.

Để những mái nhà sàn rộn ràng đón khách

EMAGAZINE

ĐỂ NHỮNG MÁI NHÀ SÀN
RỘN RÀNG ĐÓN KHÁCH

Du lịch cộng đồng đang góp phần mang lại những đổi thay mạnh mẽ cho nhiều vùng đồng bào dân tộc thiểu số (ĐBDTTS) trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. Không chỉ tạo thêm sinh kế, ổn định cuộc sống, các homestay còn là những “bảo tàng nhỏ” để bảo tồn, lan tỏa các giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào đến với du khách gần xa, nhất là khách du lịch quốc tế. Tuy nhiên, để những mái nhà sàn rộn ràng đón khách vẫn còn đó nhiều khó khăn, thách thức.

                    Bài viết: Mai Nhân    Thiết kế: Xuân Hoàng

TRĂN TRỞ THU HÚT KHÁCH DU LỊCH

Mô hình tổ du lịch văn hóa cộng đồng-phụ nữ Bru-Vân Kiều được Ban Thường vụ Hội Liên hiệp Phụ nữ (LHPN) tỉnh ra mắt vào cuối tháng 12/2024 tại bản Hà Lẹc, xã Ngân Thủy, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình cũ (nay là bản An Bai, xã Kim Ngân). Mục tiêu hướng đến của mô hình là bảo tồn, phát huy văn hóa truyền thống của các DTTS gắn với phát triển du lịch tại địa phương; đồng thời, tăng cường vai trò của phụ nữ Bru-Vân Kiều trong phát triển du lịch. Để mô hình đi vào hoạt động hiệu quả, trước đó, nhiều hoạt động đã được triển khai, như: Đào tạo, kết nối phát triển các kỹ năng cho thành viên tổ du lịch; quảng bá, xây dựng những kênh hợp tác…

Ảnh du lịch

Đào tạo, kết nối phát triển các kỹ năng cho thành viên tổ du lịch

 

 

Tổ du lịch văn hóa cộng đồng-phụ nữ Bru-Vân Kiều

Theo chị Hồ Thị Hà, tổ trưởng tổ du lịch văn hóa cộng đồng-phụ nữ Bru-Vân Kiều, thời gian đầu mới triển khai, tổ du lịch đón một số đoàn khách do Hội LHPN tỉnh, Hội LHPN địa phương giới thiệu nên hoạt động khá rộn ràng. Du khách rất ấn tượng với các món ăn truyền thống từ nguyên liệu sẵn có tại địa phương của bà con nơi đây, như: Đọt mây, gà thả, sắn, măng rừng…Và đặc biệt là trải nghiệm cách chế biến, thưởng thức món bánh truyền thống A-dơ. Ngoài ra, còn có những hoạt động trải nghiệm thú vị khác, như: Thưởng thức làn điệu dân ca Tà-oải; tục buộc chỉ tay, tục mời rượu tinh tế; chụp ảnh với trang phục truyền thống của người Bru-Vân Kiều…

Tuy nhiên, càng về sau, khách càng thưa thớt dần và gần đây thì hầu như không có khách. Chị Hồ Thị Hà lý giải, hiện tại, tổ đang “mượn” nhà sàn của anh Hồ Nhiều để triển khai mô hình, chưa mở rộng ra các nhà khác. Sản phẩm du lịch vẫn còn đơn điệu, chưa đủ sức hấp dẫn du khách, đó là chưa kể đến vị trí còn khá xa so với các điểm du lịch kề cận, thiếu sự kết nối. Mới đây, vì lý do khách quan, tổ du lịch đã tạm ngừng hoạt động trong khi theo chị Hồ Thị Hà, chị em vẫn rất tha thiết mong được vận hành trở lại mô hình, bởi đây là một cách tạo sinh kế hiệu quả, giữ bà con ở lại với bản và quảng bá cái hay, cái đẹp của địa phương.

 
 

Tại xã Hướng Phùng, chị Hồ Thị Thiết, chủ nhân của Đoong Bui homestay lại chia sẻ một khía cạnh khác trong việc thu hút khách cho du lịch cộng đồng. Trên thực tế, cơ sở lưu trú này rất tích cực triển khai các hoạt động trải nghiệm phong phú, đa dạng cho du khách dừng chân nơi đây, như: Làm các món ăn truyền thống, các loại bánh cổ truyền, mặc trang phục truyền thống của đồng bào… Chị Hồ Thị Thiết rất mong muốn được mở rộng thêm các hoạt động đa dạng, hấp dẫn khác, như: Giới thiệu nhạc cụ truyền thống, một số phong tục tập quán, lễ hội độc đáo… Bởi đây chính là những trải nghiệm mà du khách, nhất là du khách nước ngoài rất yêu thích.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy, một số bà con vẫn còn chưa thực sự mặn mà, một mặt còn bận rộn với cuộc sống mưu sinh, mặt khác vẫn chưa hoàn toàn “tâm huyết” với du lịch cộng đồng ở địa phương. Chị rất mong muốn sẽ có các lớp tập huấn để người trẻ làm quen với các di sản văn hóa phi vật thể của đồng bào, học hỏi từ các nghệ nhân đi trước, sau đó có thể giới thiệu với khách du lịch về những “kho báu” này của cha ông.

 

 

Còn chị Hồ Thị Son, chủ nhân của Son homestay ở bản Làng Ho (xã Kim Ngân) lại có những trăn trở khác. Son homestay là một trong những homestay thuộc hợp tác xã du lịch cộng đồng, được các dự án và Netin Travel hỗ trợ nên rất bài bản, chuyên nghiệp trong quá trình hoạt động. Tuy nhiên, lượng khách đổ về đây cũng không được nhiều, nhất là khách du lịch nước ngoài. Bởi sau sáp nhập Kim Ngân là xã biên giới, các quy định lưu trú, đặc biệt với khách quốc tế rất nghiêm ngặt, chặt chẽ và đòi hỏi tuân thủ nghiêm túc. Không ít khách vãng lai chỉ ghé dừng chân, không ở lại, khiến homestay ngày càng đìu hiu.

...
...
...

Dù nguyên nhân nào đi nữa, sự tồn tại của du lịch cộng đồng ở vùng ĐBDTTS đang đứng trước thách thức bởi yếu tố “sống còn” của mô hình chính là phải thu hút khách du lịch. Để không lãng phí nguồn tài nguyên thiên nhiên, di sản văn hóa đa dạng, phong phú và sự tâm huyết, đầu tư ngày từ ban đầu cũng như kỳ vọng của ĐBDTTS, sẽ cần có nhiều việc phải làm ngay!

 

EMAGAZINE       www.baoquangtri.vn      2026

Thực tế cho thấy, không ít mô hình du lịch cộng đồng được thành lập từ các dự án hỗ trợ. Dự án hoàn thành, hiệu quả cũng “đi theo”. Đồng bào chưa bắt kịp với những đòi hỏi khách quan từ thực tiễn, nhất là trong khâu quảng bá, giới thiệu thông qua nền tảng số để thu hút khách du lịch, đó là chưa kể các vướng mắc trong quá trình vận hành liên quan đến thuế, năng lực nguồn nhân lực.... Có lẽ, “hậu dự án” là việc cần phải được quan tâm trước khi bắt tay triển khai bất kỳ dự án nào, nhất là ở vùng ĐBDTTS.

GỠ DẦN TỪNG “NÚT THẮT”

Để tháo gỡ khó khăn cho các xã biên giới trong phát triển du lịch, vừa qua, UBND tỉnh Quảng Trị đã có văn bản chỉ đạo các ngành, địa phương khẩn trương hoàn thiện hồ sơ, thủ tục thành lập các khu du lịch cấp tỉnh. Theo đó, UBND tỉnh giao nhiệm vụ cụ thể, chi tiết cho từng đơn vị để phối hợp với chính quyền các địa phương nhằm hoàn thiện hồ sơ, thủ tục để thành lập các khu du lịch cấp tỉnh.

Mới đây, UBND tỉnh đã ban hành các quyết định công nhận Khu du lịch Kim Phú, xã Kim Phú và Phong Nha-Kẻ Bàng là Khu du lịch cấp tỉnh, mở ra cơ hội thu hút đầu tư, phát triển các sản phẩm du lịch đặc trưng, khai thác hiệu quả và bền vững các giá trị tài nguyên. Đặc biệt, giải pháp này sẽ góp phần gỡ “nút thắt” về phát triển du lịch cộng đồng ở địa phương. Chính vì vậy, các địa phương cần đẩy nhanh hơn nữa tiến độ triển khai công nhận khu du lịch cấp tỉnh, tạo thuận lợi trong việc đón khách và lưu trú ở khu vực biên giới.

 

Phó Giám đốc Bang Onsen Spa & Resort Nguyễn Vũ Tuấn cho biết, ngay từ khi tổ du lịch cộng đồng phụ nữ Bru-Vân Kiều ở xã Kim Ngân được thành lập, doanh nghiệp đã tích cực liên kết, hỗ trợ, giới thiệu khách. Tuy nhiên, do sản phẩm còn đơn giản, chưa thực sự tạo sức hút nên chưa “níu chân” được du khách. Thực tế cho thấy, trước khi triển khai mô hình du lịch cộng đồng, rất cần sự tham vấn từ phía các doanh nghiệp du lịch có chuyên môn, kinh nghiệm để tìm hướng đi phù hợp, phát triển sản phẩm du lịch đặc trưng. Du lịch cộng đồng chính là một cách làm hay, hiệu quả để vừa bảo tồn giá trị các di sản, vừa quảng bá, giới thiệu cho du khách và mang lại sinh kế bền vững cho bà con. Nhưng, vấn đề mấu chốt vẫn chính là thay đổi nhận thức, tư duy từ chính đồng bào, từ đó để bà con thực sự “hòa mình” cùng làm du lịch, mang lại sự khởi sắc cho cuộc sống của chính bản làng mình.

Theo Chủ tịch Hội LHPN xã Kim Ngân Hồ Thị Nhanh, trên địa bàn xã hiện có 3 mô hình du lịch cộng đồng. Trong đó, tổ du lịch cộng đồng-phụ nữ Bru-Vân Kiều ở bản An Bai gặp nhiều khó khăn và có nguy cơ không thể tiếp tục hoạt động. Hội LHPN xã sẽ có sự trao đổi với cấp, ngành liên quan để nghiên cứu những bước đi phù hợp trong thời gian tới. Mục tiêu lớn nhất là vừa tạo sinh kế cho chị em, vừa góp phần bảo tồn di sản.

Ảnh kết thúc eMagazine
 

Những tiềm năng của du lịch cộng đồng vùng ĐBDTTS là rất lớn nếu có sự khai thác hiệu quả và đầu tư bài bản. Thời gian qua, với sự nỗ lực của chính quyền các cấp, các sở, ngành, đoàn thể và sự nỗ lực của đồng bảo, không ít mô hình mang lại kết quả rõ nét, góp phần khởi sắc diện mạo địa phương. Tuy nhiên, trước những thách thức trên, rất cần có sự nhìn lại, đánh giá khách quan thực trạng các mô hình du lịch cộng đồng trên địa bàn tỉnh để có những giải pháp, kế hoạch dài hơi trong thời gian tới, tránh trường hợp manh mún, nhỏ lẻ, nơi nào cũng có mô hình, nhưng kết quả lại không đúng kỳ vọng.

Bài viết: Mai Nhân

Ảnh: M.Nhân, Đoong Bùi Homestay, Du lịch cộng đồng Kim Ngân-Quảng Trị 

Thiết kế: Xuân Hoàng