QTO - Đẩy mạnh phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (KHCN, ĐMST, CĐS), Ban Quản lý Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng (VQG PN-KB) đã từng bước hiện đại hóa công tác quản lý, nâng cao hiệu quả bảo tồn thiên nhiên, đa dạng sinh học (ĐDSH), bảo vệ rừng (BVR) và phát triển du lịch sinh thái theo hướng thông minh, bền vững, phát huy giá trị của Di sản thiên nhiên thế giới…

Giám đốc Trung tâm Cứu hộ, bảo tồn và phát triển sinh vật (Ban Quản lý VQG PN-KB) Trần Ngọc Anh cho biết, hiện, trung tâm đang chăm sóc và cứu hộ hơn 50 cá thể động vật hoang dã (ĐVHD). Tất cả đều trong tình trạng sức khỏe tốt, sinh trưởng ổn định. Từ đầu năm đến nay, trung tâm đã tái thả 37 cá thể ĐVHD về môi trường tự nhiên. Ngoài ra, phối hợp với Trung tâm cứu hộ ĐVHD Hà Nội thả 166 cá thể về môi trường tự nhiên VQG.

“Với định hướng bảo tồn làm trụ cột, chuyển đổi số làm phương tiện, nguồn nhân lực làm nền tảng, cùng sự chỉ đạo của Ban Quản lý VQG PN-KB và sự phối hợp chặt chẽ của các phòng, ban, đơn vị, tổ chức, cá nhân liên quan, công tác cứu hộ, bảo tồn ĐDSH và giáo dục môi trường tại VQG ngày càng hiệu quả, góp phần thiết thực bảo vệ và phát huy bền vững các giá trị của Di sản thiên nhiên thế giới…”, ông Trần Ngọc Anh cho hay.

Trong hành trình tuần tra và bảo vệ rừng, công nghệ đang ngày càng trở thành một “trợ thủ” đắc lực của lực lượng chức năng - Ảnh: Trạm Bảo vệ rừng Hóa Sơn

Thời gian tới, trung tâm sẽ tập trung thực hiện các giải pháp về ứng dụng KHCN, ĐMST, CĐS, như: Tăng cường ứng dụng KHCN và CĐS trong công tác cứu hộ động thực vật hoang dã, điều tra, giám sát ĐDSH và giám sát tác động của con người và thiên tai lên di sản. Thực hiện số hóa và chuẩn hóa toàn bộ dữ liệu về ĐDSH, tiến tới xây dựng kho dữ liệu số của VQG PN-KB; xây dựng cơ sở dữ liệu trong quản lý, bảo tồn loài tại cơ sở bảo tồn ĐVHD Phong Nha-Kẻ Bàng.

Trung tâm cũng đề xuất với Ban Quản lý VQG PN-KB xây dựng cơ sở dữ liệu cứu hộ đồng bộ và đa dạng hóa hình thức truyền thông bằng mã QR, audio guide, video ngắn, bản đồ tương tác, mini game giáo dục, trưng bày chuyên đề… để tăng trải nghiệm, tăng khả năng ghi nhớ và lan tỏa. Mục tiêu là để du khách hiểu đúng-nhớ lâu-hành xử đúng và coi mỗi chuyến tham quan là một lần đóng góp cho bảo tồn…

Trạm trưởng Trạm BVR Hóa Sơn (Trung tâm BVR và Di sản thế giới) Đoàn Thanh Bình cho biết, trạm được giao quản lý, bảo vệ hơn 4.778ha rừng đặc dụng, trải dài trên 6 tiểu khu, 33 khoảnh. Địa bàn xã Kim Điền, nơi trạm đóng chân là xã miền núi biên giới. Đời sống của người dân nơi đây còn nhiều khó khăn, sinh kế chủ yếu dựa vào rừng, vì vậy, áp lực lên công tác BVR là không nhỏ…

“Với phương châm “phòng ngừa là chính, BVR từ cơ sở”, trạm đã tích cực phối hợp với các cơ quan chức năng và chính quyền địa phương đẩy mạnh công tác tuyên truyền, vận động Nhân dân tự nguyện giao nộp vũ khí, góp phần giữ vững an ninh trật tự trên địa bàn, giảm thiểu các mối đe dọa đến ĐVHD, đặc biệt là các loài linh trưởng; đồng thời triển khai tuyên truyền, vận động người dân trên địa bàn chấp hành nghiêm các quy định về bảo vệ rừng, giữ gìn vệ sinh môi trường…”, ông Đoàn Thanh Bình thông tin.

Thực hiện việc chuyển đổi số trong công tác quản lý, BVR, hiện trạm đang sử dụng máy GPS để xác định vị trí, ghi nhận hành trình và theo dõi tuyến tuần tra một cách chính xác; đồng thời sử dụng ứng dụng SMART Mobile để cập nhật và quản lý dữ liệu tuần tra, ĐDSH và các thông tin liên quan đến tài nguyên rừng ngay tại hiện trường…

Mới đây, Ban Quản lý VQG PN-KB đã ban hành Kế hoạch phát triển KHCN, ĐMST, CĐS giai đoạn 2026-2030. Theo đó, các nhiệm vụ sẽ được triển khai đồng bộ trên nhiều lĩnh vực, từ hiện đại hóa hạ tầng công nghệ thông tin, xây dựng và khai thác cơ sở dữ liệu số, ứng dụng các công nghệ tiên tiến trong quản lý, BVR, bảo tồn ĐDSH, nghiên cứu khoa học đến nâng cao chất lượng phục vụ khách du lịch và quảng bá hình ảnh di sản trên môi trường số.

Điểm nổi bật của kế hoạch là định hướng tăng cường ứng dụng các thành tựu của cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, như: Trí tuệ nhân tạo; hệ thống thông tin địa lý, viễn thám, thiết bị bay không người lái, dữ liệu số và các nền tảng số trong quản lý, giám sát tài nguyên rừng, theo dõi ĐDSH, hỗ trợ công tác chỉ đạo, điều hành và phát triển du lịch sinh thái thông minh. Đồng thời, chú trọng đào tạo, bồi dưỡng nguồn nhân lực số, xây dựng môi trường đổi mới sáng tạo, tăng cường hợp tác với các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp nhằm đẩy mạnh nghiên cứu khoa học và chuyển giao công nghệ vào thực tiễn

“Trong giai đoạn 2026-2030, Ban Quản lý VQG PN-KB cũng sẽ tập trung triển khai nhiều nhiệm vụ trọng điểm, như: Xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu chuyên ngành; phát triển hạ tầng số; nâng cấp các nền tảng phục vụ quản lý và du lịch; tăng cường bảo đảm an toàn thông tin; phát triển các mô hình quản lý rừng thông minh, du lịch sinh thái thông minh và hệ sinh thái ĐMST. Tổng kinh phí dự kiến thực hiện kế hoạch là hơn 51 tỉ đồng, được huy động từ nhiều nguồn kinh phí hợp pháp để bảo đảm triển khai hiệu quả các mục tiêu đề ra…”, Giám đốc Ban Quản lý VQG PN-KB Phạm Hồng Thái cho biết.

N.H