Khi lớp học là không gian sáng tạo

  • 10:20, 20/11/2026
  • icon facebook
  • icon youtube
  • icon titok

QTO - Chuyển đổi số và giáo dục STEM đang mở ra những không gian học tập mới, thúc đẩy đổi mới giáo dục từ phương pháp giảng dạy đến cách thức tiếp cận tri thức và là cầu nối đưa kiến thức vào thực tiễn, giúp học sinh phát triển tư duy sáng tạo, năng lực giải quyết vấn đề. Trong hành trình ấy, người thầy giữ vai trò trung tâm, là người truyền cảm hứng, định hướng và đồng hành với học sinh khám phá, làm chủ tri thức.

Thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, ngành Giáo dục Quảng Trị đã triển khai nhiều giải pháp nhằm hiện đại hóa công tác quản lý, nâng cao chất lượng dạy và học. Trọng tâm là phát triển hạ tầng số, xây dựng cơ sở dữ liệu và nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ quản lý, giáo viên và học sinh.

Đến nay, 100% người học và nhà giáo, 98,6% cơ sở vật chất, thiết bị, nguồn lực giáo dục được quản lý bằng hồ sơ số; 100% đơn vị, trường học sử dụng hệ thống quản trị nhà trường và các nền tảng số phục vụ công tác quản lý, điều hành. Những kết quả này tạo nền tảng để các cơ sở giáo dục (CSGD) đẩy mạnh ứng dụng công nghệ, đổi mới phương pháp dạy học và từng bước xây dựng môi trường giáo dục hiện đại.

Chuyển đổi số và giáo dục STEM giúp học sinh làm chủ công nghệ, phát huy tư duy sáng tạo - Ảnh: Nh. V
Chuyển đổi số và giáo dục STEM giúp học sinh làm chủ công nghệ, phát huy tư duy sáng tạo - Ảnh: Nh. V

Chuyển đổi số không chỉ góp phần đổi mới công tác quản lý, giảng dạy mà còn tạo điều kiện để học sinh tiếp cận công nghệ hiện đại, từng bước hình thành tư duy số và phát huy năng lực sáng tạo.

Đơn cử như Trường phổ thông dân tộc nội trú THPT Quảng Trị đã thành lập Câu lạc bộ Trí tuệ nhân tạo (AI) với chủ đề “Sáng tạo cùng AI”, tạo sân chơi bổ ích để học sinh tìm hiểu, thực hành các công cụ AI, thiết kế sản phẩm số và triển khai những dự án sáng tạo. Nhà trường còn chú trọng hướng dẫn học sinh sử dụng AI an toàn, có trách nhiệm, biết kiểm chứng thông tin, tôn trọng bản quyền và bảo vệ dữ liệu cá nhân; đồng thời xác định AI chỉ là công cụ hỗ trợ học tập, nghiên cứu, không thay thế tư duy độc lập và khả năng sáng tạo của người học.

Song hành với chuyển đổi số, giáo dục STEM được triển khai ngày càng đa dạng, gắn với chương trình học chính khóa và các hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu khoa học kỹ thuật, câu lạc bộ sáng tạo.

Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo Lê Thị Hương cho biết: Trong những năm qua, các CSGD trên địa bàn tỉnh đã quan tâm triển khai giáo dục STEM thông qua các bài học, hoạt động trải nghiệm, nghiên cứu khoa học kỹ thuật và sáng tạo. Giá trị cốt lõi của giáo dục STEM là giúp học sinh vận dụng kiến thức liên môn để giải quyết các vấn đề thực tiễn. Thực tế cho thấy, không phải giáo viên nào cũng quen với việc thiết kế bài học theo hướng tích hợp, giải quyết vấn đề, tổ chức cho học sinh thiết kế, thử nghiệm, điều chỉnh và đánh giá sản phẩm.

Vì vậy, ngành GD-ĐT chú trọng đổi mới công tác bồi dưỡng theo hướng thiết thực, sát nhu cầu và gắn với thực hành. Đồng thời xây dựng đội ngũ giáo viên nòng cốt, phát triển các cộng đồng chuyên môn để tăng cường phối hợp, chia sẻ kinh nghiệm, cùng thiết kế bài học và nâng cao hiệu quả triển khai giáo dục STEM trong nhà trường.

Trường THPT Vĩnh Linh là một trong hai đơn vị trên địa bàn tỉnh được Tổ chức The Dairu Foundation tài trợ phòng học “Không gian sáng chế”. Được đầu tư đồng bộ các thiết bị và công nghệ hiện đại như công cụ lập trình, thiết bị chế tạo… không gian học tập này tạo điều kiện để học sinh tiếp cận công nghệ, trực tiếp thực hành, thử nghiệm ý tưởng. Qua đó phát triển năng lực nghiên cứu và tư duy sáng tạo.

Ngay sau khi được trang bị phòng học, nhà trường đã thành lập Câu lạc bộ STEM, nhằm tập hợp những học sinh có niềm đam mê với công nghệ thông tin. Thông qua hoạt động câu lạc bộ, học sinh có cơ hội trao đổi, hợp tác, làm việc nhóm và từng bước hiện thực hóa những ý tưởng sáng tạo thành mô hình, sản phẩm cụ thể.

Học sinh thỏa sức sáng tạo các sản phẩm STEM - Ảnh: Nh.V
Học sinh thỏa sức sáng tạo các sản phẩm STEM - Ảnh: Nh.V

Ở bậc mầm non, tiểu học, nhiều trường học triển khai hiệu quả các tiết dạy, hoạt động ngoại khóa chuyên đề STEM/STEAM… Tận dụng không gian “Thư viện xanh”, khuôn viên trường học… giáo viên tổ chức cho học sinh làm việc theo nhóm, tập trung vào các hoạt động thiết kế thiệp, hoa thủ công, làm quà lưu niệm… Các em còn được hướng dẫn vận dụng một số từ vựng, mẫu câu tiếng Anh thông dụng để giới thiệu sản phẩm.

Tại Trường THPT Nguyễn Trãi, những giờ học STEM trở thành không gian để học sinh thể hiện khả năng sáng tạo và niềm say mê công nghệ. Trong lớp học, mỗi nhóm lựa chọn một hướng nghiên cứu, thực hành riêng (nhóm chế tạo robot, nhóm thiết kế bàn làm việc, nhóm ứng dụng AI và các phần mềm hỗ trợ viết mã lập trình). Học sinh được trực tiếp trải nghiệm, thử nghiệm và hiện thực hóa những ý tưởng của mình.

Thực tế cho thấy, ứng dụng chuyển đổi số và giáo dục STEM đang góp phần đổi mới phương pháp dạy học, khơi dậy tư duy sáng tạo và phát triển năng lực thực tiễn cho học sinh. Và khi người thầy giữ vai trò dẫn dắt, truyền cảm hứng, chủ động đổi mới và làm chủ công nghệ, học sinh sẽ có điều kiện để phát huy tối đa năng lực, tư duy sáng tạo và khả năng thích ứng với thời đại số.

Thầy giáo Nguyễn Xuân Lợi, giảng dạy môn Vật lí, Trường THPT Nguyễn Trãi, chia sẻ: Để tổ chức hiệu quả các hoạt động STEM, giáo viên phải luôn chủ động học hỏi, nâng cao năng lực công nghệ, phát huy tinh thần tự học, tự nghiên cứu và không ngừng đổi mới phương pháp giảng dạy. Qua đó, vận dụng công nghệ để thiết kế những bài học trực quan, sinh động, có tính mở, khơi gợi tư duy và khả năng sáng tạo của học sinh. Giáo viên phải tạo môi trường và cơ hội để học sinh được chủ động khám phá, trải nghiệm và phát huy năng lực sáng tạo.

Sự thay đổi trong cách dạy cũng mở ra cơ hội để học sinh chủ động hơn trong cách học và vận dụng kiến thức vào cuộc sống.

Em Nguyễn Gia Bảo, học sinh lớp 12, Trường THPT Nguyễn Trãi cho hay: Được trang bị kiến thức về công nghệ số và giáo dục STEM, em cùng các bạn đã biết vận dụng công nghệ vào học tập và quản lý thời gian hiệu quả. Chẳng hạn, sử dụng AI để xây dựng lịch trình sinh hoạt, theo dõi các sự kiện sắp diễn ra và chủ động lập kế hoạch ôn tập trước mỗi kỳ thi. Em rất yêu thích môn Tin học và khám phá công nghệ bởi những tiện ích thiết thực. Tuy nhiên, em không muốn phụ thuộc vào công nghệ nên luôn nỗ lực học tập để làm chủ công nghệ, làm chủ AI nhằm chủ động tạo ra những giá trị mới phục vụ học tập, cuộc sống.

Bên cạnh những kết quả đạt được, việc triển khai giáo dục STEM và chuyển đổi số tại các CSGD trong tỉnh vẫn còn không ít khó khăn do điều kiện cơ sở vật chất, thiết bị và năng lực triển khai chưa đồng đều. Trước thực tế đó, ngành GD-ĐT tiếp tục chú trọng huy động, lồng ghép các nguồn lực, đầu tư cơ sở vật chất, thiết bị; đồng thời bồi dưỡng chuyên môn, nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ, AI cho giáo viên; khuyến khích chia sẻ học liệu, nhân rộng các mô hình hay, cách làm sáng tạo. Qua đó, từng bước tháo gỡ khó khăn, nâng cao chất lượng dạy học, phát huy tính chủ động và khả năng sáng tạo của học sinh.

Nhật Văn

tin liên quan

Mỗi thầy cô là một tấm gương đạo đức, liêm chính và trách nhiệm
Mỗi thầy cô là một tấm gương đạo đức, liêm chính và trách nhiệm
QTO - Nhân kỷ niệm 44 năm Ngày Nhà giáo Việt Nam, phóng viên (P.V) Báo và phát thanh, truyền hình Quảng Trị đã có cuộc trao đổi với đồng chí Lê Thị Hương, Tỉnh ủy viên, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo về những kết quả nổi bật và nhiệm vụ trọng tâm của ngành trong giai đoạn mới.
Khi trẻ em tự tin lên tiếng
Khi trẻ em tự tin lên tiếng
QTO - Từ những buổi sinh hoạt, thảo luận và trải nghiệm, các câu lạc bộ (CLB) “Thủ lĩnh của sự thay đổi” đang tạo môi trường để trẻ em rèn luyện kỹ năng, tự tin bày tỏ suy nghĩ và phát huy vai trò của mình. Mô hình góp phần nâng cao nhận thức về bình đẳng giới, quyền trẻ em, từng bước tạo chuyển biến tích cực trong học sinh, nhất là tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi.
Khi thầy cô tỏa sáng trên bục giảng
Khi thầy cô tỏa sáng trên bục giảng
QTO - Với đội ngũ những người làm công tác giảng dạy, bên cạnh đam mê và tình yêu thương dành cho các thế hệ học sinh, tinh thần nỗ lực và quyết tâm hoàn thiện bản thân, đáp ứng yêu cầu của đổi mới, nâng cao chất lượng giáo dục chính là “kim chỉ nam” trong suốt sự nghiệp “trồng người”. Mang theo tinh thần đó, 246 thầy cô giáo đã tụ hội tham gia hội thi giáo viên dạy giỏi trung học phổ thông và giáo dục thường xuyên cấp tỉnh, năm học 2026-2027.