Làng giàu con chữ giữa vùng đất khó


Ngày cập nhật: 03/02/2019 07:58:17

(QT Xuân) - Nằm ở ngã ba, giữa đoạn hợp lưu của con sông Cánh Hòm và sông Hiếu từ thành phố Đông Hà chảy xuống, làng Mai Xá, xã Gio Mai, Gio Linh, như hấp thụ được nguồn linh khí quý báu của đất, của trời, của nước…nên đã sản sinh ra nhiều người con hiếu học, học giỏi nhất của vùng đất nghèo nắng gió Quảng Trị nói riêng, miền Trung nói chung, làm rạng danh cho dòng tộc, cho quê hương, đất nước.

 

Chùa Mai Xá​

 

Một ngày cuối năm, tôi trở về quê hương Quảng Trị. Khung cảnh quen thuộc, gợi cho tôi bao kỉ niệm của một thời trẻ nhỏ “chân trần, áo mỏng, cơm khoai, cuốc bộ đến trường” với lòng khát khao con chữ. “Con nhìn đó, người dân làng Mai Xá (cách làng Hà Tây của tôi khoảng 7 km) có giàu có chi mô, mà học sinh ở đó luôn vươn lên học giỏi, đỗ đạt thành tài…”. Câu nói của mẹ như khuyến khích, động viên tôi nên học tập và làm theo gương làng hiếu học mà người dân địa phương hay gọi “làng giàu con chữ”. Hình ảnh thôn quê và những ngôi trường làng thân thuộc, những cụ già, trưởng tộc trao tiền khuyến học cho con cháu trong các ngày lễ tế xuân, thu nhị kì thiêng liêng đã khắc sâu vào kí ức tuổi thơ của bao lớp học trò trên vùng đất Quảng Trị nói chung, Mai Xá nói riêng.

 

Qua tìm hiểu chúng tôi được biết, Mai Xá là ngôi làng cổ, được hình thành từ năm 1075, có bề dày lịch sử - văn hóa lâu đời và nổi tiếng về truyền thống hiếu học. Trong làng có nhiều ngôi chùa, ngôi đình cổ rất đẹp và mang một nét văn hóa riêng, là niềm tự hào của người dân Mai Xá, cách thành phố Đông Hà 6 km và cách thị trấn Cửa Việt 5 km. Làng hiện có 950 hộ, trên 3.800 khẩu; 9 họ tộc, trong đó có 3 họ lớn như họ Trương, Bùi, Lê. Người dân chủ yếu sống bằng nghề nông. Tuy vẫn còn những khó khăn, nhưng hằng năm các gia đình trong làng đều tự nguyện đóng góp, xây dựng quỹ khuyến học. Ngoài quỹ khuyến học của làng, các dòng họ cũng có quỹ khuyến học riêng. Những người con của làng thành đạt dù sinh sống bất cứ nơi nào cũng về làng và hỗ trợ cho học sinh hiếu học. Tiêu biểu trong số này có ông Lê Quốc Phong, Trương Quang Hương và bà Lê Thị Ngân…đã tự nguyện đóng vào quỹ khuyến học hàng trăm triệu đồng. Trẻ em trong làng đến tuổi đều được đi học và cứ đến ngày mùng 10 tháng bảy âm lịch hằng năm, các họ tộc ở làng Mai Xá đều tổ chức trao học bổng và tặng quà cho những học sinh có thành tích xuất sắc, hay có hoàn cảnh khó khăn biết vươn lên trong học tập. Đây là món quà quý giá, động viên các em vươn lên trong học tập. Mỗi năm danh sách học sinh thi đỗ vào các trường chuyên, đại học nhiều thêm. Hàng chục bác sĩ, kĩ sư, nhà giáo...tốt nghiệp đại học, sau đại học ra trường tỏa đi khắp mọi miền đất nước và cả nước ngoài.

 

Nắm chặt tay tôi như anh em lâu ngày gặp lại, ông Lê Văn Khánh, trưởng thôn Mai Xá, cho biết: “Ở làng tôi, dòng tộc nào, gia đình nào dù nghèo khó đến mấy cũng quyết tâm đầu tư cho con cháu ăn học. Người dân nhìn nhau bởi tấm bằng, minh chứng của tri thức chứ không màng đến đời sống giàu sang. Chỉ trên 3.800 nhân khẩu, nhưng làng Mai Xá có trên 800 cán bộ có trình độ đại học và sau đại học. Trong đó có 3 người là giáo sư, tiến sĩ (GS,TS) là các ông: Lê Văn Huy, Trần Thanh Huế và Bùi Mạnh Hùng; 7 Phó GS,TS; 32 người là tiến sĩ, 28 thạc sĩ, số còn lại là đại học. Riêng họ tộc Trương Quang đã có gần 200 cử nhân đại học, cao đẳng, 15 thạc sĩ, tiến sĩ; 20 người họ Bùi có trình độ tiến sĩ và thạc sĩ…Người làng Mai Xá còn tự hào bởi GS,TS Lê Văn Huy, hiện sống và làm việc tại Mỹ đã trở thành người đầu tiên trên thế giới nghiên cứu và khám phá ra hệ thống “Bộ nhạy cảm thông minh” được sử dụng trong động cơ trực thăng của Mỹ vào năm 2012. Ông cũng là thành viên Hội Quang học quốc tế với hơn 20 phát minh khoa học. Đặc biệt chỉ trong năm 2018, làng Mai Xá có 3 tiến sĩ cùng lúc được phong PGS, đó là các ông: Bùi Quốc Dũng (sinh năm 1967), Bùi Trọng Ngoãn (sinh năm 1960) và Trương Hữu Trì (sinh năm 1973). Người Mai Xá tự hào về truyền thống hiếu học bao nhiêu, lại quan tâm đầu tư cho con cháu ăn học trưởng thành bấy nhiêu”.

 

Trở về từ buổi chợ vừa tan, chị Tạ Thị Thê (53 tuổi), mẹ của cháu Lê Nhật Tiến, một trong hai em đậu thủ khoa Trường Đại học Y dược Huế, tâm sự: “Tiến mồ côi cha từ nhỏ, tôi tần tảo ngày đêm không quản nắng gió khắc nghiệt mùa hè, mưa lạnh mùa đông dầm mình mò cua, bắt ốc, xúc chắt chắt ở sông kiếm tiền nuôi con ăn học”. Cơm cháo, khoai sắn không nản lòng cậu học sinh nhà nghèo, với quyết tâm học tập cho bằng anh, bằng chị, Tiến đã ngày đêm “dùi mài kinh sử” vươn lên và đậu thủ khoa Trường Đại học Y dược Huế. Kết quả này cũng bắt nguồn từ truyền thống hiếu học, lòng đam mê và tinh thần vượt khó của người dân làng Mai Xá.

 

Chuyện học ở làng Mai Xá được người dân địa phương nói nhiều, kể nhiều như một câu chuyện cổ tích không có hồi kết, đặc biệt là dịp tết đến, xuân về, gia đình đoàn tụ. Sự học nơi đây như dòng sông Hiếu từ bao đời nay vẫn cuộn chảy. Những thế hệ trẻ hôm nay của làng Mai Xá vẫn luôn tiếp bước cha anh, phát huy truyền thống vẻ vang trong học tập để vươn lên trưởng thành và cống hiến…

 

Lê Quang Hồi

 Liên hệ - Góp ý  Quay lại!

Bình luận của bạn:

Bình luận bạn đọc (0)

CÁC TIN KHÁC
Copyright 2019 by BÁO QUẢNG TRỊ