Báo cáo tình hình kinh tế-xã hội năm 2026 do Chính phủ trình Quốc hội đã nhận diện đúng động lực tăng trưởng nhưng còn thiếu giải pháp cụ thể tháo gỡ “nút thắt” thể chế; cần làm rõ hơn các khó khăn đặc thù, “điểm nghẽn” ở tầm quốc gia để bảo đảm mục tiêu tăng trưởng hai con số.

Sớm đánh giá, sơ kết thực chất mô hình chính quyền hai cấp; có cơ chế phân bổ nguồn lực công bằng, sát thực tiễn, khắc phục tình trạng “giao việc không giao đủ nguồn lực”, tăng hỗ trợ cho địa phương khó khăn.

Cần đặt nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức cơ sở ở vị trí trung tâm của cải cách; đẩy mạnh đào tạo, bồi dưỡng và hoàn thiện cơ chế đãi ngộ, đưa cấp xã trở thành cấp “mạnh về thực thi” (Thảo luận về Báo cáo tình hình kinh tế-xã hội năm 2026)

Hệ thống di sản văn hóa vật thể và phi vật thể là nguồn lực rất lớn, cấu thành quan trọng của nền văn hóa dân tộc. Tuy nhiên, dự thảo Nghị quyết Phát triển văn hóa Việt Nam chưa đề cập nhiều đến các cơ chế, chính sách mang tính đột phá đối với lĩnh vực này.Dự thảo hiện chủ yếu tập trung vào điện ảnh, nghệ thuật biểu diễn, thể thao, trong khi hệ thống di sản, cả vật thể và phi vật thể, chưa được quan tâm đúng mức.

Vì vậy, cần bổ sung các quy định theo hướng thúc đẩy phát huy giá trị di sản, đặc biệt là văn hóa phi vật thể, thay vì chỉ dừng ở bảo tồn tĩnh như hiện nay (Thảo luận về dự thảo Nghị quyết phát triển văn hóa Việt Nam)

Để khơi thông nguồn lực cho phát triển, cần tập trung xử lý các dự án tồn đọng, coi đây là nguồn lực lớn nếu được tháo gỡ kịp thời sẽ góp phần thúc đẩy tăng trưởng. Dù Chính phủ đã rất tích cực, song vẫn còn nhiều trăn trở, đòi hỏi giải pháp đồng bộ, quyết liệt hơn. Cùng với đó, cần đẩy nhanh sắp xếp, xử lý trụ sở công dôi dư sau sắp xếp, tránh lãng phí, sớm đưa vào khai thác.

Về cổ phần hóa, cần gắn với tái cơ cấu doanh nghiệp, nâng cao hiệu quả quản trị; Nhà nước tập trung vào lĩnh vực then chốt, đồng thời đẩy mạnh thoái vốn ở những lĩnh vực không cần chi phối để tạo nguồn lực cho đầu tư phát triển, nhất là hạ tầng thiết yếu (Thảo luận về công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025).

Việc ban hành Luật Thủ đô với các cơ chế đặc thù, đột phá, vượt trội sẽ tạo động lực để Hà Nội phát triển nhanh, bền vững trong giai đoạn mới, xứng tầm là trung tâm chính trị-hành chính, hạt nhân liên kết và cực tăng trưởng của vùng và cả nước.

Những quy định mới đã thể chế hóa rõ nét quan điểm của Nghị quyết số 02-NQ/TW của Bộ Chính trị về phân quyền triệt để, toàn diện, qua đó tạo cơ sở pháp lý mở rộng không gian thể chế để chính quyền thành phố chủ động quyết định, tổ chức thực hiện và chịu trách nhiệm. Những quy định này rất cần thiết bảo đảm để Thủ đô có đủ thẩm quyền, công cụ pháp lý và dư địa thể chế để giải quyết các điểm nghẽn như hiện nay. Tuy nhiên cần quy định cụ thể phạm vi áp dụng cơ chế này, nhất là với các nội dung liên quan đến quyền con người, nhằm tránh tùy nghi trong thực tiễn (Thảo luận về Dự án Luật Thủ đô (sửa đổi)).

Chính phủ cần đánh giá đầy đủ các yếu tố khách quan để có giải pháp căn cơ, bảo đảm thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số. Cùng với khơi thông nguồn lực đầu tư, Chính phủ cần có quyết sách mạnh mẽ, sát thực tiễn, nhất là các địa phương tỷ trọng nông nghiệp cao.

Đối với miền Trung, là địa bàn còn nhiều khó khăn, chịu ảnh hưởng nặng nề của thiên tai, cần tăng cường năng lực dự báo, quan trắc theo vùng, liên kết khu vực để chủ động phòng chống, giảm thiểu thiệt hại, bảo đảm phát triển bền vững (Thảo luận về Báo cáo tình hình kinh tế-xã hội năm 2026).

Phạm vi điều chỉnh của dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, chưa thật sự thống nhất với các quy định hiện hành.

Cơ quan soạn thảo cần rà soát, chỉnh lý các quy định về “cơ quan đại diện” để bảo đảm thống nhất với phạm vi điều chỉnh đã sửa đổi, không bao hàm các chủ thể đã được loại trừ. Đồng thời, đề nghị rà soát, điều chỉnh quy định về chức vụ ngoại giao đặc thù để bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ với với các văn bản hiện hành và phù hợp thực tiễn. (Thảo luận về dự thảo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài).

Từ thực tiễn nhiệm vụ và hoạt động của Công an tỉnh, việc hình thành đội ngũ luật sư công sẽ góp phần giảm tải một số nhiệm vụ cho thủ trưởng đơn vị.

Tuy nhiên, theo dự thảo, lực lượng thực hiện chủ yếu là cán bộ, công chức, chiến sĩ lực lượng vũ trang được giao nhiệm vụ theo hình thức kiêm nhiệm, không làm tăng biên chế. Điều này đặt ra hai vấn đề cần quan tâm: Thứ nhất, cần thiết kế cơ chế phụ cấp phù hợp, có thể tính theo từng vụ việc và tính chất, mức độ yêu cầu; thứ hai, cần quy định rõ về thời gian đào tạo, cấp chứng chỉ luật sư đối với cán bộ được giao nhiệm vụ, nhằm bảo đảm khi nghị quyết ban hành có thể triển khai thuận lợi, hiệu quả. (Thảo luận về dự thảo Nghị quyết về thực hiện thí điểm chế định luật sư công).

Lãng phí đang mang tính hệ thống, diễn ra rộng khắp, ngày càng tinh vi, khó nhận diện; nhiều trường hợp chưa xử lý tương xứng, trách nhiệm chưa rõ, còn dừng ở “rút kinh nghiệm”. Vì vậy, cần quy định rõ trách nhiệm theo nguyên tắc “rõ người, rõ việc, rõ thời điểm, rõ mức độ”; mỗi quyết định phân bổ, quản lý, sử dụng nguồn lực phải được “định danh trách nhiệm” ngay từ đầu để kịp thời truy nguyên, xử lý.

Sớm xây dựng bộ chỉ số quốc gia về lãng phí, bao quát lĩnh vực trọng yếu, được lượng hóa, cập nhật định kỳ, làm cơ sở giám sát minh bạch, gắn trách nhiệm cụ thể. Đồng thời, siết chặt kỷ luật thực thi, xử lý tận gốc nguyên nhân để thực hành tiết kiệm, chống lãng phí trở thành động lực phát triển bền vững. (Thảo luận về công tác thực hành tiết kiệm, chống lãng phí năm 2025).

Kế hoạch đầu tư công giai đoạn này nên đặt vấn đề hiệu quả, tiêu chí, chất lượng, đặc biệt là tiến độ để đưa vào hoạt động phục vụ người dân, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội.

Quốc hội, Chính phủ cần sớm sửa chính sách và quy định pháp luật theo hướng trên, với 3 đề xuất: Thứ nhất, sửa đổi các luật liên quan, nhất là Luật Đấu thầu. Bên cạnh việc tăng thẩm quyền thì phải tăng trách nhiệm, chế tài của chủ đầu tư trong lựa chọn nhà thầu để bảo đảm lựa chọn nhà thầu có năng lực.

Thứ hai, với các công trình phải đấu thầu, cần giảm tiêu chí giá, tăng tỷ trọng số chất lượng và tiến độ; cho phép nhà thầu chủ động vốn, không phụ thuộc tiến độ bố trí vốn; cho chủ đầu tư chấm dứt hợp đồng khi vi phạm và bảo đảm quyền nhà thầu được bồi thường nếu chậm bàn giao mặt bằng.

Thứ ba, với các công trình lớn, cần đẩy mạnh đầu tư tư nhân và PPP; sớm hoàn thiện chính sách, pháp luật để triển khai chủ trương của Trung ương về PPP. (Thảo luận về Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030).

Trên cơ sở quy định về thời gian đào tạo, tập sự để trở thành luật sư và các trường hợp được miễn đào tạo, miễn tập sự, đề nghị cần tính toán, đánh giá kỹ lưỡng việc kéo dài thời gian thí điểm. Qua đó, bảo đảm đủ thời gian cho công tác bổ nhiệm, thực hiện nhiệm vụ và tổng kết, đánh giá.

Đối với Khoản 1, Điều 2 quy định về luật sư công, đề nghị mở rộng phạm vi, cho phép luật sư công tham gia bảo vệ quyền và lợi ích của nhóm yếu thế. (Thảo luận về dự thảo Nghị quyết về thực hiện thí điểm chế định luật sư công).

Đề nghị tạo hành lang pháp lý để cán bộ yên tâm, dám nghĩ, dám làm, đồng thời cắt giảm các thủ tục rườm rà. Đối với dự án chậm tiến độ, nhất là vướng giải phóng mặt bằng, cần cho phép triển khai trước để bảo đảm quyền lợi người dân và tránh trục lợi. Đồng thời, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với trao quyền cho cơ sở và ưu tiên nguồn lực cho địa phương chưa tự cân đối ngân sách. (Thảo luận về Kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030).