QTO - Giai đoạn 2025-2030, xã Minh Hóa đặt mục tiêu đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp theo hướng hiện đại, bền vững, phát triển nông nghiệp xanh, tuần hoàn và khuyến khích đầu tư nông nghiệp, nông thôn. Tuy nhiên, do nền sản xuất nông nghiệp chủ yếu nhỏ lẻ, manh mún, nông dân đã quen phương thức canh tác truyền thống, cùng với tâm lý e ngại rủi ro, thất bại, khiến việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi trên địa bàn gặp không ít khó khăn.

Cũng giống như nhiều hộ dân khác trên địa bàn, với hơn 3.000m2 đất vườn, gia đình ông Cao Quang Dương ở thôn Minh Xuân quanh năm chỉ canh tác các loại rau màu mang tính mùa vụ như khoai, sắn để tự cung tự cấp thực phẩm cho gia đình. Khi phong trào trồng keo tràm phát triển, ông cũng chuyển sang trồng keo.

Thế nhưng, do diện tích nhỏ hẹp, hiệu quả kinh tế từ cây keo mang lại không cao. Năm 2018, sau một thời gian tìm hiểu, học tập kinh nghiệm, ông Dương quyết định chuyển sang trồng ổi Đài Loan. Hơn một năm sau, hơn 200 gốc ổi đã mang lại nguồn thu gần 100 triệu đồng.

Ông Cao Quang Dương nhớ lại: “Chưa bao giờ khu vườn nhỏ lại mang đến khoản thu nhập lớn đến như thế”. Sau cây ổi, ông tiếp tục tìm kiếm những loại cây ăn quả mới để mang về trồng thử nghiệm. Trước đó, ông cũng trồng thử nghiệm 30 cây na, nhưng được một thời gian, loại cây này không thể tồn tại, vì khu vườn thường bị ngập úng, cây bị thối rễ.

Từng quen với phương thức canh tác truyền thống, trồng cây gì thì sử dụng sản phẩm đó, nay chuyển sang trồng những loại cây mới, hơn ai hết, ông biết được lợi ích và những khó khăn của việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi.

Mặc dù thấy hiệu quả kinh tế rõ rệt từ cây ổi, gia đình ông Cao Quang Dương vẫn chưa mạnh dạn mở rộng quy mô - Ảnh: C.H

Ông Dương trăn trở: “Muốn thay đổi, muốn chuyển đổi cơ cấu cây trồng để nâng cao thu nhập, nhưng người nông dân không biết loại cây nào thật sự phù hợp với khí hậu và thổ nhưỡng của địa phương. Tự tìm tòi thì sẽ có thành công và thất bại. Nhưng nếu thất bại quá nhiều, chắc chắn sẽ có tâm lý e ngại. Bởi, với người nông dân, thất bại đồng nghĩa với việc không có thu nhập”.

Dù gắn bó với cây ổi gần 10 năm và thấy rõ hiệu quả kinh tế vượt trội của nó, nhưng ông vẫn ngần ngại chưa dám mở rộng quy mô, vì lo ngại đầu ra cho sản phẩm. Bài toán tiêu thụ sản phẩm khi mở rộng diện tích, tăng sản lượng chắc chắn không phải là nỗi lo của riêng ông Dương.

Không chỉ trồng trọt, chăn nuôi cũng đang gặp phải những rào cản, vướng mắc không dễ tháo gỡ. Ở xã Minh Hóa, nhiều người biết đến ông Đinh Xuân Tương, ở thôn Hợp Lợi, vì ông sở hữu mô hình chăn nuôi vườn-ao-chuồng khá quy mô. Đi lên từ hộ chăn nuôi nhỏ lẻ, sau hơn 10 năm vừa làm, vừa rút kinh nghiệm, từng bước mở rộng sản xuất, đến nay, ông đã phát triển khu chuồng trại với quy mô chăn nuôi 300 con lợn/năm. Tuy nhiên, mô hình này hiện đã hết dư địa phát triển. Điều đáng lo ngại của ông hiện nay là khu chăn nuôi ở ngay trong khu dân cư nên nguy cơ ô nhiễm môi trường.

Ông Đinh Xuân Tương cho biết: “Với người nông dân, muốn chăn nuôi quy mô lớn thành công, không phải ngày một ngày hai mà có và cũng không phải ở đâu cũng có thể mở trang trại chăn nuôi được. Bởi, chăn nuôi không thể cứ muốn là làm và bắt tay vào làm là sẽ có thu nhập”.

Minh Hóa là địa phương miền núi có nhiều đồi thấp, khí hậu mát mẻ, rất phù hợp để phát triển trồng trọt và chăn nuôi. Để phát huy lợi thế của địa phương, cùng với việc đẩy mạnh tái cơ cấu nông nghiệp, thời gian qua, xã Minh Hóa đã chủ động phối hợp với các đơn vị liên quan đẩy nhanh tiến độ điều chỉnh, xây dựng quy hoạch chung của địa phương. Trong chăn nuôi, địa phương đang tiến hành triển khai quy hoạch, hình thành các vùng nuôi tập trung.

Hiện, khu chăn nuôi tập trung vùng Cha Cụ (có diện tích gần 7ha, nằm trên địa bàn thôn Hợp Lợi) đã hoàn thành quy hoạch chi tiết. Đây là khu chăn nuôi tập trung có quy mô đầu tiên được quy hoạch trên địa bàn.

Phó Chủ tịch UBND xã Minh Hóa Đinh Minh Tuấn cho biết, trên cơ sở kế hoạch đề ra, xã xác định chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ, phân tán sang tổ chức sản xuất theo nhóm hộ, tổ hợp tác, hợp tác xã và liên kết chuỗi giá trị. Đối với trồng trọt, cần rà soát các vùng đất, điều kiện tưới tiêu và tập quán canh tác để bố trí cơ cấu cây trồng phù hợp, lựa chọn giống có năng suất, chất lượng, chống chịu sâu bệnh và thích ứng với điều kiện khí hậu.

Riêng ngành chăn nuôi sẽ phát triển theo hướng công nghiệp, hữu cơ, an toàn và bảo đảm môi trường, từng bước hình thành các nhóm hộ, tổ hợp tác hoặc hợp tác xã chăn nuôi. Cùng với đó, địa phương tăng cường chuyển giao khoa học kỹ thuật, đào tạo nghề và thúc đẩy chuyển đổi số trong nông nghiệp; hỗ trợ các chủ thể sản xuất tiếp cận các chương trình khuyến nông, nguồn vốn ưu đãi và chương trình mục tiêu quốc gia.

“Để các giải pháp trên đi vào thực chất, chúng tôi mong muốn tỉnh và các sở, ngành chuyên môn quan tâm bố trí, lồng ghép nguồn lực hỗ trợ giống cây trồng, vật nuôi có chất lượng; tập huấn kỹ thuật, phòng chống dịch bệnh; hỗ trợ xã kết nối doanh nghiệp, hợp tác xã, cơ sở chế biến và đơn vị phân phối để xây dựng hợp đồng bao tiêu sản phẩm; và đặc biệt, có các chính sách tín dụng, khuyến nông, khuyến lâm để người dân tiếp cận thuận lợi hơn”, ông Đinh Minh Tuấn cho hay.

Dương Công Hợp