QTO - Nếu như trước đây, người nông dân đã quen với lối sản xuất nông nghiệp truyền thống, thì sau khi tham gia hợp tác xã (HTX), người nông dân đã dần thay đổi tư duy sản xuất gắn với thị trường và chuỗi liên kết, qua đó mở ra hướng phát triển nông nghiệp hiệu quả, bền vững hơn.

“Người dẫn đường”

Nhiều năm về trước, vợ chồng chị Phạm Thị Quý, xã Quảng Trạch đã thuê gần 4ha đất để trồng khoai lang, bí đỏ. Cũng như nhiều nông dân khác, dự tính ban đầu của vợ chồng chị là trồng và bán khoai lang thương phẩm cho các thương lái và người dân trên địa bàn. Tuy nhiên, công việc này không mang lại hiệu quả kinh tế cao bởi đầu ra, giá khoai lang phụ thuộc vào người mua và thương lái, giá cả bấp bênh.

Năm 2020, chị Phạm Thị Quý tham gia mô hình HTX. Đây được xem là bước ngoặt trong quá trình sản xuất, kinh doanh của chị. Được sự hỗ trợ của Liên minh HTX tỉnh, chị được tiếp cận các chương trình, dự án do ngành nông nghiệp triển khai. Vợ chồng chị đã thay đổi suy nghĩ khi quyết định đầu tư máy móc để phục vụ cho quá trình chế biến nông sản.

Chị Phạm Thị Quý, Giám đốc HTX Sản xuất thương mại dịch vụ nông nghiệp Thanh Xuân (HTX Thanh Xuân) cho biết: Nếu chỉ tập trung vào một khâu sản xuất thì người nông dân sẽ khó tạo ra lợi nhuận. Chính vì vậy, chị đã tập trung nghiên cứu chế biến sản phẩm bột ăn dặm làm từ bí đỏ và khoai lang. Được sự khuyến khích, hỗ trợ của chính quyền địa phương, Liên minh HTX tỉnh, ngoài việc tập trung đầu tư khâu chế biến, chị cũng đã xây dựng bao bì, nhãn hiệu cho sản phẩm.

Bên cạnh đó, nắm bắt nhu cầu khách hàng, HTX cũng đã liên kết với người dân chăn nuôi bao tiêu gà thả vườn trên địa bàn và các địa phương lân cận để phục vụ chế biến sản phẩm gà ủ muối. Sản phẩm đã được xây dựng bao bì, nhãn mác chuyên nghiệp và được công nhận OCOP 3 sao.

Hợp tác xã Thanh Xuân chú trọng sản xuất nông nghiệp gắn với thị trường - Ảnh: Đ.N

Năm 2015, vợ chồng chị Nguyễn Thị Giang, xã Bố Trạch bắt tay vào trồng cây dược liệu. Thời điểm đó, vợ chồng chị chỉ trồng và bán cây dược liệu thô chưa qua chế biến. Năm 2018, sau khi tham gia mô hình HTX, chị Nguyễn Thị Giang, Giám đốc HTX sản xuất cây dược liệu sạch và kinh doanh nông nghiệp xã Cự Nẫm (HTX Cự Nẫm) đã mạnh dạn chuyển hướng sang chế biến sản phẩm cà gai leo.

HTX đã đầu tư hệ thống nhà xưởng với công nghệ chiết xuất, sấy hiện đại phục vụ sản xuất các sản phẩm dược liệu, như: Cao cà gai leo, cao thìa canh, cao lạc tiên... để chủ động nguồn nguyên liệu chế biến, HTX đã liên kết mở rộng vùng trồng lên đến 60ha.

Hiện nay, HTX Cự Nẫm đang sở hữu nhiều sản phẩm đạt chuẩn OCOP 4 sao và 3 sao. Theo chị Nguyễn Thị Giang, tham gia HTX không chỉ giúp người nông dân thay đổi cách nghĩ, cách làm mà còn tạo điều kiện để liên kết với nhau trong sản xuất. Nhờ đó chị có thêm cơ hội học hỏi, mạnh dạn đầu tư và từng bước chuyên nghiệp hóa cách làm nông nghiệp. Trước đây, chị chỉ nghĩ làm sao trồng và bán được cây dược liệu, còn bây giờ thì nghĩ phải làm sao để sản phẩm có chỗ đứng trên thị trường và tạo được giá trị lâu dài.

Hướng đến sản xuất hiện đại

Các HTX đã thay đổi tư duy sản xuất của người nông dân bằng cách chuyển từ làm nông nghiệp nhỏ lẻ, tự phát sang tư duy làm kinh tế nông nghiệp gắn với thị trường, ứng dụng khoa học kỹ thuật và liên kết chuỗi giá trị để nâng cao giá trị nông sản. Trước đây, người nông dân với tư duy làm nông nghiệp theo cảm tính. Việc nuôi con gì, trồng cây gì thường theo phong trào hoặc theo kinh nghiệm truyền thống. Sau khi tham gia mô hình HTX, người nông dân được định hướng sản xuất những gì thị trường cần, có tiêu chuẩn rõ ràng.

Bên cạnh đó, mô hình HTX giúp người nông dân chuyển từ sản xuất manh mún sang liên kết chuỗi. Thay vì ai nấy tự mua con giống, tự tìm đầu ra cho sản phẩm của mình thì nay được HTX bao tiêu sản phẩm và kết nối với thị trường. Sự liên kết này không chỉ giúp giảm bớt những rủi ro trong sản xuất mà còn tạo sự ổn định về đầu ra.

Đáng chú ý, khi tham gia HTX, người nông dân cũng dần thay đổi quan niệm về giá trị của nông sản. Một sản phẩm tốt không chỉ dừng lại ở việc đạt năng suất cao mà còn phải đáp ứng các yêu cầu về chất lượng, an toàn, truy xuất nguồn gốc và có khả năng cạnh tranh trên thị trường. Từ đó, nhiều HTX đã chủ động đầu tư máy móc, ứng dụng công nghệ, phát triển sản phẩm chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và tham gia chương trình OCOP.

Bà Đinh Thị Quỳnh Hoa, Giám đốc Liên minh HTX tỉnh cho biết: Thời gian qua, Liên minh HTX tỉnh đã tập trung tuyên truyền, tư vấn, tổ chức các lớp tập huấn, hướng dẫn các HTX nâng cao năng lực quản trị, ứng dụng khoa học kỹ thuật và xây dựng sản phẩm theo nhu cầu thị trường; đồng thời, hỗ trợ các HTX tiếp cận các chương trình, chính sách, nguồn lực để đầu tư máy móc, mở rộng sản xuất, xây dựng thương hiệu và kết nối tiêu thụ sản phẩm.

Điều đáng mừng là nhiều HTX và hộ thành viên đã không còn tư duy sản xuất theo kinh nghiệm, mạnh ai nấy làm mà bắt đầu quan tâm đến chất lượng, thị trường và liên kết chuỗi. Thời gian tới, đơn vị sẽ tiếp tục đồng hành cùng các HTX, khuyến khích, hỗ trợ các HTX chuyển đổi sang phương thức sản xuất hiện đại, giúp người dân chủ động hơn trong phát triển kinh tế và xây dựng thương hiệu nông sản địa phương.    

Đ.Nguyệt