Dự kiến năm 2027, thí sinh thi trên máy tính và thi trên giấy, sử dụng chung nội dung đề thi đối với các môn trắc nghiệm, khác nhau chủ yếu ở phương thức làm bài và ghi nhận kết quả.

Thông tin về việc Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến tổ chức kỳ thi Tốt nghiệp Trung học phổ thông trên máy tính và thành nhiều đợt đang thu hút sự quan tâm của dư luận. 

Giáo sư Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo. (Ảnh: Bộ GD-ĐT)

Theo Giáo sư Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, dự kiến việc thi trên máy tính sẽ tổ chức ngay năm 2027 ở những nơi đủ điều kiện, song song với tổ chức thi trên giấy ở những nơi còn lại. Cả hai phương thức sử dụng chung nội dung đề thi đối với các môn trắc nghiệm, khác nhau chủ yếu ở phương thức làm bài và ghi nhận kết quả.

Thi trên máy nhưng không kết nối Internet

Theo Giáo sư Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Quản lý chất lượng, Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc chuyển từ thi trên giấy sang thi trên máy tính là đổi mới phương thức tổ chức kỳ thi, không phải thay đổi mục tiêu của kỳ thi. Mục tiêu của kỳ thi vẫn giữ nguyên là đánh giá chuẩn đầu ra của chương trình giáo dục phổ thông.

Thi trên máy tính tạo điều kiện giảm các khâu thủ công như in sao, vận chuyển, bàn giao và chấm bài trắc nghiệm; ghi nhận trực tiếp, đầy đủ quá trình làm bài, hạn chế sai sót do con người.

Thi trên máy tính cũng có thể tổ chức nhiều ca thi với các đề thi được chuẩn hóa, bảo đảm tương đương; mở rộng dạng thức câu hỏi, từng bước sử dụng âm thanh, hình ảnh, video và mô phỏng; phân tích dữ liệu thi chi tiết để đánh giá chất lượng câu hỏi và chất lượng giáo dục.

Với phương thức này, bài thi không chỉ đo lường kiến thức mà còn có điều kiện đánh giá tốt hơn năng lực vận dụng, phân tích, giải quyết vấn đề của học sinh theo định hướng chuẩn đầu ra của chương trình giáo dục phổ thông năm 2018 đồng thời nâng cao khả năng bảo mật, giám sát, truy vết và hậu kiểm.

Cũng theo ông Chương, thi trên máy tính không phải là thi qua Internet. Theo mô hình đề xuất, đề thi được truyền qua kênh bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ đến máy chủ tại điểm thi; thí sinh làm bài trong mạng LAN nội bộ, không kết nối Internet. Mô hình này hạn chế việc kỳ thi phụ thuộc vào đường truyền Internet và hạn chế nguy cơ tấn công trực tiếp từ môi trường Internet.

Dữ liệu đề thi và bài thi được mã hóa trong quá trình truyền, lưu trữ và sao lưu; hệ thống phải phân quyền truy cập theo nhiệm vụ, xác thực người vận hành và có cơ chế phát hiện truy cập bất thường.

Thí sinh dự thi tốt nghiệp trung học phổ thông. (Ảnh: TTXVN)

Bên cạnh đó, để giảm thiểu các sai sót, tiêu cực do sự can thiệp chủ quan của con người, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến ứng dụng công nghệ để tự động hóa tối đa các công đoạn.

Các công nghệ dự kiến được nghiên cứu, ứng dụng tập trung vào bảo mật dữ liệu, tự động hóa quy trình tổ chức thi, giám sát hệ thống, chấm thi và sử dụng AI để hỗ trợ một số công đoạn trong quá trình xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa.

Tuy nhiên, AI không tự quyết định nội dung đề thi và không thay thế đội ngũ chuyên gia xây dựng, thẩm định, thử nghiệm và phê duyệt câu hỏi. Câu hỏi thi vẫn phải được xây dựng, thẩm định, thử nghiệm và phê duyệt theo quy trình chuyên môn chặt chẽ.

Cũng theo ông Chương, việc triển khai thi trên máy tính không áp dụng đồng loạt mà thực hiện theo lộ trình, chỉ thực hiện ở những nơi đủ điều kiện cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và nhân lực. Vì vậy, trong giai đoạn chuyển tiếp, kỳ thi sẽ được tổ chức song song thi trên giấy và thi trên máy tính.

Đảm bảo công bằng là điều kiện tiên quyết

Trước nhiều ý kiến lo ngại về tính công bằng khi kỳ thi được tổ chức song song hai hình thức cũng như có thể thi trên máy tính theo nhiều đợt, ông Chương nhấn mạnh việc đảm bảo công bằng là điều kiện tiên quyết trong quá trình triển khai đề án.

Dự kiến năm 2027, thí sinh thi trên máy tính và thi trên giấy sử dụng chung nội dung đề thi đối với các môn trắc nghiệm, khác nhau chủ yếu ở phương thức làm bài và ghi nhận kết quả.

Khi tổ chức nhiều ca thi, các đề thi không nhất thiết giống hệt nhau nhưng phải tương đương về nội dung, độ khó và khả năng đo lường. Tính tương đương giữa các đề thi được bảo đảm thông qua ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, thử nghiệm thực tế và các phương pháp khoa học khảo. Ông Chương cho hay chỉ khi đề thi đáp ứng được yêu cầu này mới triển khai tổ chức nhiều ca, đảm bảo công bằng giữa thí sinh thi các ca khác nhau.

Trong nhiều năm qua, Đại học Quốc gia Hà Nội đã tổ chức kỳ thi đánh giá năng lực trên máy tính. (Nguồn: Đại học Quốc gia Hà Nội)

Cũng theo ông Chương, đề thi của từng ca được lựa chọn từ ngân hàng câu hỏi đủ lớn, được mã hóa và chỉ chuyển đến điểm thi sát giờ thi qua kênh bảo mật.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã tính đến các tình huống kỹ thuật như mất điện, hỏng máy hoặc lỗi phần mềm. Theo đó, khi thi trên máy tính, hệ thống phải có khả năng tự động lưu bài và ghi nhật ký thao tác; điểm thi phải có máy dự phòng, nguồn điện dự phòng và quy trình xử lý phù hợp. Mọi tình huống phát sinh phải được ghi nhận đầy đủ bằng biên bản và dữ liệu hệ thống để phục vụ hậu kiểm và đảm bảo quyền lợi của thí sinh.

Giáo sư Huỳnh Văn Chương cho hay từ cuối năm 2024, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tổ chức thử nghiệm đề thi trên máy tính tại nhiều vùng miền với hơn 12.000 học sinh thuộc các nhóm đối tượng khác nhau. Đầu năm 2026, Bộ tiếp tục mở rộng thử nghiệm trên mạng LAN nội bộ tại 15 tỉnh, thành với trên 36.000 thí sinh và khoảng 143.000 lượt thi. Kết quả bước đầu cho thấy hệ thống vận hành ổn định.

Khẳng định đây mới là kết quả bước đầu, ông Chương cho hay Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ tiếp tục đánh giá toàn diện về độ ổn định của hệ thống, tính tương đương giữa các đề thi, khả năng xử lý sự cố, mức độ thuận tiện, dễ sử dụng đối với thí sinh và các điều kiện bảo đảm an toàn, bảo mật trước khi mở rộng triển khai.

“Quan điểm xuyên suốt là triển khai theo lộ trình phù hợp, lấy chất lượng, an toàn và công bằng làm yêu cầu cao nhất,” Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng Huỳnh Văn Chương nói.

Theo TTXVN/Vietnam+