-  Đặt Báo Quảng Trị làm trang chủ

 
 
 
    Giới thiệu    Đặt báo    Nhạc Quảng Trị    Góp ý gửi tòa soạn   Tìm Kiếm      Đăng Ký -   Đăng Nhập  
 
 
..::Trang nhất » Diễn đàn cuối tuần » Chi tiết ::..
Phong tục, tập quán góp phần thực hiện pháp luật ở cơ sở

Ngày cập nhật: 29/01/2011 8:21:23 SA

(QT) - Ở Việt Nam, do phương thức sản xuất mang đặc thù nông nghiệp sản xuất lúa nước nên phong tục và tập quán đều có quá trình hình thành, tồn tại và phát triển lâu dài về mặt lịch sử, đều phản ánh các mặt, các khía cạnh trong hoạt động giao tiếp, sinh hoạt của các cộng đồng người dưới dạng thói quen, nền nếp. 

Giữa phong tục và tập quán có nhiều điểm tương đồng đến mức nhiều khi không phân biệt được một cách rõ ràng đâu là phong tục và đâu là tập quán. Vì lẽ đó, thuật ngữ phong tục và tập quán thường được sử dụng song hành cùng nhau, tạo thành thuật ngữ “phong tục tập quán”. 

Như vậy, để quản lý tốt đời sống xã hội cần phát huy tính tích cực của phong tục, tập quán nhằm hỗ trợ cho pháp luật để quản lý nhà nước. Phong tục, tập quán phải bổ sung, hỗ trợ những khiếm khuyết, hạn chế của pháp luật và là cầu nối đưa pháp luật trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội, hướng tới xây dựng mô hình nông thôn mới trong thời kỳ hội nhập. 

Như vậy, phong tục, tập quán là hệ thống các quy tắc, yêu cầu đòi hỏi được xác lập nhằm củng cố những mẫu mực giao tiếp, ứng xử trong các cộng đồng người, các quy tắc sinh hoạt công cộng lâu đời của con người được hình thành qua quá trình lịch sử lặp đi lặp lại nhiều lần, trở thành thói quen trong lao động, cuộc sống và sinh hoạt hàng ngày của các cộng đồng xã hội. 

Do gắn bó chặt chẽ với những thói quen, nếp sống của các cộng đồng xã hội nên phong tục, tập quán được coi là các quy tắc xử sự chung, điều chỉnh các quan hệ xã hội. Nhiều phong tục, tập quán trở thành luật tục ăn sâu, bén rễ rất bền chặt trong nhân dân và có sức mạnh hơn cả những đạo luật, nó là một trong những nhân tố tạo nên sự đồng thuận xã hội. 

Với ý nghĩa đó, phong tục, tập quán góp phần quan trọng trong việc đưa pháp luật vào đời sống xã hội, chúng là những chuẩn mực cho hành vi của con nguời trong những hình thức tổ chức xã hội, những phạm vi như dòng họ, xóm, ngõ, làng, bản hay những cộng đồng lớn hơn. Những quy ước đó được tuân thủ qua nhiều thế hệ, trở thành những “thông lệ pháp lý” và là “cương lĩnh về nếp sống” của từng cộng đồng dân cư ở nông thôn - miền núi, một công cụ để điều chỉnh các mối quan hệ xã hội, một tri thức của dân gian về quản lý cộng đồng. 

Thời gian qua, trên địa bàn tỉnh Quảng Trị, thực tế có những vấn đề như: tranh chấp đất đai, chia tài sản, ly hôn, giải phóng mặt bằng làm đường liên thôn, chính sách dân số ở miền núi…người đại điện chính quyền đã giải quyết theo pháp luật nhưng người dân không đồng tình với cách giải quyết đó, họ đưa ra một cách giải quyết khác kết hợp giữa pháp luật và phong tục, tập quán, kết quả là sự việc được giải quyết nhanh chóng và các bên đều dễ dàng chấp nhận, vui vẻ thực hiện. 

Hay, trong thực hiện và áp dụng pháp luật, nhà làm luật có thể trù liệu và cho phép giải quyết một số vụ việc phức tạp theo phong tục, tập quán của mỗi địa phương. Chẳng hạn, Điều 409 Bộ Luật Dân sự 2005 cho phép sử dụng tập quán nơi giao dịch được xác lập để giải thích quyền, nghĩa vụ của các bên; Điều 625 quy định việc bồi thường theo tập quán đối với thiệt hại do gia súc thả rông gây ra; Điều 3 cũng quy định: “Trong trường hợp pháp luật không quy định và các bên không thoả thuận thì có thể áp dụng phong tục, tập quán, nếu không có phong tục, tập quán thì áp dụng quy định tương tự của pháp luật. Tập quán và các quy định tương tự của pháp luật không được trái với những nguyên tắc quy định trong bộ luật này”. 

Như vậy, những phong tục, tập quán này mặc dù không được pháp luật hóa nhưng lại được pháp luật thừa nhận có giá trị như pháp luật trong việc giải quyết một số vụ việc và phải bảo đảm tính hợp lý, tiến bộ, vì lợi ích của nhân dân và phù hợp với những nguyên tắc cơ bản của pháp luật, không trái đạo đức xã hội. 

Những năm gần đây, dưới sự lãnh đạo của Đảng, nhiều phong tục, tập quán, truyền thống văn hoá tốt đẹp đã được khôi phục, đặc biệt là chủ trương xây dựng hương ước mới càng làm cho các phong tục, tập quán có điều kiện phát triển và phát huy vai trò trong đời sống xã hội. Sự xuất hiện trở lại của hương ước (hương ước mới) đang đóng góp nhất định vào quá trình quản lý và dân chủ hóa nông thôn hiện nay. 

Có thể nói, ở tỉnh Quảng Trị hiện nay, phong tục tập quán đã, đang và sẽ còn tiếp tục thể hiện vai trò tích cực và những giá trị xã hội của nó trong nhiều lĩnh vực của đời sống xã hội. Nhất là ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số, vùng sâu, vùng xa ở các huyện Hướng Hoá, Đakrông, khi mà pháp luật chưa phát huy được đầy đủ vai trò, tác dụng thì phần lớn các quan hệ xã hội vẫn được điều chỉnh bởi phong tục, tập quán, đặc biệt là trong các lĩnh vực như tranh chấp tài sản, giải quyết vay nợ, hôn nhân và gia đình... 

Nhằm phát huy tốt hơn nữa vai trò của phong tục, tập quán trong đời sống xã hội hiện nay Nhà nước cần chỉ đạo sưu tầm, tập hợp các phong tục, tập quán được xem là quan trọng, có giá trị đang tồn tại trong khắp các làng, xã, vùng, miền. Trên cơ sở đó chọn lọc để giữ gìn, phát huy những phong tục, tập quán tốt đẹp, có tính nhân văn cao, loại trừ những phong tục, tập quán có hại, đồng thời tác động để hình thành những phong tục, tập quán mới phù hợp với đời sống, bản sắc văn hóa dân tộc trong thời kỳ mới. Việc sưu tầm các phong tục, tập quán có thể được tiến hành ở nhiều quy mô và phạm vi khác nhau, có thể theo vùng, theo tỉnh hay ở những phạm vi nhỏ hơn. Việc tập hợp hóa phong tục, tập quán sẽ giúp cho các cơ quan xét xử thuận lợi hơn mỗi khi cần phải áp dụng phong tục, tập quán để giải quyết một vụ, việc nào đó. 

Đối với những phong tục, tập quán có giá trị truyền thống, mang tính nhân văn sâu sắc đã trở thành thuần phong mỹ tục, có tác dụng tích cực đối với cộng đồng xã hội thì pháp luật phải thừa nhận và phát huy vai trò của chúng trong đời sống xã hội, vận dụng chúng để hình thành nếp sống, suy nghĩ, hành vi pháp luật của mỗi người. 

Đối với những phong tục, tập quán lạc hậu, lỗi thời, đã trở thành hủ tục thì tích cực vận động, tuyên truyền để nhân dân nhận thức được và tự giác loại bỏ, trong những trường hợp cần thiết, chính quyền các cấp phải cưỡng chế nhằm loại trừ chúng ra khỏi đời sống của cộng đồng. Chú trọng đúng mức việc xây dựng hương ước mới, quy ước mới, chuyển hóa dần những phong tục, tập quán không thành văn vào hương ước hay quy ước mới.
 
Trong nội dung hương ước nên quy định những vấn đề cụ thể và cả những vấn đề mang tính nguyên tắc được xem như văn bản “luật của cộng đồng”, để hương ước góp phần hỗ trợ cho việc quản lý nhà nước bằng pháp luật. Các phong tục, tập quán và truyền thống văn hóa tốt đẹp thì nên đưa cả vào hương ước chứ không nên bó hẹp ở một số vấn đề chỉ như là sự cụ thể hóa pháp luật. 

Tiếp tục củng cố vai trò, vị trí của những người đứng đầu cộng đồng (già làng, trưởng thôn, trưởng bản...) là những người vừa vận dụng pháp luật vừa kết hợp với phong tục, tập quán để giải quyết hầu như mọi công việc lớn nhỏ trong cộng đồng của mình. Những người đứng đầu cộng đồng vừa phải chịu trách nhiệm trước các thành viên cộng đồng của mình vừa phải chịu trách nhiệm trước chính quyền cấp cơ sở. 

Họ phải là người có uy tín trong nhân dân, am hiểu các phong tục, tập quán của địa phương, có đạo đức tốt. Đồng thời phải là người có hiểu biết về đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước, biết cách phân xử có lý có tình những tranh chấp, mâu thuẫn trong cộng đồng, biết vận động, quy tụ, động viên nhân dân địa phương thực hiện tốt những hoạt động, những tập tục của địa phương và đường lối chính sách của Đảng, pháp luật của Nhà nước. 

Như vậy, để quản lý tốt đời sống xã hội cần phát huy tính tích cực của phong tục, tập quán nhằm hỗ trợ cho pháp luật để quản lý nhà nước. Phong tục, tập quán phải bổ sung, hỗ trợ những khiếm khuyết, hạn chế của pháp luật và là cầu nối đưa pháp luật trong việc điều chỉnh các quan hệ xã hội, hướng tới xây dựng mô hình nông thôn mới trong thời kỳ hội nhập. 

                           NGUYỄN QUỐC THANH

Lần xem: 2414  Gửi phản hồi  Quay lại!

CÁC TIN KHÁC
  Đẩy mạnh công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả
  Tăng cường giáo dục pháp luật về an toàn giao thông cho người dân miền núi, nông thôn
  Để xứng đáng với niềm tin và kỳ vọng của toàn xã hội
  Xây dựng nền văn hóa và con người Quảng Trị phát triển toàn diện
  Nhiều diện tích đất cấp cho các dự án du lịch chưa phát huy hiệu quả
  Thực hiện tốt việc tiếp công dân
  Xây dựng môi trường văn hóa trong công sở
  Tăng cường công tác đảm bảo an toàn, an ninh mạng trong giai đoạn hiện nay
  Nâng cao năng lực, hiệu quả sản xuất và tăng khả năng cạnh tranh của các cơ sở sản xuất CN-TTCN
Đóng  Tin, bài mới cập nhật
  
Đóng  Lượt truy cập
  
Đóng  Thăm dò dư luận
Nội dung Website Báo Quảng Trị?



Gửi Điều Tra  Xem Kết Quả
  
 
 

BÁO QUẢNG TRỊ ĐIỆN TỬ
Giấy phép xuất bản số 129/GP - TTĐT ngày 29/8/2013 của Cục QL Phát thanh, truyền hình và thông tin điện tử - Bộ Thông tin và Truyền thông
Tổng biên tập: Trương Đức Minh Tứ
Tòa soạn và Trị sự:
Số 311 đường Hùng Vương, thành phố Đông Hà, tỉnh Quảng Trị
ĐT: (053).3.852528 - 3.853418 - 3.851615 - Fax: (053) 3.851615 -3.853418 * Website: www.baoquangtri.vn  Email: baoquangtri@gmail.com
Thiết kế bởi Trung Tâm CNTT & TT Quảng Trị