Lao xao con ruốc vào bờ


Ngày cập nhật: 04/05/2019 06:22:23

(QT) - Khi từng đợt sóng dữ dội của mùa biển động bắt đầu thỏa hiệp cùng cơn gió ẩm ướt, dịu mát mùa xuân, bắt đầu rì rào vỗ nhẹ vào bờ, cũng là lúc từng đám ruốc đỏ au, búng mình tanh tách trong làn nước biển xanh trong di chuyển dọc theo chân sóng. Lão lại sửa soạn vàng mức để chuẩn bị cho những chuyến đánh bắt ruốc biển “chớp nhoáng” gần bờ. Sống với nghề biển, nghiệp biển gần trọn đời người, lão chưa bao giờ bỏ qua tặng vật tuyệt vời mà đại dương ban tặng cho người dân miền biển.

 

Mùa ruốc biển vào bờẢnh: Trần Tuyền

 

Khi bình minh chưa kịp ló dạng ở đường chân trời, lão vội vàng gọi tôi xuống biển chỉ để cùng lão đi lang thang dọc theo bờ biển tìm “dấu hiệu” của đàn ruốc. Vừa đi, lão vừa giảng giải cho tôi hiểu về “quy luật” di chuyển của loài động vật giáp xác mười chân, có hình dạng giống con tôm (chỉ to như đầu que tăm) mà người miền Bắc thường gọi là “tép moi”, còn miền Trung thì có nơi gọi là con khuyếc. Thông thường từ tháng 11 của năm trước kéo dài cho đến tháng 4 (âm lịch) năm sau, ruốc biển theo từng đợt sóng ngoài khơi xa trôi dạt vào bờ. Năm nay, mùa ruốc biển muộn hơn mọi năm, mãi đến giữa tháng 2, đầu tháng 3 (âm lịch) ở quê lão mới vào chính vụ. Con ruốc vào bờ thường tụ thành từng đám, từng quầng cứ bơi dật dờ theo sóng biển. Ngư dân đánh bắt ruốc biển đi dọc bờ biển, bằng mắt thường quan sát mặt nước biển đang trong xanh dần chuyển sang màu đỏ đậm, sủi bọt tí tách lên mặt nước thì đích thị là gặp đàn ruốc lớn. Đánh bắt ruốc biển cũng có vài cách, đó là dùng vàng mức (lưới kéo) kéo bằng tay. Vàng mức được dệt bằng xăm (loại lưới có mắt nhỏ li ti), cao chừng 1 m, dài khoảng 2 m, cấu tạo thành hình chữ “Y” nối vào sào tre để hai ngư dân cầm kéo ngược với hướng đi của đàn ruốc biển. Đánh bắt ruốc bằng vàng mức chỉ việc lội xuống nước tầm thắt lưng hoặc ống chân. Còn đánh bắt bằng thuyền nhỏ gần bờ thì dùng giạ ruốc để kéo. Giạ ruốc cũng tương tự như vàng mức, nhưng có kích cỡ lớn hơn và được nối vào cây dương liễu thẳng hoặc tre dài khoảng 2 - 3 m buộc chặt vào đầu mũi thuyền. Thuyền sẽ di chuyển theo đàn ruốc để dùng giạ ruốc xúc ruốc lên thuyền.

 

Sau một hồi lang thang vẫn không tìm ra quầng ruốc biển dày đặc như ý, lão và tôi ngồi nghỉ bên bờ biển. Lão nói với tôi rằng, con ruốc nhìn “bọt bèo” trôi nổi theo từng con sóng, nhưng về độ ngon khi chế biến thành món ăn có thể sánh với nhiều loại hải sản đặc sản khác của biển khơi. Thì đây, ruốc tươi khi mới bắt lên, chỉ cần rửa sạch, vắt chanh rồi cuốn với bánh tráng, rau sống chấm với mắm nêm hoặc nước mắm tỏi ớt là ăn quên trời đất. Hay khế cắt mỏng, tỏi băm nhỏ, ruốc tươi để thật ráo nước. Bắc chảo lên bếp, chảo nóng cho chút dầu ăn, tỏi băm cho thơm, sau đó cho khế vào xào sơ qua rồi cho ruốc vào. Đảo đều, cho chút nước mắm và để lửa riu riu cho đến khi rút cạn nước, con ruốc bóng lên, thơm phức. Cũng có thể cắt khế chua thành lát mỏng trộn với ruốc khô rang vàng, rồi cho nước mắm, ớt tươi, tỏi, chanh vào là thành món ăn hấp dẫn… Trong tất cả các cách chế biến ruốc biển thì công phu nhất vẫn là chế biến ruốc biển thành ruốc quết. Ruốc biển dùng để chế biến thành ruốc quết thường là loại ruốc nhỏ li ti. Ruốc sau khi đánh bắt từ biển, sẽ được trộn với muối (tỉ lệ 6 xô ruốc tươi trộn với 1 xô muối (ruốc mặn); 12 xô ruốc tươi trộn với 1 xô muối (ruốc nhạt) để khoảng 24 giờ thì vớt xác ruốc ra riêng, nước muối ruốc có màu đỏ au thì để lại. Xác ruốc vớt ra được mang đi phơi nắng khoảng 1 ngày là đến công đoạn cho vào cối giã mịn (giã càng mịn thì độ sánh đặc của ruốc càng cao), trộn với nước muối ruốc đảo đều rồi cho vào chum, vại và tiếp tục mang phơi nắng khoảng nửa tháng thì bắt đầu chín tới. Ruốc càng phơi được nắng, càng dậy mùi thơm ngào ngạt. Cũng trong thời gian chờ ruốc chín tới, nhiều gia đình làng biển dùng muỗng lớn ấn cho lõm phần ruốc trên mặt chum, vại để chắt nước cốt rỉ ra từ ruốc quết (thường gọi là nước mắm ruốc). Nước mắm ruốc lấy theo cách này thường có vị thơm ngon đặc biệt…Từng một thời, ruốc quết, nước mắm ruốc thành thứ gia vị không thể thiếu trong bữa ăn thường nhật của người miền biển. Đến bữa ăn, bát ruốc quết được trộn thêm ít đường, chút nước cốt chanh, quả ớt tươi để chấm cà, chuối chát, vả, mướp đắng… luôn có sẵn trên mâm cơm từ gia đình khá giả cho đến nghèo khó. Còn nước mắm ruốc thành gia vị nêm nếm trong nhiều món ăn thuở người dân làng lão chưa biết đến bột nêm, mì chính.

 

Lão ngồi nhìn ra biển rồi thở dài. Ngày xưa cứ đến mùa ruốc biển vào bờ là làng lão lại lao xao tiếng cười nói, tiếng bước chân của chị em phụ nữ gấp gáp gánh ruốc từ biển về nhà; tiếng nâng chén rượu lách cách của cánh đàn ông “ăn sóng nói gió” sau buổi sáng kéo mức mệt mỏi trở về nhà, ngồi lại với nhau tâm tình chuyện làng, chuyện xóm. Tất cả tạo nên thanh âm cuộc sống rất riêng của làng biển. Bây giờ, có muốn tìm lại không khí rộn ràng của mùa ruốc biển vào bờ như ngày xưa, chỉ còn cách tìm lại trong kí ức nhạt nhòa của nhiều ngư dân già lão. Làng biển của lão ngày càng hiếm người còn làm nghề kéo ruốc biển ven bờ như lão. Mà không riêng nghề kéo ruốc biển, nhiều nghề đánh bắt thủy hải sản ven bờ ngày xưa cũng mai một dần rồi “biến mất”. Làng lão bây giờ giàu có hơn với nhiều ngôi nhà cao tầng được xây cất từ sự tích cóp, nhặt nhạnh ở xứ người. Còn nghề biển, nghiệp biển không còn tồn tại trong câu chuyện của cánh trai làng ít ỏi còn “sót lại”. Câu chuyện của họ hướng đến là Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan…, nơi sẽ mang lại nguồn thu nhập cao để làm giàu cho gia đình từ việc đi xuất khẩu lao động. Mà chính con trai lão cũng bỏ lại lão một mình lặn ngụp với biển cùng vàng mức thiếu một đầu sào kéo, để sang Hàn Quốc với ước vọng làm giàu.

 

Mắt trời lên cao. Cuối cùng lão cùng tìm được quầng ruốc ít ỏi. Lão cẩn thận hướng dẫn tôi cách kéo một đầu sào vàng mức như thể tôi là truyền nhân của lão. Gần tiếng đồng hồ lặn ngụp, lão cùng tôi lên bờ để trút hết mớ ruốc biển tươi đang nhảy tí tách từ vàng mức vào bao tải. Rồi lão giục tôi nhanh chân trở về nhà để lão làm món gỏi ruốc biển đãi tôi. Tôi thấy trong mắt lão ánh lên niềm vui. Niềm vui được sống lại với giây phút lao xao mùa ruốc biển vào bờ của thuở xa xưa.

 

An Phong

 Liên hệ - Góp ý  Quay lại!

Bình luận của bạn:

Bình luận bạn đọc (0)

CÁC TIN KHÁC



Lượt truy cập



Trực tuyến





Copyright 2019 by BÁO QUẢNG TRỊ