Người thầy ngoại ngữ đầu tiên


Ngày cập nhật: 30/11/2019 06:42:50

(QT) - Ông nội là người truyền cảm hứng học ngoại ngữ cho tôi. Là thế hệ được sinh ra vào những thập niên đầu của thế kỉ 20, nội học chương trình giáo dục thời Pháp thuộc. Do ảnh hưởng ngôn ngữ trong chương trình giáo dục của thời bấy giờ nên nội nói tiếng Pháp rất giỏi. Học chuyên tiếng Anh nhưng tôi vẫn luôn nhớ ngoại ngữ đầu tiên mình được học là tiếng Pháp. Tôi được nội dạy nhiều từ vựng tiếng Pháp liên quan đến đồ dùng thường ngày như: ri-đô (rideau: rèm màn), sơ mi (chemise: áo sơ mi), ga tô (bánh ngọt: gâteau), gạc-măng-rê (garde-manger: cái chạn)…kể từ khi biết nói.

 

Nội thường kể, từ khi Pháp đô hộ Việt Nam thì tiếng Pháp đã có ảnh hưởng sâu rộng đến đời sống văn hóa, xã hội của nước ta. Thế hệ của nội, ngoài những người trí thức được học tiếng Pháp, có rất nhiều người bình dân tiếp nhận tiếng Pháp rất tự nhiên và sử dụng để diễn đạt những khái niệm hay sự việc mà tiếng Việt không có… Còn nhớ, mỗi lần nội có bạn đến chơi, tôi nghe xưng hô bằng các đại danh từ nhân xưng như toa: (toi: anh), moa (moi: tôi) thật rôm rả. Rồi nội sai tôi nấu nước sôi đổ vào téc mốt (thermos), mang cà phê (café) và phin (filtre) ra để nội pha mời các bạn cùng thưởng thức.

 

Nội yêu bóng đá nên thường hay làm trọng tài cho các trận “giao hữu” của trẻ con xóm tôi và xóm đối diện đường quốc lộ xảy ra trên khoảng đất trống cạnh nhà ga. Có vô số từ nội dùng để điều khiển trận đấu và bọn trẻ con chúng tôi cũng quen dùng theo. Tôi chỉ nhớ được vài từ như phạt ném biên thì gọi là nu (nous: thuộc về chúng tôi), để bóng chạm tay thì gọi là manh (main: bàn tay), đánh đầu thì gọi là tét (tête: cái đầu)…

 

Bố mẹ đi làm xa cả ngày nên nội là người gần chúng tôi hơn cả. Bất cứ nội làm việc gì tôi cũng lân la bên cạnh. Lúc tự sửa xe đạp cho mình, nội dạy, xe đạp dành riêng cho phái nữ thì gọi là xe đầm (dame: chị, cô, bà). Tay lái xe đạp là ghi đông (guidon: tay lái), bàn đạp là pê đan (pédale: bàn đạp). Cái phanh xe bắt nguồn từ frein (cái phanh). Tấm chắn bùn ở bánh xe thì gọi là gác đờ bu (garde-boue; garde: che, chắn; boue: bùn), gác đờ sên (garde-chaine, chaine: dây xích). Xe đạp thường có gắn thêm ống bơm (pompe) thì có thể yên tâm mỗi khi lốp xe non hơi…Nhiều lần nội sai tôi chạy đi chạy lại, lấy giúp nội cái cờ lê (clé), mỏ lết (molette), tuốc nơ vít (tournevis)... để sửa xe khiến tôi khá rành rọt khi gọi tên các dụng cụ này cũng như cách sử dụng chúng. Có lẽ tiếng Việt khi nói về các bộ phận chiếc xe đạp và các dụng cụ sửa chữa đa số đều mượn tiếng Pháp.

 

Thế nhưng điều làm tôi mê mẩn nhất vẫn là cách nội gọi tên các thức ăn mà ngày đó tôi luôn ao ước được thử: pho mát (fromage), bơ (beurre), giăm bông (jambon), ba tê (pâté), bia (bière), bánh ga tô (gâteau); kem (crème). Rau củ thì có sa lát (salade), cà rốt (carotte), đậu cô ve (haricot vert), súp lơ (chou-fleur), món tráng miệng thì gọi là đét xe (dessert)… Nội nói, con gái để tóc ngắn gọi là kiểu tóc đờ mi gác xông (demi-garçon) hoặc cài tóc bằng băng đô (bandeau) hay cột nơ (noeud). Tương tự, con trai mà xinh xắn thì gọi là bô trai (beau).

 

Sau này được học tiếng Pháp bài bản, tôi bắt đầu liên hệ các từ vựng mình đang học với các cách phát âm mà tôi được nghe hằng ngày thì nhận ra nhiều từ đã bị thay đổi cả về cách đọc lẫn chữ viết để phù hợp với đặc trưng của tiếng Việt. Chúng là những từ mượn tiếng Pháp. Các từ mượn tiếng Pháp còn được người Việt sử dụng rộng rãi trong các lĩnh vực khác như: thời trang, nhạc họa, y dược, kĩ thuật, quân sự… Khi nghiên cứu về ngôn ngữ, tôi hiểu sâu hơn nữa về lớp từ ngoại lai này. Đó là kết quả của sự tiếp xúc giữa các dân tộc trong một giai đoạn xã hội nhất định. Cũng giống như những ngôn ngữ khác, hiện tượng tiếp nhận từ ngữ của một ngôn ngữ vào tiếng Việt không diễn ra một cách đơn giản mà các từ mượn phải chịu sự biến đổi theo quy luật của tiếng Việt, diễn ra trên cả bốn mặt là chữ viết, ngữ âm, ngữ nghĩa và ngữ pháp. Theo thống kê, trong tiếng Việt có khoảng hơn 2.000 từ có nguồn gốc từ tiếng Pháp. Cùng với thời gian, bên cạnh những từ mượn tiếng Pháp đã được biến đổi phù hợp với đặc trưng tiếng Việt và trở thành từ thông dụng, thì cũng có nhiều từ đã không còn được dùng rộng rãi như trước nữa.

 

Giờ đây thi thoảng sau ăn tối của mỗi ngày, cả gia đình quây quần bên nhau trò chuyện, tôi lại đem những từ tiếng Pháp được học từ nội dạy lại cho con mình mà lòng nhớ nội, nhớ người thầy ngôn ngữ đầu tiên của mình vô cùng.

 

Tuệ Linh

 Liên hệ - Góp ý  Quay lại!

Bình luận của bạn:

Bình luận bạn đọc (0)

CÁC TIN KHÁC
U23 Việt Nam vào chung kết: Mười năm thắp lại mộng vàng (7/12/2019)
Thắng đậm Campuchia, U22 Việt Nam tái ngộ Indonesia tại chung kết SEA Games 30 (7/12/2019)
Giải Quần vợt chào mừng ngày thành lập Quân đội nhân dân Việt Nam và chào năm mới 2020 (7/12/2019)
U22 Việt Nam - U22 Campuchia: Diện mạo mới của Chiến binh sao vàng? (7/12/2019)
Giòn thơm kẹo ống (7/12/2019)
3 gương mặt thể thao tiêu biểu người Quảng Trị tham dự SEA Games 30 (7/12/2019)
Xuất sắc loại U22 Thái Lan, U22 Việt Nam vào bán kết SEA Games 30 (5/12/2019)
Bảng B môn bóng đá nam SEA Games 30: Hạ Singapore, U22 Việt Nam chờ đối mặt Thái Lan (4/12/2019)
Những gương mặt dày dặn từ SEA Games: Nghị lực vươn lên từ thất bại. SEA GAMES 30: Không sợ gì cả chừng nào còn niềm tự hào Việt Nam (4/12/2019)



Lượt truy cập



Trực tuyến





Copyright 2019 by BÁO QUẢNG TRỊ