QTO - Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần trở thành công cụ hỗ trợ thiết thực trong hoạt động dạy học, giúp giáo viên đổi mới phương pháp và nâng cao hiệu quả truyền đạt kiến thức. Từ thiết kế bài giảng, đến tạo hình ảnh, video và tổ chức các trò chơi tương tác, AI mang đến nhiều cách tiếp cận mới, góp phần làm cho giờ học trực quan, sinh động và hấp dẫn hơn. Tuy nhiên, cùng với cơ hội, việc ứng dụng AI cũng đặt ra yêu cầu về năng lực số, khả năng kiểm chứng thông tin và vai trò chủ đạo của người thầy.

Từ những giờ học sinh động

Với cô giáo Trần Nguyễn Trúc Anh, giảng dạy bộ môn Tiếng Anh, Trường tiểu học Đức Ninh (phường Đồng Hới), AI giống như một “trợ lý” chuyên môn. Công cụ này giúp cô rút ngắn thời gian soạn giáo án, thiết kế bài dạy, tạo hình ảnh trực quan và xây dựng học liệu phù hợp với yêu cầu bài giảng. Nhờ đó, học sinh dễ tiếp cận kiến thức hơn, đồng thời tích cực tương tác trong giờ học.

Điều cô giáo Trúc Anh đặc biệt lưu ý là AI không thể thay thế vai trò của giáo viên. AI có thể hỗ trợ sáng tạo nội dung, nhưng giáo viên là người chịu trách nhiệm lựa chọn, kiểm chứng và đưa nội dung ấy vào bài học. Vì vậy, mỗi sản phẩm được tạo ra từ AI đều được cô rà soát trên cơ sở những nguồn thông tin chính thống, bảo đảm tính chính xác và phù hợp với lứa tuổi học sinh.

Học sinh Trường tiểu học Đức Ninh hào hứng trong giờ học Tiếng Anh có ứng dụng công nghệ - Ảnh: Nh.V

Cô giáo Trúc Anh khẳng định: “Khi được sử dụng đúng cách, AI giúp giáo viên tiết kiệm đáng kể thời gian chuẩn bị học liệu. Thay vì mất hàng giờ để tìm kiếm và xây dựng một sản phẩm phục vụ bài dạy, giáo viên có thể nhanh chóng tiếp cận nhiều ý tưởng, sau đó chọn lọc, điều chỉnh để phù hợp với mục tiêu bài học và đối tượng học sinh.

Tại Trường tiểu học Đức Ninh, ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số (CĐS) và AI được xác định là một trong những nhiệm vụ quan trọng nhằm đổi mới phương pháp dạy học.

Thầy giáo Phạm Đức Minh, Phó Hiệu trưởng nhà trường cho hay: Để triển khai tốt công tác CĐS, ứng dụng công nghệ,  AI vào thực tiễn dạy học nhà trường đã tạo điều kiện cho giáo viên tham gia các lớp tập huấn, từng bước làm quen với công nghệ, đồng thời lựa chọn những công cụ phù hợp như Gemini, ChatGPT, Canva AI… để hỗ trợ quá trình dạy học.

Điểm đáng chú ý trong cách tiếp cận của nhà trường là không chạy theo việc sử dụng thật nhiều công nghệ, mà tập trung xác định công nghệ nào thực sự phục vụ mục tiêu bài học. Giáo viên phải xác định hoạt động nào cần đến AI, sau đó mới lựa chọn công cụ phù hợp để tạo video, hình ảnh hay các học liệu cần thiết.

Sản phẩm sau khi hoàn thành tiếp tục được kiểm tra, chắt lọc, bảo đảm các yêu cầu về chất lượng, an ninh và an toàn trước khi đưa vào lớp học. Những bài giảng được bổ sung hình ảnh, video, trò chơi và các hoạt động tương tác luôn tạo hứng thú cho học sinh ngay từ phần khởi động cho đến các hoạt động hình thành kiến thức.

Điều đáng ghi nhận là mỗi giáo viên đều chủ động, sáng tạo trong việc ứng dụng AI. Giáo viên là người xây dựng ý tưởng, quyết định phương pháp và chịu trách nhiệm về chất lượng bài giảng. AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ để tiết học hấp dẫn, trực quan và sinh động hơn. Không chỉ ở bậc tiểu học, việc ứng dụng AI cũng đang được giáo viên các cấp học khai thác để đổi mới cách truyền đạt kiến thức.

Trong một tiết dạy môn Địa lý lớp 6, cô giáo Phạm Thúy Hằng, Trường THCS Bắc Gianh (phường Ba Đồn) đã sử dụng AI để thiết kế bài giảng với hệ thống hình ảnh minh họa sinh động, kết hợp trò chơi đố vui và các hoạt động tương tác. Các nội dung kiến thức được trực quan hóa, giúp học sinh duy trì sự tập trung trong suốt tiết học. Để làm được điều đó, yêu cầu đặt ra đối với giáo viên không chỉ là biết sử dụng công nghệ mà còn phải không ngừng tự học, tự nghiên cứu để làm chủ công cụ, phục vụ tốt nhiệm vụ chuyên môn.

Thực tế cho thấy, AI mở ra nhiều cơ hội hỗ trợ giáo viên thiết kế bài giảng, xây dựng học liệu, cá nhân hóa việc học và giảm áp lực công việc hành chính. Tuy nhiên, công nghệ chỉ thực sự có giá trị khi tạo ra những thay đổi thiết thực trong dạy học và quản trị nhà trường. Vì vậy, người thầy phải giữ vai trò chủ đạo, làm chủ và sử dụng AI đúng mục đích, để công nghệ trở thành công cụ hỗ trợ, qua đó góp phần nâng cao chất lượng giáo dục.

Những hình ảnh minh họa được tạo ra từ trí tuệ nhân tạo góp phần làm cho bài giảng trở nên sinh động - Ảnh: Nh.V

Để chuyển đổi số đi vào chiều sâu

Những thay đổi trong lớp học là một phần của quá trình CĐS đang được ngành GD-ĐT triển khai đồng bộ. Đến nay, CĐS đã hiện diện ở nhiều khâu trong hoạt động của ngành. 100% người học và nhà giáo được quản lý bằng hồ sơ số. 100% cơ sở giáo dục (CSGD) triển khai phần mềm quản lý trường học, phục vụ quản lý học sinh, đội ngũ, chuyên môn, tài chính, cơ sở vật chất và thống kê giáo dục.

Trong năm học 2025-2026, 100% văn bản hành chính, trừ văn bản mật, được xử lý trên môi trường điện tử; tỉ lệ văn bản điện tử được ký số đạt trên 98%. Cùng với đó, 100% CSGD triển khai thanh toán không dùng tiền mặt đối với học phí và các khoản thu, góp phần tăng tính minh bạch và tạo thuận lợi cho phụ huynh, học sinh.

Ở lĩnh vực dạy học, học bạ số tiếp tục được triển khai. Kho học liệu số dùng chung được phát triển với nhiều dạng tài nguyên như bài giảng điện tử, video bài giảng, phần mềm mô phỏng, sách giáo khoa điện tử và ngân hàng câu hỏi. Ngành Giáo dục cũng từng bước phát triển thư viện số, kết nối và chia sẻ tài nguyên giữa các trường, tạo điều kiện để giáo viên và học sinh tăng cường tự học, tự nghiên cứu.

Ngành còn chú trọng việc tổ chức các lớp tập huấn, tạo điều kiện cho cán bộ quản lý, giáo viên nâng cao kỹ năng sử dụng công nghệ vào thực tiễn công tác. Năm học 2025-2026, toàn ngành đã tổ chức nhiều lớp bồi dưỡng, tập huấn kỹ năng số cho cán bộ quản lý, giáo viên, nhân viên triển khai thí điểm giáo dục AI tại nhiều CSGD; tổ chức tập huấn ứng dụng AI cho hơn 700 cán bộ quản lý, giáo viên cốt cán các cấp học…

Bên cạnh những kết quả đạt được, công tác CĐS trong ngành GD-ĐT vẫn còn gặp không ít rào cản, nhất là về hạ tầng công nghệ thông tin tại các CSGD vùng sâu, vùng xa chưa đồng bộ. Đội ngũ phụ trách công nghệ thông tin ở nhiều trường chủ yếu là giáo viên kiêm nhiệm, năng lực chuyên môn chưa đồng đều, một số địa bàn còn thiếu giáo viên Tin học.

Từng bước khắc phục những khó khăn, hạn chế, ngành GD-ĐT xác định CĐS gắn với phong trào “Bình dân học vụ số” là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt, qua đó nâng cao nhận thức và kỹ năng ứng dụng công nghệ cho đội ngũ nhà giáo, đáp ứng yêu cầu đổi mới giáo dục trong thời kỳ số.

Nhật Văn