện tích 30,09ha. Việc này là không đúng quy định của Luật Đất đai.
Công tác quản lý đất đai tại một số khu vực chưa chặt chẽ, dẫn đến tình trạng chồng lấn với đất của các hộ dân chưa xác định được ranh giới; đất bị lấn chiếm làm phát sinh tranh chấp kéo dài và đến nay vẫn chưa thể giải quyết dứt điểm. Việc phối hợp với chính quyền địa phương trong xử lý một số vụ việc chưa đạt hiệu quả, làm ảnh hưởng đến công tác quản lý và bảo vệ quỹ đất của Công ty.
Theo đó, toàn bộ diện tích 1.346.843,2m2 đất do UBND tỉnh thu hồi của Công ty, trả về địa phương quản lý, hiện vẫn chưa được địa phương lập phương án sử dụng đất để trình cấp có thẩm quyền phê duyệt, bởi diện tích này đã bị người dân lấn, chiếm, trồng keo từ năm 2009 trở về trước. Các hộ gia đình vẫn sử dụng phần diện tích này để trồng keo, cao su mà chưa được cấp GCNQSDĐ. Việc này là không đúng quy định của Luật Đất đai.
 |
| Hiện có 1.346.843,2m2 đất được UBND tỉnh thu hồi của Công ty CP Việt Trung Quảng Bình, trả về địa phương quản lý, bị người dân lấn, chiếm, trồng keo từ năm 2009 trở về trước - Ảnh: B.T |
Đối với hoạt động hợp tác kinh doanh, Công ty chưa kịp thời điều chỉnh hợp đồng sau khi Nhà nước thu hồi một phần diện tích đất, chưa đăng ký biến động đất đai, để xảy ra việc xây dựng công trình trái phép trên đất nông nghiệp.
Vụ việc liên quan đến Công ty TNHH Sản xuất thương mại dịch vụ Phú Mỹ Nhân từ năm 2020 nhưng đến nay chưa được giải quyết dứt điểm. Liên quan đến việc xây dựng công trình trái phép này, UBND thị trấn Nông trường Việt Trung (cũ) đã lập biên bản kiểm tra, song vẫn chưa xử lý.
Qua thanh tra cũng cho thấy, hiện Công ty có 2,62ha đất bị lấn chiếm và 5ha đất đang có tranh chấp. Các diện tích đất này mặc dù Công ty đã phối hợp với UBND thị trấn Nông trường Việt Trung (cũ) giải quyết nhưng chưa được giải quyết dứt điểm.
 |
| Hiện có 1.346.843,2m2 đất được UBND tỉnh thu hồi của Công ty CP Việt Trung Quảng Bình, trả về địa phương quản lý, bị người dân lấn, chiếm, trồng keo từ năm 2009 trở về trước - Ảnh: B.T |
Ngoài ra, qua thanh tra cũng cho thấy Công ty còn thực hiện không đúng quy định của Chính phủ về sắp xếp, đổi mới và phát triển, nâng cao hiệu quả hoạt động của công ty nông, lâm nghiệp.
Trách nhiệm và giải pháp xử lý
Qua việc làm rõ và kết luận về các tồn tại, vi phạm, Thanh tra tỉnh chỉ rõ trách nhiệm thuộc về Hội đồng quản trị (HĐQT), kế toán và bộ phận quản lý đất đai trong giai đoạn 2020-2025 của Công ty.
UBND thị trấn Nông trường Việt Trung (cũ), nay là UBND xã Nam Trạch, vi phạm quy định của Luật Đất đai năm 2013 và Luật Đất đai năm 2024 khi chưa kịp thời tổ chức hòa giải, xử lý các vi phạm theo quy định của Luật Đất đai; chưa áp dụng kịp thời các biện pháp ngăn chặn hành vi lấn, chiếm đất đai, xây dựng các công trình trái phép trên đất đã giao cho Công ty quản lý, sử dụng. Trách nhiệm thuộc về Chủ tịch UBND thị trấn Nông trường Việt Trung (cũ) và công chức được giao phụ trách lĩnh vực đất đai của thị trấn Nông trường Việt Trung (cũ) năm 2024 và 2025.
Để xử lý các tồn tại và sai phạm, về kinh tế, Chánh Thanh tra tỉnh đã ban hành quyết định thu hồi số tiền sai phạm tổng cộng 175,642 triệu đồng và Công ty đã hoàn thành việc nộp số tiền này.
 |
| Quản lý lỏng lẻo dẫn đến hiện có 7,62ha đất thuộc quyền quản lý của Công ty CP Việt Trung Quảng Bình bị dân lấn chiếm và tranh chấp - Ảnh: B.T |
Về hành chính, Thanh tra tỉnh kiến nghị HĐQT Công ty tổ chức kiểm điểm, rút kinh nghiệm đối với tập thể, cá nhân có liên quan, đặc biệt là Chủ tịch HĐQT, Kế toán trưởng, Trưởng ban Kiểm soát, trưởng các phòng chuyên môn và cá nhân trực tiếp tham mưu, tổ chức thực hiện để xảy ra các vi phạm.
UBND xã Nam Trạch kiểm điểm, rút kinh nghiệm đối với Chủ tịch, Phó Chủ tịch phụ trách lĩnh vực đất đai, cán bộ chuyên môn thuộc thị trấn Nông trường Việt Trung (cũ) năm 2024 và 2025 được giao tiếp nhận, xử lý đơn thư và xử lý hành vi vi phạm về đất đai.
Để giúp Công ty và UBND xã Nam Trạch khắc phục, chấn chỉnh các tồn tại, hạn chế, vi phạm đã được kết luận thanh tra chỉ ra, Thanh tra tỉnh kiến nghị UBND tỉnh chỉ đạo các cơ quan có thẩm quyền như Sở Nông nghiệp và Môi trường, Sở Tài chính, Thuế tỉnh Quảng Trị tăng cường công tác kiểm tra, giám sát, hướng dẫn, đôn đốc, theo dõi việc thực hiện các nội dung kết luận thanh tra theo đúng quy định pháp luật, cũng như việc thực hiện các quy định của pháp luật trong hoạt động thời gian tiếp theo để không còn tồn tại và tái diễn việc vi phạm.
Bùi Thành
