Nhà báo Phan Quang: Một tài năng, một nhân cách lớn


Ngày cập nhật: 03/02/2019 08:31:36

(QT Xuân) - Lần đầu tiên tôi được gặp ông tại Lễ trao giải báo chí toàn quốc năm 1998, tổ chức tại Hà Nội ngày 10/2/1999. Khi đó tôi chỉ biết ông là Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam chứ chưa biết ông là người ở đâu. Nhìn ông quắc thước, thông minh và rất dễ gần. Tôi thấy các đại biểu, các nhà báo rất tôn trọng và quý mến ông. Sau này tìm hiểu mới biết ông là người Hải Lăng, Quảng Trị, một tài năng và một nhân cách lớn rất đáng ngưỡng mộ. Các thế hệ những người làm báo Cách mạng Việt Nam đều biết Phan Quang là một nhà báo lão thành, một nhà văn lớn, một dịch giả tài giỏi và là một chính khách, một nhà lãnh đạo tâm huyết.

 

Sinh ra trên vùng đất giàu truyền thống cách mạng của vùng quê Hải Lăng, Quảng Trị, từ nhỏ, ông đã rất thông minh và hiếu học. Năm 17 tuổi, cuộc kháng chiến chống Pháp của dân tộc ta diễn ra rất ác liệt, ông được điều ra làm Báo Cứu Quốc ở Liên khu IV. Cho đến nay, ông đã trải qua nhiều đơn vị công tác, từ vai trò phóng viên cho đến lãnh đạo, quản lí báo chí. Ông có một sức sáng tạo rất đáng nể phục, một năng khiếu làm báo, viết văn bẩm sinh. Trong quá trình công tác, nhiều năm Phan Quang là nhà báo chuyên theo dõi mảng nông nghiệp. Ông trở thành một chuyên gia có thâm niên với nhiều kiến nghị về phát triển nông nghiệp và nông thôn Việt Nam, về phương thức canh tác, quy hoạch cây con của đồng bằng Bắc bộ; sau năm 1975 là các vấn đề nông nghiệp của đồng bằng sông Cửu Long, việc giữ gìn đồng lúa trong quá trình công nghiệp hóa. Ông sớm quan tâm đến tầm quan trọng của môi trường và vấn đề sinh thái trong phát triển. Không chỉ đề xuất các quy hoạch vĩ mô, có khi qua một bài báo nhỏ, ông đã báo động khuynh hướng các nhà quy hoạch, kiến trúc biến mình thành kẻ nô lệ vì đồng tiền của lớp người giàu có, chăm chăm xây dựng cho số ít người lắm tiền nhiều của mà bỏ quên lí tưởng tốt đẹp của cách mạng. Đó là nơi ăn chốn ở bình yên cho người nghèo, cho tầng lớp nhân dân lao động. Hiện tượng tiêu cực hiện nay đang xảy ra khắp nơi về tình trạng lấy đất của dân cho doanh nghiệp làm dự án, phân lô bán nền, đẩy nhân dân vào cảnh mất đất mất nhà, khiếu kiện kéo dài, điển hình như vụ Thủ Thiêm, càng thấy Phan Quang có một tầm nhìn xa trông rộng. Mỗi bài báo của ông vừa có tính thời sự, vừa ghi dấu những mốc son lịch sử của đất nước. Một phần trong số đó đã được tập hợp trong cuốn Phan Quang tuyển tập, nhân kỉ niệm sinh nhật lần thứ 70 của ông. Và kỉ niệm sinh nhật lần thứ 80, ông xuất bản Tuyển tập 10 năm. 10 năm qua, ông đã xuất bản thêm gần chục đầu sách nữa. Phan Quang sống là để viết và không ngừng sáng tạo. Ông là nhà báo xuất sắc của cả hai thế kỉ, là tấm gương đạo đức nghề nghiệp để các thế hệ nhà báo noi theo. Phan Quang khẳng định: “Ai yêu nghề, người ấy khắc có đạo đức nghề nghiệp. Đạo đức báo chí bắt nguồn từ cái tâm, cái đức của người làm báo. Chúng ta vì nước vì dân mà tác nghiệp, tránh không để tay nhúng chàm vì lợi, vì danh- đơn giản thế thôi. Đó là căn cốt. Tấm lòng ta sáng, cái đức ta trong, ta tôn trọng sự thật, ta tôn thờ lẽ phải, ta viết báo vì lợi ích những người đọc chúng ta. Đó là đạo đức”.

 

Dù đã trải qua mấy chục năm làm báo, đã thành thạo đến mức được tôn là bậc thầy về tất cả các thể loại báo chí từ tin, đến phóng sự, điều tra, bình luận, xã luận, chuyên đề …với hàng nghìn bài báo không ai nhớ hết, nhưng ông vẫn rất khiêm tốn. Đến nay, khi cầm bút viết một bài báo dù ngắn, dù dài ông đều làm việc rất nghiêm túc, cân nhắc từng câu chữ. Tuổi cao nhưng ông vẫn miệt mài làm việc. Hầu như tháng nào ông cũng có bài viết đăng trên các báo, tạp chí Trung ương và địa phương. Một điều rất đáng quý nữa là ông luôn khiêm tốn, giản dị, tôn trọng mọi người, đối xử công bằng với tất cả các nhà báo, các tờ báo trung ương hay địa phương. Mỗi năm vào các ngày lễ quan trọng hay vào dịp Tết Nguyên đán, Đặc san “Nhà báo và quê hương” của Hội Nhà báo Quảng Trị đặt bài, ông đều sẵn sàng đáp ứng, dù rất bận rộn với các bài viết do các báo, tạp chí lớn ở trung ương đặt hàng. Đồng thời, ông còn sẵn sàng góp ý chỉ bảo, bày vẽ cho các nhà báo trẻ, cho Ban biên tập để nâng cao chất lượng bài báo và tờ báo, tạp chí. Những năm gần đây khi đã xấp xỉ tuổi 90, nhưng mỗi khi Hội Nhà báo Việt Nam tổ chức các sự kiện, hội thảo, hội báo toàn quốc, chấm giải báo chí quốc gia, ông đều tích cực tham gia.

 

Một trong những tác phẩm nổi tiếng của nhà báo Phan Quang​

.

 

Từ một nhà báo, ông đã trở thành một người quản lí báo chí. Ông đã trải qua nhiều cương vị lãnh đạo quan trọng như: Tổng biên tập Tạp chí Người làm báo, Chủ nhiệm tuần báo Nhà báo và Công luận, thành viên ban lãnh đạo Liên đoàn báo chí các nước ASEAN, Phó chủ nhiệm Ủy ban đối ngoại của Quốc hội các khóa VIII, IX, X; Thứ trưởng Bộ Văn hóa Thông tin, Tổng giám đốc Đài tiếng nói Việt Nam, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam. Dù ở cương vị công tác nào, ông cũng hoàn thành tốt nhiệm vụ, đồng thời đóng góp nhiều công sức biên soạn các công trình có tính chất nghề nghiệp và về đạo đức của người làm báo cách mạng Việt Nam.

 

Phan Quang còn là một nhà báo đối ngoại, một nhà ngoại giao có năng lực. Ham mê học hỏi, có khả năng tự học, tự trau dồi, ông đã bồi đắp cho mình một kiến thức sâu rộng, một uy tín nghề nghiệp mà ít người có được. Với vốn ngoại ngữ vững vàng, vốn kiến thức về văn hóa phong phú, phương pháp giao tiếp cởi mở và lịch lãm mà ông đã thu lượm, chắt lọc được những điều bổ ích từ những chuyến đi nhiều nơi trên thế giới, những kiến thức đó đã được thể hiện qua các tập sách của ông như: “Những người tôi quý mến”, “Thơ thẩn Paris”, “Bên mộ Vua Tần”, “Phác họa chân dung”, “Du ký”… Điều đáng nói ở đây là không phải đi nhiều, thấy nhiều mà quan trọng là sự quan sát, tầm nhìn và tư thế của tác giả. Sự đọc nhiều, biết rộng làm cho các cuộc gặp gỡ trở nên gần gũi, thấu hiểu và bình đẳng hơn. Ông đã gặp rất nhiều chính khách, nhà báo, nhà văn lớn trên thế giới. Họ đều quý mến ông và ông cũng đã nắm bắt được những thông tin thú vị, những kinh nghiệm cũng như những đặc trưng văn hóa của đất nước và con người họ.

 

Nhà báo Phan Quang còn là một dịch giả xuất sắc với những tác phẩm được nhiều người biết đến. Số đầu sách ông dịch không nhiều nhưng số lần in và tái bản lại rất nhiều. Nổi bật là cuốn “Nghìn lẻ một đêm” được tái bản đến 30 lần. “Nghìn lẻ một ngày” với gần 10 lần tái bản, “Sử thi huyền thoại Đông Tây”, “Những ngôi sao ban ngày”, đều được tái bản nhiều lần. Chỉ riêng với cuốn “Nghìn lẻ một đêm”, ông đã xứng đáng được xếp vào dịch giả hàng đầu của văn học nước nhà.

 

Là một người khiêm tốn, lịch lãm, gần gũi, ông có rất nhiều bè bạn trong giới chính khách và văn hóa. Hai tập “Thương nhớ vẫn còn”, với kí ức về gần 60 nhân vật đương thời ông đã gặp cho thấy độ tinh tế, hiểu biết và cảm nhận của ông đối với mỗi con người mà ông quý mến. Qua đó, ta thấy được tiểu sử, tầm vóc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, các đồng chí: Trường Chinh, Lê Duẩn, Phạm Văn Đồng, Nguyễn Chí Thanh, Nguyễn Văn Linh… Các nhà khoa học, văn hóa như Trần Văn Giàu, Lương Đình Của, Nguyễn Lân, Nguyễn Hiến Lê, Nguyễn Khắc Viện, Hoàng Tùng… và các nhà văn, nhà thơ, nghệ sĩ như Tố Hữu, Chế Lan Viên, Huy Cận, Xuân Diệu, Nguyễn Văn Bổng, Trần Hoàn, Nguyễn Tuân, Điềm Phùng Thị…

 

Nhà báo Phan Quang (thứ nhất, trái sang) chụp ảnh với Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam Hồ Quang Lợi​

 

Đọc những trang viết khiêm nhường mà thân thiết, ta có thể thấy được tình cảm và vị thế của tác giả. Dù làm nhiều nghề nhưng nghề nào ông cũng thành danh, cũng tinh thông, cũng đạt đến đỉnh cao: nhà báo, nhà văn, nhà quản lí báo chí, chính khách, nhà ngoại giao, dịch giả…Phan Quang được đông đảo đồng chí, đồng nghiệp, các thế hệ nhà báo ngưỡng mộ và tin yêu về một tài năng, một nhân cách lớn.

 

Nhân kỉ niệm lần thứ 90 ngày sinh của ông, ngày 6/9/2018, tại Hà Nội, Đài Tiếng nói Việt Nam đã tổ chức kỉ niệm 73 năm ngày thành lập 7/9 (1945-2018), đồng thời giới thiệu cuốn sách “Phan Quang 90 tuổi đời, 70 tuổi nghề”. Cuốn sách do Phó giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Thị Trường Giang, Trưởng Khoa Phát thanh- Truyền hình, Học viện Báo chí và tuyên truyền chọn lọc từ rất nhiều bài báo viết về nhà báo lão thành Phan Quang. Ông Hồ Quang Lợi, Phó Chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam nói: Cuốn sách là tình cảm, là sự ngưỡng mộ, sự quý trọng của anh em đồng chí, đồng nghiệp, của công chúng dành cho nhà báo lão thành Phan Quang. Ông là tấm gương về đạo đức nghề nghiệp, sự lao động sáng tạo không mệt mỏi”.

 

Với chúng ta, ông là một người con ưu tú của quê hương Quảng Trị, là niềm tự hào của quê hương, là một tấm gương sáng để mọi người học tập và noi theo.

 

Phan Thị Thanh Minh

 Liên hệ - Góp ý  Quay lại!

Bình luận của bạn:

Bình luận bạn đọc (0)

CÁC TIN KHÁC
Cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc: Để thế hệ trẻ hiểu rõ về lịch sử (17/2/2019)
Cuộc chiến khốc liệt ở Vị Xuyên: Tử chiến bảo vệ biên giới (16/2/2019)
Kí ức không thể nào quên (16/2/2019)
Đập Trấm - Một công trình của ý Đảng lòng dân (16/2/2019)
Vì một mùa xuân bình yên (16/2/2019)
Hội thảo khoa học cấp quốc gia về “Cuộc chiến đấu bảo vệ biên giới phía Bắc của Tổ quốc-40 năm nhìn lại (1979-2019)” (15/2/2019)
Cuộc chiến bảo vệ biên giới phía Bắc: Việt Nam tự vệ chính đáng (15/2/2019)
Đông Hà sẵn sàng cho ngày hội thanh niên lên đường nhập ngũ (15/2/2019)
Hiệu quả tích cực từ việc thực hiện cam kết trách nhiệm ở Đông Hà (15/2/2019)
Copyright 2019 by BÁO QUẢNG TRỊ