Ngày 27/2/2026, Chủ tịch UBND tỉnh đã có quyết định phê duyệt Điều chỉnh quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050. Trên cơ sở quy hoạch cũ của 2 tỉnh trước khi sáp nhập, tỉnh đã nghiên cứu sắp xếp, bố trí lại các nội dung quy hoạch trước đây trong không gian mới và tư duy, quan điểm phát triển mới. Đây không chỉ là công cụ quản lý phát triển mà còn là bản thiết kế chiến lược nhằm định hình lại không gian kinh tế, tối ưu hóa nguồn lực, khai thác hiệu quả các lợi thế địa kinh tế, địa chính trị và tạo nền tảng cho sự tăng trưởng nhanh, bền vững của tỉnh trong nhiều thập niên tới.

Phân tích về nội dung điều chỉnh quy hoạch, Phó Chủ tịch Thường trực UBND tỉnh Hoàng Nam nhấn mạnh: “Đột phá nổi bật của quy hoạch tỉnh lần này là việc tổ chức lại không gian phát triển theo 3 hành lang kinh tế chiến lược (gồm Bắc-Nam, Bắc-Nam phụ trợ phía Tây và Đông-Tây xuyên Á), tạo thành bộ khung liên kết toàn tỉnh và kết nối trực tiếp với các hành lang kinh tế quốc gia, khu vực. Trên nền tảng quy hoạch 3 hành lang kinh tế, tỉnh xác lập mô hình phát triển đa trung tâm với 7 cực tăng trưởng nhằm hình thành mạng lưới các hạt nhân kinh tế có chức năng chuyên biệt nhưng liên kết chặt chẽ với nhau để phát huy tối đa lợi thế từng vùng. Từ đó tạo động lực lan tỏa đồng đều, tránh tình trạng tập trung quá mức vào một khu vực, đồng thời nâng cao khả năng liên kết và cộng hưởng giữa các không gian phát triển”.

Điểm đặc biệt là giá trị phát triển của Quảng Trị không chỉ nằm ở một ngành cụ thể, mà nằm ở vị trí giao thoa giữa trục kinh tế Bắc-Nam và các trục Đông-Tây kết nối với Lào, Đông Bắc Thái Lan và tiểu vùng sông Mê Kông. Do đó, Quảng Trị định hướng tổ chức không gian phát triển thành một nền tảng kết nối gồm: Kết nối cửa khẩu với cảng biển; kết nối vùng nguyên liệu với khu công nghiệp; kết nối sản xuất với logistics; kết nối các trung tâm du lịch và kết nối thị trường nội địa với thị trường quốc tế. Kết nối không chỉ được hiểu là xây dựng đường giao thông hoặc vận chuyển hàng hóa đi qua địa bàn, bởi nếu hàng hóa từ Lào chỉ quá cảnh qua Quảng Trị rồi xuống tàu thì tỉnh mới thu được một phần nhỏ giá trị. Điểm mới trong quy hoạch là định hướng bố trí các không gian công nghiệp dọc các hành lang kinh tế để từng bước hình thành chuỗi “nguyên liệu-chế biến-logistics-xuất khẩu”.

Trao đổi về vấn đề này, ông Nguyễn Đức Thiện, Phó Trưởng ban Quản lý Khu Kinh tế tỉnh cho biết, điểm mới đáng chú ý trong định hướng điều chỉnh quy hoạch là sự thay đổi về tư duy xác lập lợi thế cạnh tranh. Quảng Trị không còn đặt vấn đề phải phát triển đầy đủ, đồng dạng tất cả các ngành, lĩnh vực mà những địa phương lân cận đang làm tốt. Thay vào đó, tỉnh xác định lựa chọn bổ trợ những gì vùng còn thiếu, kết nối những nguồn lực đang bị phân tán và tham gia vào những khâu có khả năng nâng cao giá trị cho toàn chuỗi.

Ông Thiện phân tích: “Bổ trợ không có nghĩa là Quảng Trị chấp nhận vai trò thứ yếu hay phụ thuộc vào các địa phương khác. Bổ trợ ở đây là chủ động phân vai trên cơ sở lợi thế so sánh, tránh đầu tư trùng lặp và cạnh tranh tiêu hao nguồn lực. Quảng Trị lựa chọn những công đoạn, sản phẩm và dịch vụ mà tỉnh có điều kiện thực hiện hiệu quả hơn, hoặc những mắt xích còn thiếu trong chuỗi giá trị của vùng. Chẳng hạn trong không gian công nghiệp phía Bắc, Khu kinh tế Vũng Áng (Hà Tĩnh) đã hình thành lợi thế về luyện kim và công nghiệp nền tảng. Vì vậy, nếu Quảng Trị tiếp tục đầu tư một hệ sinh thái công nghiệp tương tự thì không những khó cạnh tranh mà còn có nguy cơ phân tán nguồn lực, thị trường và hạ tầng. Hướng tiếp cận hợp lý hơn là phát triển Khu kinh tế Hòn La và các không gian công nghiệp liên quan của tỉnh theo hướng công nghiệp hậu thép, cơ khí chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, dịch vụ kỹ thuật và cung cấp năng lượng, năng lượng sạch, năng lượng sinh khối. Như vậy, trong điều kiện thuận lợi sản phẩm đầu ra của trung tâm luyện kim có thể trở thành đầu vào cho các nhà máy cơ khí, chế tạo, kết cấu kim loại và thiết bị tại Quảng Trị”.

Trong lĩnh vực du lịch, tỉnh Quảng Trị đang sở hữu một hệ tài nguyên đa dạng, từ Di sản thiên nhiên thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng, hệ thống hang động và sinh thái, đến các di tích lịch sử, ký ức chiến tranh, khát vọng hòa bình, du lịch tâm linh, biển đảo và nghỉ dưỡng. Điểm mới không chỉ là có thêm nhiều tài nguyên, mà còn là cách tổ chức các tài nguyên đó thành một hành trình có logic và có khả năng thương mại hóa.

Điều chỉnh quy hoạch tỉnh Quảng Trị thời kỳ 2021-2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định mở rộng mô hình liên kết cộng sinh du lịch giữa Quảng Trị với TP. Huế, Đà Nẵng và các tỉnh Bắc Trung bộ; hình thành không gian du lịch liên vùng có tính bổ trợ cao. Thay vì để mỗi điểm đến tự quảng bá và khai thác riêng lẻ, quy hoạch hướng tới hình thành những tuyến du lịch liên hoàn như “thiên nhiên kỳ vĩ-lịch sử và hòa bình-biển và nghỉ dưỡng”, kết nối Phong Nha-Kẻ Bàng với Khe Sanh, Đường 9, Hiền Lương-Bến Hải, Thành Cổ Quảng Trị, La Vang, Cửa Tùng, Cửa Việt và Cồn Cỏ. Không gian này tiếp tục được kết nối với Huế, Đà Nẵng và các trung tâm du lịch khác của miền Trung, tạo thành một hành lang di sản hết sức hấp dẫn, có thể thu hút đa dạng khách du lịch trong nước và quốc tế.

Ở góc độ sâu hơn, định hướng “bổ trợ-kết nối-nâng cấp chuỗi giá trị vùng” còn phản ánh một cách nhìn mới về năng lực cạnh tranh địa phương. Lợi thế cạnh tranh ngày nay không chỉ hình thành từ tài nguyên sẵn có, mà còn từ khả năng tổ chức tài nguyên, kết nối các chủ thể và chuyển hóa vị trí địa lý thành dòng vốn, dòng hàng hóa, dòng khách du lịch và dòng tri thức.