Những người “giữ lửa” múa lân, sư, rồng


Ngày cập nhật: 22/09/2018 06:35:46

(QT) - Trung thu trong ký ức của mỗi người là những gam màu khác nhau về không khí đoàn viên, sum họp. Trung thu còn gắn liền với niềm háo hức của trẻ thơ khi được nghe tiếng trống rộn ràng của những đoàn múa lân, sư, rồng dọc ngang trên khắp nẻo phố phường. Không ai biết, múa lân, sư, rồng có từ bao giờ, nhưng chắc hẳn Trung thu sẽ không còn trọn vẹn nếu thiếu đi không khí rộn ràng của những đoàn múa lân ngoài phố. Đằng sau đó là câu chuyện về những người “giữ lửa”, miệt mài thổi hồn vào những chú lân, sư, rồng, để văn hóa truyền thống còn mãi với thời gian.

 

Biểu diễn múa lân trên giàn Mai hoa thung

 

Múa lân, sư, rồng vì đam mê

 

“Múa lân, sư, rồng không chỉ là môn nghệ thuật dân gian mà còn là nét đẹp văn hóa truyền thống của người dân Việt Nam. Những người chơi môn nghệ thuật này phải am hiểu tường tận từng bài nhảy, điệu múa sao cho vừa uyển chuyển, đẹp mắt, vừa chứa đựng được thông điệp thịnh vượng, phát đạt, hạnh phúc, hanh thông cho gia chủ”, anh Võ Văn Anh, Đoàn trưởng đoàn nghệ thuật lân, sư, rồng Kỳ Lân Hội, một trong những đoàn lân, sư, rồng lâu năm và có kinh nghiệm nhất ở TP.Đông Hà chia sẻ với chúng tôi.

 

Trung thu năm 2005, anh Văn Anh bắt đầu hiện thực hóa niềm đam mê với môn nghệ thuật múa lân, sư, rồng của mình bằng việc thành lập một gánh lân nhỏ chỉ với 1 đầu lân, 1 đầu sư tử và vài ba chiếc trống con. Sau 13 năm theo đuổi và gắn bó với môn nghệ thuật này, giờ đây, đoàn lân, sư, rồng Kỳ Lân Hội của anh Văn Anh ngày càng phát triển với 9 đầu lân, 2 đầu sư tử, 1 đầu rồng cùng rất nhiều dụng cụ hỗ trợ khác với trị giá gần 200 triệu đồng, thu hút trên 30 thành viên thường xuyên tham gia luyện tập. Mùa Trung thu năm nay, đoàn lân, sư, rồng của anh Văn Anh đã kín lịch từ nhiều ngày trước. Bình quân mỗi đêm, đoàn trình diễn được từ 5-7 màn nhảy, múa, với mức giá từ 3 - 5 triệu đồng/màn biểu diễn. Anh Văn Anh thường tự biên đạo các bài biểu diễn múa lân, sư, rồng để tạo nên nét độc đáo, mới mẻ và phù hợp với từng sự kiện. Vào dịp Trung thu đoàn hay biểu diễn các bài như lân leo cột, lân sư kết hợp nhảy bàn…Trong đó tùy thuộc vào thời gian, địa hình mà có sự thay đổi các động tác của bài biểu diễn sao cho tiết mục đặc sắc, tạo sự hứng thú cho người xem.

 

Một màn biểu diễn của Đoàn nghệ thuật lân, sư, rồng Hoàng Kim Đường

 

Ngoài phục vụ dịp Trung thu, đoàn lân, sư, rồng của anh Văn Anh còn “đắt sô” quanh năm trong những dịp khai trương, khánh thành, cưới, hỏi… “Số tiền cát xê mà chúng tôi nhận được qua mỗi đêm diễn nghe thì có vẻ nhiều, thế nhưng sau khi trừ tất cả các khoản chi phí cho hơn 30 người thì còn lại cũng chẳng đáng là bao. Nhưng tất cả các thành viên của Đoàn lân, sư, rồng Kỳ Lân Hội chưa bao giờ ngừng đam mê và luôn quyết tâm theo đuổi, gìn giữ môn nghệ thuật này. Chúng tôi luôn tâm niệm rằng, bất cứ ai đam mê múa lân và có mong muốn được tham gia luyện tập, tìm hiểu về môn nghệ thuật này cũng đều được mọi người đón nhận và hướng dẫn rất tận tình. Bên cạnh đó, hằng năm chúng tôi đều phối hợp với các cơ quan, đơn vị, các nhóm thiện nguyện tham gia biểu diễn miễn phí phục vụ cho các em thiếu nhi nghèo, có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn tại các địa phương trong tỉnh, nhằm giúp các em có một ngày Trung thu trọn vẹn và ý nghĩa”, anh Văn Anh nói.

 

Là một trong những người múa chính của Đoàn nghệ thuật lân, sư, rồng Kỳ Lân Hội, anh Nguyễn Hữu Lộc, ở khu phố 7, phường 5, TP.Đông Hà chia sẻ thêm: “Múa lân thường có 4 bài: “độc chiếm ngao đầu” (1 con lân biểu diễn), “song hỷ (2 con lân cùng biểu diễn), “tam tinh - tam anh” (3 con lân hợp múa với ba màu vàng, đỏ, đen) và “tứ quý hưng long” (4 con lân cùng múa, gồm 4 đầu lân trắng, vàng, đỏ, đen hoặc xanh). Để múa được, một con lân phải có 2 người nhưng múa rồng phải từ 7-30 người. Tuy nhiên, mỗi đoàn lân thường có quan niệm và điệu múa khác nhau. Như khi biểu diễn trong ngày tết Trung thu tại gia, lân phải vào lạy bàn thờ ông Địa, sau đó múa mừng gia chủ. Trong lễ động thổ, đội lân rồng phải lạy 4 phương 8 hướng. Khi múa khai trương, kết thúc bài múa lân từ trong miệng bay ra một tấm liễn bằng vải gấm viết “phát lộc - phát tài”. Đây là vật mà gia chủ treo trước nhà để buôn may bán đắt. Ngày Tết Nguyên đán thì đa dạng hơn. Tùy từng gia đình, cơ quan, đơn vị mà đội múa gồm 1, 2 hay 4 con lân, có khi là 1 con rồng. Theo yêu cầu của gia chủ, đội sẽ biểu diễn các bài múa phù hợp”, anh Lộc cho biết.

 

Khổ luyện mới thành nghề

 

Đoàn nghệ thuật lân, sư, rồng Hoàng Kim Đường của em Võ Ngọc Hoàng (sinh năm 2000) dù chỉ mới thành lập năm 2017, nhưng xét về quy mô và đẳng cấp thì không hề thua kém bất kỳ đoàn lân, sư, rồng nào trên địa bàn TP. Đông Hà. Để có một bài múa, điệu nhảy đẹp mắt, 21 thành viên trong đoàn phải khổ luyện nhiều tháng, nhiều năm, đổ không ít mồ hôi, nước mắt và thậm chí là máu. Hằng tuần, các thành viên (đa số là học sinh) tranh thủ thời gian tập luyện từ 17-19 giờ, kể cả khi trời mưa. Để có được cái lắc đầu lân, những bước di chuyển nhịp nhàng, điệu nhảy thanh thoát, chính xác, đôi bạn múa phải thuộc các bài và đặc biệt là hiểu ý nhau. Một yếu tố quan trọng là sức khỏe, nhất là người cầm đuôi lân vì phải làm trụ vững chắc cho người cầm đầu lân có thể đứng trên người mình múa. Múa lân trên giàn Mai hoa thung là khó nhất. Vì vậy, người múa lân giỏi cũng phải tập luyện nhiều lần và có sự phối hợp nhịp nhàng của bạn múa. Bởi Mai hoa thung gồm nhiều trụ sắt sắp xếp theo các bài múa (trụ cao nhất 2,2 m, thấp nhất 1,5 m), trên mỗi trụ có gắn một tấm sắt chỉ đủ đứng một chân. Mỗi khi tập trên giàn Mai hoa thung phải có đệm lót sàn và người đứng dưới đất hỗ trợ.

 

Em Võ Ngọc Hoàng, Đoàn trưởng Đoàn nghệ thuật lân, sư, rồng Hoàng Kim Đường chuẩn bị các đầu lân cho mùa Trung thu

 

“Năm ngoái, trong thời gian luyện tập để chuẩn bị cho đợt lưu diễn ở Malaysia, em bị ngã và chấn thương ở vùng cổ, phải nhập viện điều trị gần nửa tháng. Lúc đó, mọi người trong gia đình đều khuyên em nên bỏ chuyến đi để ở nhà tĩnh dưỡng, thế nhưng vì quá đam mê và yêu thích môn nghệ thuật này, em đã thuyết phục bố mẹ để được cùng tham gia lưu diễn với đoàn ngay khi vừa xuất viện. Chuyến đi đã mang đến cho chúng em nhiều trải nghiệm mới mẻ về văn hóa và nghệ thuật của đất nước Malaysia, đồng thời chuyển tải nhiều thông điệp về đất nước và con người Việt Nam qua những màn múa lân, sư, rồng truyền thống”, Ngọc Hoàng cho biết.

 

Những thành viên của Đoàn nghệ thuật lân, sư, rồng Hoàng Kim Đường còn chia sẻ thêm, để theo đuổi được môn nghệ thuật này thì người chơi phải thật sự đam mê và kiên trì bởi lẽ để có thể biểu diễn thành thạo một bài với nhiều động tác khó, đòi hỏi người tập luyện phải đổ mồ hôi và công sức rất nhiều. Một màn biểu diễn 20 - 30 phút đôi khi phải tập luyện cả năm trời mới thật sự nhuần nhuyễn.

 

Bài múa lân, sư, rồng sẽ trở nên khô cứng, vô hồn nếu người biểu diễn không biết thả hồn vào chính những con lân, con sư, con rồng khoác trên người và thiếu sự hòa quyện giữa những bước đi vừa uyển chuyển, nhịp nhàng, vừa duyên dáng, oai hùng với nhịp trống, phách. Bài múa lân, sư, rồng có thể phối hợp múa lân với sư, múa lân với rồng hoặc phối hợp cả ba thể loại với nhau để tạo nên sự độc đáo và đặc sắc cho tiết mục biểu diễn. Một bài múa lân, sư, rồng đầy đủ phải có nhiều đoạn khác nhau được sắp xếp nhịp nhàng, trong đó phải có những đoạn tạo được cao trào. Các động tác được sử dụng trong múa lân, sư, rồng đều mang đậm nét đặc trưng của võ cổ truyền Việt Nam.

 

Trong múa lân, sư, rồng âm thanh là yếu tố cực kỳ quan trọng quyết định sự hấp dẫn của một bài múa. Ngoài vai trò trong việc tạo nên không khí vui nhộn, nếu âm thanh hòa quyện được vào từng bước chuyển mình của con lân, sư, rồng nó sẽ tạo nên sự ăn ý, thống nhất cao của bài biểu diễn, khiến bài biểu diễn sống động, hấp dẫn, thu hút người xem. Bên cạnh đó, trong màn trình diễn múa lân, sư, rồng không thể thiếu hình ảnh ông Địa, tay cầm quạt, mang mặt nạ đi theo giỡn lân, giỡn khách xem múa để tạo nên yếu tố hài hước, dí dỏm cho bài múa.

 

“Biểu diễn lân, sư, rồng thậm chí đã trở thành một môn thi đấu chính thức của Đại hội thể thao châu Á trong nhà - Asian Indoor Games. Thế nhưng, điều đáng buồn là những hoạt động này hiện nay vẫn chỉ mới mang tính tự phát, chưa thực sự được quan tâm đầu tư một cách bài bản để duy trì và phát triển. Tính đến nay, ngành Văn hoá tỉnh vẫn chưa có một thống kê cụ thể nào về số lượng các đội lân, sư, rồng trên địa bàn; việc tổ chức các cuộc thi múa lân, sư, rồng chưa được chú trọng. Chính vì vậy, phong trào múa lân, sư, rồng phát triển thiếu đồng bộ, mỗi nơi biểu diễn một kiểu, đặc biệt là thiếu kinh phí để mua sắm, cải tiến đạo cụ, con giống…”, anh Võ Văn Anh trăn trở.

 

Ngày nay xã hội ngày càng phát triển, dịp Tết Trung thu đã xuất hiện thêm rất nhiều hoạt động vui chơi giải trí mới. Tuy nhiên, múa lân, sư, rồng vẫn thu hút được sự quan tâm của đông đảo người dân, đặc biệt là các em thiếu nhi. Múa lân, sư, rồng không chỉ mang trong mình vẻ đẹp văn hóa truyền thống mà còn có vai trò quan trọng trong việc góp phần khôi phục, bảo tồn và phát triển các trò chơi dân gian, các môn thể thao truyền thống của dân tộc.

 

Hà Trang

 Liên hệ - Góp ý  Quay lại!

Bình luận của bạn:

Bình luận bạn đọc (0)

CÁC TIN KHÁC



Lượt truy cập



Trực tuyến





Copyright 2018 by BÁO QUẢNG TRỊ