Về trang chủ
Người A Rem thỏa ước mơ làm du lịch
Đến nay, sau gần 70 năm rời hang đá, người A Rem đã sống định cư ổn định ở bản 39-Tân Trạch, đã thực sự bắt nhịp với thế giới văn minh. Vậy nhưng, trong ký ức của người A Rem, những hang đá giữa vùng Phong Nha-Kẻ Bàng chính là mái nhà che nắng, che mưa, còn rừng đại ngàn vẫn là người mẹ đã từng che chở, nuôi dưỡng họ ngàn đời. Và hôm nay, chính người A Rem cũng không thể ngờ, những bản sắc văn hóa bản địa kỳ bí và những kỹ năng sinh tồn của họ giữa rừng sâu đại ngàn chính là “vốn liếng” lớn để họ bắt tay vào làm du lịch, phát triển quê hương.
Chúng tôi từng được già làng Đinh Rầu, một người A Rem “toàn năng”, tình nguyện làm “hướng dẫn viên” khám phá vùng rừng Rục Đại Cáo, nơi có con suối Cà Roòng cùng hệ thống hang đá, nơi mà người A Rem từng sinh sống. Ở đó còn có hệ thống hang động quần thể hang Kling, Rục Cà Roòng, A Cu… mà bên trong là sông ngầm, nhũ đá triệu năm tuổi lung linh huyền ảo và dấu tích đậm nét về quê hương, bản quán của người A Rem.
Ở cái tuổi gần 80, ông có dáng người nhỏ thó nhưng rất nhanh nhẹn, khỏe khoắn như cổ thụ giữa đại ngàn. Được ví như một “pho sách sống” về phong tục tập quán và văn hóa của người A Rem, trong suốt chuyến đi, già làng Đinh Rầu đã giảng giải tỉ mỉ cho chúng tôi về những kỹ năng sinh tồn trong rừng sâu.
Sống ở chốn thâm sơn, cuộc sống mưu sinh bao đời nay gắn liền với rừng nên mỗi người đàn ông A Rem đều được coi là một thợ săn ong giỏi. Họ có thể lấy mật ong trên những cây cổ thụ cao hơn 30m như lấy những đồ vật trong túi áo.
Theo già làng Đinh Rầu, khi phát hiện tổ ong trên cao, người A Rem lấy dây rừng bện xung quanh cây từ gốc lên đến ngọn tạo thành một cái thang. Leo lên đến tổ ong, họ hun khói đàn ong bằng cây đuốc bùi nhùi cuộn bằng lá cây rừng. Đàn ong rừng say khói tản ra đen đặc cả một góc rừng nhưng chúng không hề đốt. Hình như, người A Rem đã sử dụng một loại lá cây bí truyền nào đó để tránh sự tấn công của đàn ong.
Đến mùa con ong làm mật, hầu hết người A Rem đều vào rừng để săn mật. Nhưng người A Rem có một quy tắc bất thành văn, đó là khi một người đã nhìn thấy tổ ong nhưng chưa khai thác, vì tổ ong đang nhỏ chưa có mật, hoặc bận việc gì khác thì người đó chỉ cần đánh dấu ở gốc cây. Những người A Rem khác khi nhìn thấy gốc cây đã được đánh dấu sẽ tự biết tổ ong đó đã có chủ sở hữu và không khai thác nữa. Nếu khai thác sẽ bị cho là ăn trộm, là vi phạm nguyên tắc sống truyền đời của người A Rem.
Một quy tắc khác cũng được người A Rem triệt để thực hiện là khi lấy tổ ong, họ chỉ cắt 2/3 tổ mà không lấy hết. Già làng Đinh Rầu bảo, chừa lại một phần tổ để đàn ong duy trì đàn và năm sau nó vẫn tiếp tục làm tổ ở cây này. Đấy là cách mà người A Rem giữ ong mật trong tự nhiên. Họ không tham lấy hết tất cả mà tôn trọng tự nhiên để dựa vào đó mà sinh tồn.
Ngoài những kỹ năng bí truyền về săn mật ong, người A Rem còn có cách tìm kiếm các cây thuốc tự nhiên rất thông minh. Người A Rem biết rất nhiều loại cây thuốc, từ những loại cây chữa những bệnh thông thường, đến những loại cây bí truyền chữa bệnh nan y. Hay những chuyến đi rừng dài ngày, khi hết thức ăn và khát nước, hàng trăm loại cây rừng Trường Sơn là nguồn cung cấp lương thực và nước uống giúp họ duy trì sự sống. Với những ai thích khám phá, trải nghiệm thì đây chính là một “sản phẩm” du lịch rất thú vị mà người A Rem là trung tâm của hoạt động này.
Hoàng Ngọc Thức sinh ra và lớn lên ở xã Phong Nha, nơi được xem là “trái tim” du lịch của tỉnh nhưng anh có một thời gian dài sống và làm việc với người A Rem. Hoàng Ngọc Thức cho biết: Tài nguyên và kiến thức bản địa của người A Rem phong phú và nhiều bí ẩn. Giữa thế giới văn minh, đó là đặc quyền, là “vốn liếng” riêng có để người A Rem thu hút khách du lịch về phía mình.
Sau một thời gian nghiên cứu, hoàn thiện các thủ tục pháp lý, Công ty CP Du lịch A Rem do Thức làm Giám đốc điều hành, chính thức đi vào hoạt động. Công ty CP Du lịch A Rem đã được UBND tỉnh chấp thuận chủ trương thực hiện dự án du lịch sinh thái “Khám phá Bách xanh đá và hang Kling”. Đây là một trong những hạng mục thuộc Đề án du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí tại Vườn Quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng.
Tham gia tour du lịch sinh thái “Khám phá Bách xanh đá và hang Kling”, du khách sẽ được khám phá hệ thống hang động Kling, Rục Cà Roòng và A Cu với nét hoang sơ và kỳ vĩ. Đặc biệt, đến với tour du lịch mới này, du khách còn có dịp khám phá rừng Bách xanh đá cổ thụ hơn 500 năm tuổi, bám mình trên vách đá dựng đứng.
“Khai thác dự án này, chúng tôi cam kết thực hiện đúng quy định pháp luật, bảo đảm an toàn cho du khách và giữ gìn cảnh quan, sinh thái vùng di sản. Các hạng mục công trình gồm lán trại nghỉ, dây an toàn, ruy băng phản quang và nhà vệ sinh di động được thiết kế gọn nhẹ, hạn chế tối đa tác động đến môi trường tự nhiên”, anh Thức chia sẻ.
E m a g a z i n e - 2 0 2 6
Theo anh Thức, hiện Công ty CP Du lịch A Rem đang phối hợp với chính quyền địa phương tổ chức tuyển chọn người A Rem tham gia vào các hoạt động du lịch của đơn vị. Công ty cử người A Rem tham gia các buổi tập huấn, cấp chứng chỉ trợ lý an toàn, porter… Ngoài ra, cộng đồng người A Rem còn được trang bị những kiến thức, kỹ năng cần thiết như quay phim, chụp ảnh, vệ sinh bản làng sạch đẹp, biểu diễn những kỹ năng sinh tồn bản địa… để có thể làm du lịch.
Ông Hồ Ngọc Thanh, Chủ tịch UBND xã Thượng Trạch cho biết: Cộng đồng người A Rem hiện có hơn 400 người, chiếm một phần rất ít dân số của xã biên giới Thượng Trạch. Tuy là cộng đồng có dân số ít ỏi, nhưng người A Rem sở hữu một kho tàng văn hóa bản địa độc đáo, riêng có. Việc tham gia làm du lịch cùng với Công ty CP Du lịch A Rem đã giúp người A Rem có cơ hội phát triển cuộc sống tươm tất, no đủ hơn.
Người A Rem thỏa ước mơ làm du lịch
