Khoảng 4 giờ 30 phút, một sáng đầu tuần cuối tháng 9, tôi cùng thầy giáo Đinh Dương Vương (xã Minh Hóa), Tổ trưởng tổ chuyên môn số 5, điểm trường bản Lòm, Trường phổ thông dân tộc bán trú (PTDTBT) tiểu học và THCS số 3 Dân Hóa lên bản Lòm. Trời vùng cao mưa như trút nước. Những cơn gió lạnh đầu mùa tràn về. Phía sau những chiếc xe máy của thầy Vương và các thầy cô giáo khác là 1 bao gạo, vài bộ quần áo, đồ dùng sinh hoạt cùng dụng cụ dạy học được buộc chặt. Ai cũng mặc đầy đủ áo ấm, áo mưa, dép rọ, sẵn sàng cho hành trình...

Thầy Vương giải thích: “Đường đi lại khó khăn, hiểm trở, lại mưa to nên anh chị em phải đi với nhau, lỡ có bất trắc còn giúp đỡ”. Sau gần 2 giờ di chuyển, đoàn đến xã Dân Hóa. Từ bản Y Leng trên Quốc lộ 12A, chúng tôi rẽ vào con đường bê tông vào bản Lòm. Con đường dài khoảng 25km, nhiều đoạn dốc cao, một bên là núi Giăng Màn sừng sững, một bên là hồ thủy điện La Trọng nước đục ngầu. Vào tới bản Cha Cáp, đường càng hư hỏng, sạt lở, chia cắt bởi khe suối.

 

Nhắc đến con đường vào bản Lòm, những giáo viên cắm bản lâu năm vẫn nhớ như in những ngày phải khiêng xe qua các ngầm tràn Ka Định, Cáp Pi, Hà Nôông. Đó là những “cửa ải” đầy ám ảnh, nhất là với giáo viên nữ. Mỗi khi mưa lớn, nước từ đầu nguồn đổ về, những con khe vốn đã khó vượt trở thành dòng nước chảy xiết, giáo viên phải khiêng xe máy qua dòng nước.

Thầy giáo Đinh Thanh Liêm, người có hàng chục năm gắn bó với học sinh và người dân bản Lòm kể, năm học 2008-2009, điểm trường bản Lòm được mở. Trước đó, nhiều trẻ em trong bản chưa biết chữ. Những ngày đầu, lớp có 15 học sinh nhưng chỉ một thời gian ngắn đã có 10 em bỏ học theo cha mẹ đi kiếm cái ăn. Một số em vào bản Sòn, cách điểm trường hơn 2 giờ đi bộ.

Không cam lòng nhìn học sinh bỏ lớp, thầy Liêm cùng một đồng nghiệp băng rừng, vượt suối vào bản Sòn để vận động các em trở lại trường.

Theo thầy Liêm, khoảng 15 năm trước, điều kiện sinh hoạt của giáo viên cắm bản rất thiếu thốn. Chỗ ở chỉ là một căn chòi nhỏ được ngăn đôi, lớp học cũng được làm bằng tranh tre, nứa lá nhưng với tình yêu nghề, yêu trò, các thầy cô vẫn bám trụ với bàn Lòm để dạy chữ cho học trò. Hằng ngày, ngoài giờ lên lớp, giáo viên đến từng gia đình học sinh trò chuyện, vận động phụ huynh quan tâm việc học của con, tuyên truyền giữ gìn vệ sinh, xóa bỏ những hủ tục lạc hậu, hướng dẫn bà con ổn định cuộc sống.

Với sự gắn bó đó, các thầy cô giáo công tác ở bản Lòm không những duy trì được sĩ số lớp mà mỗi mùa mưa lũ, đường sá bị cô lập, lương thực cạn kiệt, giáo viên vẫn nhận được sự cưu mang, sẻ chia của người dân.

Trường PTDTBT tiểu học và THCS số 3 Dân Hóa có 35 lớp tại 7 điểm trường, với 68 cán bộ, giáo viên, nhân viên và gần 500 học sinh. Riêng điểm trường bản Lòm là xa nhất, với 5 lớp học (từ lớp 1-5), 70 học sinh và 7 giáo viên. Năm 2025, điện lưới quốc gia và sóng điện thoại đã được đưa về bản, giúp việc sinh hoạt, học tập của giáo viên, học sinh từng bước được cải thiện.

Không chỉ có học sinh tiểu học, tại bản Lòm còn có điểm trường mầm non với 45 trẻ. Điểm trường có 3 lớp, gồm lớp mẫu giáo lớn, nhóm nhà trẻ và lớp ghép bé-nhỡ; 3 giáo viên trực tiếp giảng dạy cùng một cô nuôi.

Bản Lòm hôm nay đã có điện lưới quốc gia, sóng điện thoại. Trẻ em nơi đây đến trường đầy đủ hơn nhưng con đường đến lớp của thầy cô vẫn còn không ít gian nan, vất vả. Dù vậy, những giáo viên công tác tại bản Lòm vẫn bền bỉ, quyết tâm mang tri thức đến với học trò, mở ra cơ hội để các em bước ra khỏi những giới hạn của núi rừng. Với những người giáo viên nơi đây, phần thưởng lớn nhất là từng ngày nhìn thấy học sinh đến lớp, biết đọc, biết viết, biết ước mơ và trưởng thành.