Thách thức trong tiến trình thực hiện mục tiêu thanh toán bệnh lao ở Quảng Trị


Ngày cập nhật: 16/03/2019 07:34:01

(QT) - Hướng tới mục tiêu chấm dứt bệnh lao tại Việt Nam nói chung và Quảng Trị nói riêng vào năm 2030, thời gian qua, ngành Y tế Quảng Trị đã nỗ lực triển khai hiệu quả nhiều hoạt động, trong đó mũi nhọn tập trung là công tác khám sàng lọc, chẩn đoán, thu dung và quản lí điều trị. Đồng thời tăng cường hoạt động truyền thông để người dân hiểu rõ về bệnh lao nhằm hạn chế nguồn lây trong cộng đồng. Tuy nhiên, một rào cản không nhỏ trong tiến trình này chính là nhận thức chưa đầy đủ về bệnh lao của cộng đồng.

 

Chăm sóc bệnh nhân lao​

 

Trò chuyện với chúng tôi, anh Nguyễn Đức H. ở phường 5, thành phố Đông Hà tỏ ra hết sức dè dặt. Anh cho biết bản thân đang được Trạm Y tế phường 5 quản lí điều trị bệnh lao tái phát giai đoạn duy trì. Ở tháng 13, bằng việc tuân thủ phác đồ điều trị của cán bộ Trạm Y tế, anh H. cho biết đã khỏe lên nhiều, tăng được gần 05 kg và hằng ngày vẫn đi làm việc. Tuy nhiên, khi được chúng tôi đề nghị được nêu tên tuổi cụ thể và xin chụp hình, anh H. từ chối ngay với lời giải thích: Chị thông cảm, bản thân tôi mắc bệnh này chỉ có trong gia đình biết với nhau. Nếu mà mọi người xung quanh hoặc nơi tôi làm việc biết thể nào tôi cũng sẽ mất việc, tôi sẽ mất nguồn thu nhập, gia đình tôi sẽ gặp khó khăn. Hơn nữa, mọi người chắc chắn sẽ tránh tiếp xúc với tôi vì sợ tôi lây bệnh.

 

Cùng chung tâm trạng này, ông Trần Văn Ch., một bệnh nhân đang điều trị tại Khoa Nội A3, Bệnh viện Chuyên khoa Lao và bệnh Phổi tỉnh (BVCK) cũng dặn đi dặn lại chúng tôi khi sắp kết thúc câu chuyện: “Chị đừng đưa tên tui lên mặt báo. Xóm làng mà biết tui mắc bệnh này thì người ta sẽ xa lánh tui. Nghe bệnh lao ai mà chẳng sợ lây”.

 

Việc người bệnh giấu bệnh đồng nghĩa với việc tiềm ẩn những nguồn lây rất khó kiểm soát giữa cộng đồng. Một khi yếu tố dịch tễ lao trong cộng đồng tăng cao sẽ rất dễ xảy ra nguy cơ bỏ sót ca bệnh. Nguồn lây khó kiểm soát cùng sự thiếu hiểu biết của cộng đồng được xem là một trong những trở ngại lớn trong công tác phòng chống lao trên địa bàn tỉnh hiện nay.

 

“Tâm lí giấu bệnh là điều mà những người mắc lao hầu như ai cũng có. Nguyên nhân là do họ mặc cảm về bệnh và lo sợ sự xa lánh, kì thị của cộng đồng khi trên thực tế vẫn còn không ít người trong cộng đồng chưa nhận thức đúng, đủ về bệnh lao. Trên thực tế, bệnh lao chỉ lây truyền chứ không di truyền, bệnh thường lây qua các đường hô hấp; tiếp xúc thân mật; từ mẹ sang con; dùng chung đồ cá nhân … Nên khi có người trong gia đình hoặc cộng đồng mắc bệnh lao, mọi người cần phòng tránh bệnh bằng cách giải quyết nguồn lây, không để vi khuẩn phát tán ra ngoài bằng cách để người bệnh ngủ riêng, không khạc nhổ, hắt hơi, đeo khẩu trang thường xuyên trong giai đoạn điều trị tấn công khoảng 2 tháng đầu, tránh tiếp xúc với người đề kháng yếu… để tránh nguy cơ lây bệnh. Bệnh lao phổi không lây qua đường ăn uống, tuy nhiên để cẩn thận, người bệnh nên dùng đồ riêng của mình”, bác sĩ CKI Nguyễn Thị Phương Lan, Phụ trách Khoa Nội A3- BVCK Lao & bệnh Phổi tỉnh chia sẻ.

 

Cũng theo lời bác sĩ Nguyễn Thị Phương Lan thì bên cạnh tâm lí giấu bệnh, một thực trạng nguy hiểm khác trong công tác phòng chống bệnh lao hiện nay là việc người bệnh bỏ điều trị giữa chừng. Chính thực trạng này đã đẩy nhiều bệnh nhân lao rơi vào tình trạng lao tái phát và nguy hiểm hơn là lao kháng thuốc. Một khi đã rơi vào tình trạng này, quá trình điều trị sẽ phức tạp hơn nhiều, chi phí tăng cao, sức khỏe và tính mạng người bệnh rất dễ bị đe dọa, đặc biệt đối với những bệnh nhân mắc lao đồng nhiễm như lao HIV. Đối với bệnh lao, việc phát hiện sớm có ý nghĩa hết sức quan trọng trong việc quyết định hiệu quả công tác điều trị về sau. Vì vậy, trong các chiến dịch khám sàng lọc lưu động tại cộng đồng cũng như với những người dân đến khám chữa bệnh tại đây, chúng tôi luôn lồng ghép tư vấn cho họ biết các dấu hiệu nghi ngờ để họ nghĩ đến khả năng mắc bệnh lao. Cụ thể như ho kéo dài hơn 2 tuần, có thể ho khan, ho có đờm hoặc ho ra máu là những triệu chứng nghi lao quan trọng nhất. Bên cạnh đó, người bệnh bị sụt cân, kém ăn, mệt mỏi, sốt nhẹ về chiều, ban đêm hay ra mồ hôi trộm, đau ngực, đôi khi khó thở…

 

Nếu có những dấu hiệu đó nên đi khám sớm để được chẩn đoán chính xác. Vì bệnh lao có thể chữa khỏi hoàn toàn nếu được phát hiện sớm và điều trị kịp thời, đúng phác đồ, đủ thời gian. Thuốc điều trị bệnh lao hiện nay được cấp miễn phí. Do đó, điều quan trọng nhất là người bệnh không được tự ý bỏ điều trị vì như vậy bệnh không những không khỏi mà còn có thể xảy ra tình trạng lao kháng thuốc, thay vì chỉ điều trị trong liệu trình 6 tháng với bệnh lao phổi thông thường, việc điều trị lao kháng thuốc sẽ càng khó khăn, kéo dài và rất phức tạp. Trong quá trình điều trị, người bệnh cần kiên trì thực hiện nghiêm túc nguyên tắc đúng - đủ - đều. Bao gồm đúng phác đồ; đủ thuốc, đủ thời gian và đều đặn hằng ngày theo yêu cầu của y, bác sĩ. Bệnh lao có nhiều loại, tuy nhiên chỉ có bệnh lao phổi mới lây lan xung quanh qua đường hô hấp. Bệnh lao phổi tuy nguy hiểm nhưng không hề đáng sợ vì với tiến bộ của y học hiện nay, bệnh đã được chữa khỏi hoàn toàn. Do đó, mọi người không nên quá lo lắng hay sợ hãi để tránh gây mặc cảm cho người bệnh.

 

Với một địa phương được đánh giá có dịch tễ bệnh lao trong cộng đồng cao như Quảng Trị trong khi năng lực của tuyến cơ sở còn nhiều hạn chế, kèm theo đó là nhận thức của không ít người dân về bệnh lao chưa thực sự đầy đủ đã tạo trở lực không nhỏ trên bước đường hướng tới mục tiêu thanh toán hoàn toàn bệnh lao. “Để có thể đạt mục tiêu loại bỏ bệnh lao vào năm 2028, từ nay tới năm 2025, phải có ít nhất 90% các ca nhiễm bệnh trên địa bàn được phát hiện và điều trị. Các giải pháp sẽ được tập trung triển khai bao gồm nâng cao tỉ lệ phát hiện bệnh trong cộng đồng, đặc biệt là tại tuyến cơ sở; tăng cường hoạt động khám sàng lọc tại cộng đồng và các hoạt động truyền thông giáo dục sức khỏe về bệnh lao để người dân nắm bắt và biết cách dự phòng chủ động, tránh tình trạng giấu bệnh do mặc cảm và tình trạng kì thị với người mắc bệnh gây trở ngại cho hoạt động phòng chống lao; tăng cường công tác giám sát, quản lí và điều trị hiệu quả đối với bệnh nhân lao; phối hợp chặt chẽ với các Trung tâm Y tế huyện, Trạm Y tế xã trong việc khám sàng lọc, quản lí và điều trị bệnh nhân ngoại trú; tăng cường thực hiện tốt Thông tư 04/2016 TT -BYT ngày 26/2/2016 quy định về khám chữa bệnh và thanh toán BHYT về bệnh lao tại tuyến cơ sở, trong đó có quy định rõ khi khám phát hiện nghi ngờ bệnh lao thì Trạm Y tế được quyền chuyển thẳng bệnh nhân từ trạm đến BVCK Lao và bệnh Phổi tỉnh. Để thực hiện tốt những điều này, cần có sự vào cuộc mạnh mẽ của chính quyền địa phương, sự hỗ trợ nguồn ngân sách nhà nước, ngân sách địa phương và sự hỗ trợ của các tổ chức phi chính phủ, các doanh nghiệp để đảm bảo đủ kinh phí cho hoạt động phòng chống lao trên địa bàn. Bên cạnh đó, cộng đồng cần có quan niệm đúng về bệnh lao, không nên mặc cảm hoặc kì thị người mắc bệnh lao để chương trình phòng chống lao ngày càng hiệu quả, có thể đạt được mục tiêu vì một Quảng Trị nói riêng và một Việt Nam nói chung không còn bệnh lao vào năm 2030”, bác sĩ CKII Nguyễn Đặng Thắng, Phó giám đốc BVCK Lao & bệnh Phổi tỉnh Quảng Trị cho biết.

 

Phương Thảo

 Liên hệ - Góp ý  Quay lại!

Bình luận của bạn:

Bình luận bạn đọc (0)

CÁC TIN KHÁC



Lượt truy cập



Trực tuyến





Copyright 2019 by BÁO QUẢNG TRỊ